02/03/2026
लातूर पॅटर्न चे जनक माजी खासदार, माजी कुलगुरू डॉ. जनार्दन वाघमारे यांचे दुःखद निधन !
लातूर: एक शिक्षक, लेखक, विचारवंत आणि प्रखर वक्ते म्हणून ओळख असलेले डॉ. जनार्दन माधवराव वाघमारे यांच्या निधनाची बातमी अत्यंत दुःखद आहे. लातूर पॅटर्नचे जनक म्हणून त्यांनी शिक्षण क्षेत्रात घडवलेला परिवर्तनाचा प्रवाह आजही प्रेरणादायी आहे. स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेडचे संस्थापक कुलगुरू म्हणून त्यांनी विद्यापीठाच्या भक्कम पायाभरणीत मोलाची भूमिका बजावली.
इंग्रजी साहित्याचे अभ्यासक आणि विशेषतः African-American (निग्रो) साहित्याचे भाष्यकार म्हणून त्यांची शैक्षणिक ओळख राष्ट्रीय पातळीवर होती. दलित व पुरोगामी साहित्य चळवळीतील त्यांचा सखोल अभ्यास आणि वैचारिक सहभाग उल्लेखनीय राहिला आहे. कुलगुरू, प्राचार्य, प्राध्यापक, नगराध्यक्ष आणि खासदार अशा विविध जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी शैक्षणिक व सामाजिक क्षेत्रात प्रभावी नेतृत्व केले.
डॉ. जनार्दन वाघमारे यांच्या वैचारिक लेखनाची व्याप्ती अत्यंत मोठी आहे. ‘अमेरिकन नीग्रो : साहित्य आणि संस्कृती’ (१९७८) हा अमेरिकन नीग्रो साहित्याचे विवेचन करणारा पहिला ग्रंथ, ‘आजचे शिक्षण : स्वप्न आणि वास्तव’, ‘चिंतन एका कुलगुरूचे’, ‘चिंतनयात्रा’, ‘दलित साहित्याची वैचारिक पार्श्वभूमी’, ‘परिवर्तन : संकल्पना, वेध आणि वास्तव’, ‘प्राथमिक शिक्षण : यशापयश आणि भवितव्य’, ‘बदलते शिक्षण : स्वरूप आणि समस्या’, ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि जातिअंताचा लढा’, ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे क्रांतिकारक शैक्षणिक विचार आणि कार्य’, ‘महाराष्ट्रातील राजकारण व समाजकारण’, ‘माझे मूळ : माझे कूळ’, ‘लोकशाही आणि शिक्षण’, ‘विमर्श’, ‘विचारमुद्रा’, ‘शरद पवार : व्यक्तित्व, कर्तृत्त्व आणि नेतृत्व’, ‘शिक्षण : समाज परिवर्तन व राष्ट्रीय विकास’, ‘संपादन : कर्तृत्त्वाचा सह्याद्री’, ‘साहित्यचिंतन’, ‘स्वातंत्र्य : एक चिंतन’, ‘हाक आणि आक्रोश’ इत्यादी ग्रंथांमधून त्यांनी शिक्षण, समाजकारण, साहित्य आणि परिवर्तन यांवर सखोल विचार मांडले.
अशा या महान विचारवंताच्या निधनाने लातूर तसेच संपूर्ण मराठवाड्याच्या शैक्षणिक व सामाजिक पटलावर शोककळा पसरली आहे. 'काय म्हणतंय लातूर' फेसबुक पेजच्या वतीने त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली.
