11/09/2021
आपल्याला अनेकदा कर आणि कराबाबत नियम हे माहीत नसतात. त्यामुळे आपण अनेकदा इन्कम टॅक्स (Income Tax) या प्रश्नावर खूप गोंधळून जात असतो. त्याचप्रमाणे आयटीआर (Income Tax Return), कॅपिटल गेन टॅक्स (Capital Gain Tax) आणि इतर करा बाबत आपल्याला माहिती नसते. आम्ही आपल्याला या लेखाच्या माध्यमातून घर विकल्यास होणारा कॅपिटल गेन आणि त्याला Income Tax मधे दिली जाणारी सूट या बद्दल माहीती देणार आहोत.
घर विकल्यास इन्कम टॅक्स भरावा लागेल की नाही, इन्कम टॅक्स वाचवण्याचा उपाय काय?
घर विकत आहात का? काही काळजी करू नका. खाली दिलेला लेख पूर्ण वाचा. इन्कम टॅक्स वाचवण्याचा आपल्याला निश्चितच या माध्यमातून पर्याय मिळेल.
इन्कम टॅक्स कायद्याचे कलम 54 प्रमाणे घर विकल्यास आपल्याला दीर्घ मुदतीचा फायदा (Long Term Capital Gain) झाला असेल तर आपण नवीन घर विकत घेऊन किंवा बांधून पूर्ण इन्कम टॅक्स वाचवू शकता.
त्याची माहिती खालील प्रमाणे
1) हा फायदा कुणाला घेता येईल?
वैयक्तिक व्यक्ती व हिंदू अविभक्त कुटुंब (HUF) यांना या सवलतीचा फायदा घेता येतो.
2) कुठल्या स्वरूपाचा फायदा झाल्यास ही सवलत घेता येते?
राहते घर विकल्यास दीर्घ मुदतीच्या फायद्यासाठी (Long Term Capital Gain) ही सवलत मिळते. घर घेतल्यापासून ते 2 वर्षाच्या कालावधीनंतर विकल्यास त्यावर होणाऱ्या नफ्यास दीर्घ मुदतीचा फायदा (Long Term Capital Gain) म्हणतात.
3) इन्कम टॅक्स वाचवण्यासाठी काय करावे लागेल?
एकतर आपण नवीन घर खरेदी करू शकता किंवा नवीन घराचे बांधकाम करू शकता.
4) नवीन घर घेण्याचा अथवा बांधण्याचा कालावधी किती असावा?
नवीन घर घेण्यासाठी जुने घर विकल्यापासून 2 वर्षाच्या आत घ्यावे लागेल.
नवीन घर बांधण्यासाठी जुने घर विकल्या पासून ३ वर्षाच्या आत मध्ये बांधावे लागेल.
उदाहरणार्थ – जूने घर जर 1/10/2020 रोजी विकले असेल, तर नवीन घर हे 30/9/2022 पर्यंत घ्यावे लागेल किंवा नवीन घराचे बांधकाम हे 30/9/2023 पर्यंत करावे लागेल.
5) कुठली रक्कम नवीन घरामध्ये गुंतवावी लागेल?
Capital Gain ची रक्कम आपणास नवीन घरामध्ये गुंतवावी लागेल.
उदाहरणार्थ : आपण आपले जुने घर 50 लाख रुपये मध्ये विकले आणि त्यावर 30 लाख रुपये Capital Gain झाला. (रुपये 50 लाख – 20 लाख Indexed Cost) तर आपल्याला फक्त 30 लाख रुपये नवीन घरांमध्ये गुंतवावे लागतील. तसे केल्यास रुपये 30 लाखाच्या नफ्यावर पूर्ण रुपये 30 लाख सूट मिळेल.
जर आपण फक्त रुपये 20 लाख रुपये गुंतवणूक करू शकला, तर आपणास रुपये 10 लाखावर (रुपये 30 लाख – रुपये 20 लाख) Long Term Capital Gain tax भरावा लागेल. तो 20 टक्के प्रमाणे भरावा लागतो.
6) नवीन घर कधीपर्यंत विकता येणार नाही?
नवीन घर हे विकत घेतल्या पासून किंवा बांधकाम पूर्ण केल्यापासून तीन वर्षाच्या आत विकता येणार नाही. तीन वर्षात विकल्यास मिळालेल्या सुटीवर टॅक्स भरावा लागेल.
7) आयकर विवरण पत्र (Income Tax Return) भरण्याच्या मुदतीपर्यंत जर नवीन घरामध्ये गुंतवणूक न केल्यास काय होईल.
जर आपण आपले आर्थिक वर्षाचे विवरणपत्र (Income Tax Return) भरण्याच्या मुदतीपर्यंत नवीन घरामध्ये गुंतवणूक करू शकत नाही, तर ती रक्कम तुम्ही (Capital Gain Account Scheme) या नवीन अकाउंटमध्ये भरावी लागते. नंतर नवीन घराची गुंतवणूक या अकाउंट मधून ठरलेल्या कालावधीत म्हणजे दोन/ तीन वर्षात करावी लागते.
उदाहरणार्थ : आपण जुने घर दिनांक 1/10/2020 रोजी म्हणजेच आर्थिक वर्ष 2020-21 मध्ये रुपये 50 लाख ला विकले व त्यावर आपणास रुपये 30 लाख Long Term Capital Gain झाला. तर आता रुपये 30 लाख Long Term Capital Gain वर सूट मिळवण्यासाठी आपल्याला रुपये 30 लाख किमतीचे नवीन घर दोन वर्षात म्हणजेच 30/09/2022 पर्यंत घ्यावे लागेल अथवा नवीन घर तीन वर्षात म्हणजेच 30/9/2023 पर्यंत बांधावे लागेल. आपल्याला आर्थिक वर्ष 2020-21 चे आयकर विवरण पत्र जुलै 2021 पर्यंत दाखल करावे लागते व ते दाखल करताना त्यामध्ये आपल्याला रुपये 30 लाख रुपयांची सूट घ्यावी लागेल. जर आपण दिनांक 31 जुलैपर्यंत रुपये 30 लाख नवीन घरामध्ये गुंतवणूक करू शकलो नाही, तर आपल्याला सूट मिळणार नाही. ती सूट घेण्यासाठी आपल्याला (Capital Gain Account Scheme) हे नवीन बँक अकाउंट उघडावे लागेल व रुपये 30 लाख या खात्यामध्ये भरावे लागतील. हे अकाउंट आपण कुठल्याही राष्ट्रीयकृत बँकेमध्ये उघडू शकता व या रकमेतून नवीन घरांमध्ये 30/9/2022 अथवा 30/9/2023 पर्यंत गुंतवणूक करू शकता. या तारखेपर्यंत काही रक्कम जर गुंतवता नाही आली तर त्यावर (Capital Gain Tax) भरावा लागतो. म्हणजे जर आपण 30 लाख रुपयेपैकी केवळ 25 लाख रुपये गुंतवणूक करू शकलात तर 5 लाखावर कॅपिटल गेन टॅक्स (Capital Gain Tax) 20% भरावा लागू शकतो.
