27/05/2026
इथेनॉलवर चालणाऱ्या स्टोव्हचे नवे तंत्रज्ञान, एलपीजीला पर्याय मिळण्याची शक्यता
मुंबई, ता. २७ : देशात स्वच्छ ऊर्जा आणि पर्यायी इंधनाच्या दिशेने मोठे बदल होत असताना केंद्रीय रस्ते वाहतूक व महामार्ग मंत्री Nitin Gadkari यांनी इथेनॉलवर चालणाऱ्या कुकिंग स्टोव्ह तंत्रज्ञानाबाबत केलेल्या वक्तव्यामुळे नव्या चर्चेला सुरुवात झाली आहे. घरगुती स्वयंपाकासाठी वापरल्या जाणाऱ्या एलपीजी गॅसला पर्याय म्हणून इथेनॉल आधारित स्टोव्ह उपलब्ध होऊ शकतो, असे संकेत त्यांनी आपल्या एका सार्वजनिक सादरीकरणात दिले आहेत.
गडकरी यांच्या मते, साखर उद्योगातून मोठ्या प्रमाणावर इथेनॉल तयार केले जात असून त्याचा वापर केवळ इंधन मिश्रणापुरता मर्यादित न ठेवता थेट स्वयंपाकासाठीही करता येऊ शकतो. या नव्या तंत्रज्ञानामुळे एलपीजी सिलिंडरवरील अवलंबित्व कमी होऊन घरगुती इंधन खर्चात घट होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
सदर इथेनॉल स्टोव्ह तंत्रज्ञान अद्याप प्रारंभिक टप्प्यात असून त्याची चाचणी आणि सुधारणा सुरू असल्याचेही समजते. या स्टोव्हमध्ये इथेनॉल इंधन जळून उष्णता निर्माण केली जाते आणि पारंपरिक गॅस स्टोव्हप्रमाणेच स्वयंपाक करता येतो. मात्र यासाठी सुरक्षितता, साठवणूक आणि वितरण याबाबत स्वतंत्र यंत्रणा आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
या घोषणेनंतर ऊर्जा क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या अनेक तज्ज्ञांनी यावर सकारात्मक प्रतिक्रिया दिली आहे. भारतामध्ये इथेनॉल उत्पादन क्षमता वाढत असल्याने भविष्यात हा पर्याय आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरू शकतो, असेही मत व्यक्त केले जात आहे. तथापि, घरगुती वापरासाठी मोठ्या प्रमाणावर स्वीकार मिळण्यास वेळ लागू शकतो, असेही तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
सध्या देशात एलपीजीवर मोठ्या प्रमाणावर अनुदान दिले जाते, त्यामुळे इथेनॉल स्टोव्ह हा प्रत्यक्ष पर्याय म्हणून कितपत यशस्वी ठरेल याबाबत चर्चा सुरू आहे. तरीही पर्यावरणपूरक आणि स्थानिक पातळीवर तयार होणाऱ्या इंधनाच्या दृष्टीने हे पाऊल महत्त्वाचे मानले जात आहे.
या नव्या संकल्पनेमुळे भविष्यात स्वयंपाकघरातील इंधन व्यवस्थेत मोठा बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
