12/10/2026
بسم الله الرحمن الرحيم
بەشی چوارەم و کۆتایی
لەم بەشەدا کۆتا جۆری جیابوونەوە باس دەکەین کە ئەویش (خولع)یان لێبوونەوە بە وردی ڕوونی ئەکەینەوە:
لێبوونەوە (خولع) یەکێکە لە ڕێگاکانی کۆتاییهێنان بە پەیوەندی هاوسەرگیری، وە ماددەی ٤٦ لە یاسای باری کەسێتی بەوردی باسی لێوە کردووە. لێرەدا بە چەند خاڵێک شیکردنەوەی بۆ دەکەین:
یەکەم: پێناسە و بنەمای لێبوونەوە
لێبوونەوە بریتییە لە هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستی هاوسەرگیری بە ڕەزامەندی هەردوولا (ژن و مێرد)، لە بەرامبەر قەرەبوویەک یان بەدەلێک کە ژنەکە پێشکەشی پیاوەکەی دەکات. ئەم قەرەبووە زۆرجار بریتییە لە دەستبەرداربوونی ژنەکە لە مارەیی دواخراو (موئەخەر)، یان نەفەقەی ماوەی چاوەڕوانی (عیددە)، یان پێدانی بڕێک پارە بە پیاوەکە بۆ ئەوەی ڕازی بێت بە جیابوونەوەکە.
دووەم: مەرجە سەرەکییەکان (پایەکان)
بۆ ئەوەی لێبوونەوەکە لە ڕووی یاساییەوە دروست بێت، پێویستە ئەم مەرجانە هەبن:
١. ڕەزامەندی هەردوولا (ئیجاب و قبوڵ): دەبێت هەردووکیان بە تەواوی ئیرادەی خۆیانەوە ڕازی بن، واتە نابێت هیچ زۆرلێکردنێک لەسەر هیچ لایەکیان هەبێت.
٢. شیاوی (ئەهلییەت): دەبێت هەردووکیان لە ڕووی یاساییەوە شیاو بن و گەیشتبنە تەمەنی یاسایی بۆ ئەنجامدانی ئەم جۆرە مامەڵەیە، چونکە لێبوونەوە مامەڵەیەکی دارایی و کەسییە لە هەمان کاتدا.
٣. دیاریکردنی قەرەبوو (بەدەل): دەبێت ئەو شتەی ژنەکە دەستبەرداری دەبێت یان دەیبەخشێت، بە ڕوونی لە بەردەم دادوەر دیاری بکرێت.
سێیەم: جۆری جیابوونەوەکە لە ڕووی یاساییەوە
بەپێی بڕگەی دووەم لە ماددەی ٤٦ی یاسای باری کەسێتی، لێبوونەوە دەبێتە هۆی کەوتنی تەڵاقێکی بڕاوە (بائن). ئەمەش واتای ئەوەیە کە پەیوەندی هاوسەرگیرییەکە دەستبەجێ کۆتایی دێت، و پیاوەکە ناتوانێت لە ماوەی چاوەڕوانی (عیددە)دا بە تەنها ئیرادەی خۆی ژنەکە بگەڕێنێتەوە لای خۆی، مەگەر بە گرێبەستێکی نوێ، مارەییەکی نوێ، و بە ڕەزامەندی تەواوی ژنەکە بێت.
چوارەم: کاریگەری لەسەر مافی منداڵ
لێبوونەوە تەنها پەیوەندی بە مافە تایبەتییەکانی نێوان ژن و مێردەکەوە هەیە. بۆیە لە ڕووی یاساییەوە نابێت بەخێوکردنی منداڵ یان نەفەقەی منداڵ بکرێتە بەشێک لە قەرەبووی لێبوونەوەکە ئەگەر بێتو زیان بە بەرژەوەندی باڵای منداڵەکە بگەیەنێت. مافی منداڵ مافێکی سەربەخۆیە و پارێزراوە، بۆیە دادگاکان زۆر وریایانە مامەڵە لەگەڵ ئەو ڕێککەوتنانە دەکەن کە پەیوەندییان بە منداڵەوە هەیە لە کاتی لێبوونەوەدا.
(بڕیاردانی جیابوونەوە کارێکی زۆر قورس و ناخۆشە بەڵام لە زۆر حاڵەتدا چارەسەرە بۆ ئەوەی کە هەنگاو بنێی بۆ ژیانێکی باشتر)
♦️لە کۆتاییدا هیوادارم کە هەموو لایەک بەختەوەر بن دوور بن لە کێشە و ناخۆشی. ♦️
پارێزەر محمد جبار جلال