19/01/2025
Ég var spurður í vikunni, "Hvað er Gestalt þerapía?" Ég ákvað að spreyta mig stuttlega á að gefa einhverja útleggingu á því hér, þótt erfitt sé að lýsa því sem á sér stað í núinu á "abstrakt" hátt, utanfrá séð, eftirá sagt, og þar á ofan á fræðilegan hátt. Svar mitt er þetta: Gestalt þerapían er "experiential therapy" þar sem er unnið með tilfinningalega upplifun og skynjunar ferla sem eiga sér stað hér og nú, á þessum stað, á þessari stundu. Gestalt þerapían gengur útfrá Homeostasis eða því að líkami okkar sé búinn meðfæddum eiginleikum til að endurhæfa sig og lækna. Gestalt þerapíu fræðin lítur svo á að hið sama eigi við um mannlegan þroska og andlega sjúkdóma. Það er gert með því að mynda samband (Dialogue/Contact) við sjálfa sig og umhverfi á óyggjandi og sannan hátt. Í Gestalt þerapíu mætum við skjólstæðingi á þeim stað sem hann er á hverri stundu, mætum honum sem sérfræðingi í eigin lífi, styðum hann til þess að mynda samband við sjálfan sig (self awareness) og aðra ( I-Though) umhverfi sitt og sögu,og tilfinningalega stöðutöku, hér og nú. Í beinu framhaldi af því að mynda val um nálgun eigin þarfa, stefnu og framrás sína í eigin lífi. Skjólstæðingurinn er sérfræðingurinn í eigin lífi. Gamlar hugmyndir og viðbrögð skjólstæðingsins eru skoðuð með heiðarlegri upplifun og tilfinningalegu endurmati. Þannig getur skjólstæðingur endurmetið val sitt og grunnþarfir, og drifið sig, ef vel tekst til, uppúr gömlum hjólförum fortíðar, gert upp við sig vanabundna heðgun sína, heilsað nýjum degi, nýrri tilveru, en og kvatt skugga sinnar fortíðar. Nýr þroski, ný stöðutaka, ný upplifun, hegðun, samþykki og nýtt rými tilfinninga á sér ekki stað öðruvísi en með því að kveðja hina gömlu stöðutöku og gamla lífsrými fortíðar. Þetta er gert með því að fylgja eiginleikum ferils síns á einhvern hátt, með stuðningi, að gefnu tilefni, til dæmis í gegnum sorg, eða gleði, reiði eða ást, kyrrð eða sátt. Þetta er gert með einhverkonar gerhygli(awareness), þörf (need) og vali (choice), og með því að meðtaka hvað er í raun að gerast í líkamlegu ferli og upplifun tilfinninganna í tíma og rúmi við tilteknar aðstæður (gestalt process). Öll þekkjum við flest hvernig er að kveðja látinn ástvin. Við gerum það með því að reiðast saman, óttast, syrgja, sættast saman, eða eftir atvikum með létti, eða gleði yfir því sem var. Öll þessi tilfinninga sinfónía, sem er einstök í sinni mynd fyrir hvern og einn, hún er það ferli sem opnar síðan dyr að nýjum tækifærum og annarskonar lífi. Hið gamla líf er að baki og nýtt lífskeið tekur við. Og við tekur ný lífsreynsla og þroski. Gestalt terminológían og hugtaka notkunin er að mörgu leyti skyld "Sálgreiningaraðferð Freuds", en virkni, inntak og skírskotun hugtakanna oft töluvert ólík. Öndvert viðleitni sálgreiningaraðferðarinnar að reyna að nálgast skjólstæðinginn með "objectívri" sérfræði sýn, þá horfum við ekki á þerapíuþegan fræðilega úr fjarlægð, heldur hvetjum við og styðjum skjólstæðing okkar til líkamlegar og andlegrar meðvitundar í gegnum samtal. Þetta gerum við m.a. með persónulkegri nærveru, sýn, þátttöku, athygli, áhuga, reynslu og þekkingu okkar. Við ýtum undir gerhygli skjólstæðingsins, og styðjum við ferla hans og flæði, en ávallt með jarðtengingu og speglun, og þá oft með skírskotun og myndun sambands hans við nánasta umhverfi sitt, hér og nú. Við aðhyllumst persónulega nálgun í Gestalt þerapíunni. Notum smásjána og þröng sjónarhorn sparlega, en notum þau samt, horfum heldur ekki einungis á skjólstæðinginn úr fjarlægð, en gerum það samt, lítum til samþættinga fyrirbæranna, mætum í heilu lagi til leiks gagnvart skjólstæðingi í opnu samtali, þá fyllilega til staðar, hér og nú. Við notum öll sjónarhorn sem vettvang þerapíunnar. Ekkert atriði er þerapíunni óviðkomandi, þarfir og áhugasvið þerapíuþegans leiðir ferlið. Ekkert atriði er öðru mikilvægara, allir hlutir eru hluti af heild, því þessi þerapía aðhyllist má segja "Pars pro toto" nálgun.
