06/04/2015
Ég starfaði í Foreldrahúsi - Vímulausri æsku á tímabili og svaraði þá oft fyrirspurnum sem komu í pósti eða í gegnum síma:
Anna Sigurbjörg Sigurðardóttir sálfræðingur svarar spurningum ykkar en hún er sálfræðingur með sérmenntun í fjölskyldumeðferð. Hún hefur starfað við fjölskyldu- hjóna- og einstaklings-meðferð.
________________________________________
Móðir spyr:
Ég var að komast að því að dóttir mín 15 ára gömul er komin í
neyslu á hassi og jafnvel í sterkari efni. Hvað get ég gert!!!!!!????
Kæra móðir:
Spurningin þín er mjög opin en ég mun gera mitt besta til að leiðbeina þér:
Byrjaðu á því að reyna að tala við dóttur þína. Segðu henni frá hvað þú ert hrædd og áhyggjufull. Reyndu að miðla henni þessu á sem einfaldastan hátt og án ásakana. Byrjaðu setningar þínar á “ég ...”, “mér líður ...”. Kannski tekst þér að fá hana til að hlusta á þig. Ef þú finnur að þú verður mjög æst og/eða ásakandi, slíttu þá samtalinu, því það mun ekkert koma út úr því nema að dóttir þín fælist frá þér. Reyndu að fá upplýsingar frá henni um hversu mikil neysla hennar sé, hver afstaða hennar er til neyslunnar, hvort hún líti á neysluna sem vandamál eða ekki o.s.frv. Spurðu hana hvort hún sé tilbúin til að koma með þér í ráðgjafarviðtal niður í Foreldrahús. Í framhaldi skaltu panta viðtal í Foreldrahúsinu, hvort sem telpan þín er tilbúin til að koma með þér eða ekki og ættuð þið bæði foreldrar hennar að koma í slíkt viðtal. Oftast er hægt að fá viðtal við ráðgjafa samdægurs. Bið eftir viðtali hjá sálfræðingi er oftast um 2-3 vikur.
Gangi ykkur vel!
________________________________________
Faðir spyr:
Ég á 19 ára dreng sem hefur verði í neyslu í um það bil þrjú ár. Var greindur ofvirkur þegar að hann var yngir. Samhliða neyslunni hefur borið á ofbeldi. Hann býr heima og ræður ekki við líf sitt, ástandið er skelfilegt og okkur vantar hjálp. Það er alltaf sagt við okkur að hann sé orðinn sjálfráða og ef
hann vilji ekkert gera þá sé ekkert sem við getum gert.
Við köllum á hjálp. Hvað ráðleggur þú okkur?
Kæri faðir:
Það er rétt sem ykkur hefur verið sagt. Ef sonur ykkar vill ekkert gera sjálfur, þá getið þið ekki neytt hann, nema hann sé greinilega að stefna lífi sínu og/eða annarra í hættu. Þá getið þið svift hann sjálfræði. Ráðgjöf varðandi það ferli ættuð þið að geta fengið hjá lækni, félagsþjónustunni eða dómsmálaráðuneytinu.
Ef þetta er leið sem þið viljið ekki eða getið ekki farið, þá er lítið sem þið getið gert annað en að reyna að vernda ykkur sjálf, heimili ykkar og önnur börn ykkar ef einhver eru.
Ég veit að það reynist foreldrum ávallt erfið ákvörðun að vísa börnum sínum á dyr og það gerir ekkert foreldri, nema allt annað sé fullreynt. Ég vil þó benda ykkur á að þið eruð að styðja son ykkar í því að halda áfram í neyslu með því að veita honum ókeypis húsnæði og fæði. Hann þarf ekki að horfast í augu við afleiðingar gerða sinna á meðan þið haldið yfir honum verndarhendi og þið eruð ekki að gera honum neinn greiða með því. Ég hvet ykkur því eindregið til að íhuga þann möguleika að setja honum stólinn fyrir dyrnar, þannig að hann þurfi að taka ábyrgð á gerðum sínum. Þið þurfið að gera honum ljóst að þið eruð tilbúin til að styðja hann til allra góðra verka og að hann sé ávallt velkominn á heimili ykkar, hvort sem er í heimsókn eða til að búa, sé hann að gera uppbyggjandi og góða hluti, en þið treystið ykkur ekki til að hafa hann á heimilinu og fylgjast með honum eyðileggja líf sitt. Sé hann tilbúinn til að fara í meðferð, þá styðjið þið hann, annars verði hann að víkja af heimilinu. Ég hvet ykkur einnig til að leita ykkur sjálfum hjálpar, því þið þurfið mjög á því að halda. Þið getið leitað til Foreldrahússins í viðtöl, eða til sjálfstætt starfandi sálfræðinga. Einnig getið þið leitað ráðgjafar hjá SÁÁ í Von. Þar er hægt að fá viðtöl við vímuefnaráðgjafa gegn vægu gjaldi.
Gangi ykkur vel!
________________________________________
Móðir spyr:
Unglingurinn minn sem er 16 ára suðar stanslaust um að ég kaupi bjór fyrir hann og hann fullyrðir að flestir foreldrar vinna hans versli fyrir þá. Hann fullyrðir að ef við kaupum fyrir hann bjór muni hann aðeins drekka það magn sem við látum hann fá og hann muni þá ekki versla sér landa eða eitthvað annað t.d fíkniefni. Hvað er til ráða?
Kæra móðir:
Það er sjálfsagt rétt hjá unglingnum þínum að það eru til foreldrar sem kaupa áfengi fyrir börnin sín, þó ég hafi ekki hitt þá marga. Það að þú spyrð um þetta, segir mér að þér líði ekki vel með þá tilhugsun að kaupa áfengi fyrir barnið þitt. Láttu þína eigin tilfinningu fyrir þessu ráða og ekki láta leiðast út í eitthvað sem er þér á móti skapi, þó einhverjir aðrir kunni að gera það.
Við þurfum alltaf að hugsa um hvaða skilaboð við sendum börnunum okkar með því sem við gerum. Ef við kaupum fyrir þau áfengi, þá erum við að gefa þeim “leyfi” til að drekka. Þú værir líka að samþykkja það sem unglingurinn þinn er að gefa í skyn, að það sé á ykkar ábyrgð, hvort, hversu mikið og hvaða tegund af vímuefnum hann noti. Þeirri ábyrgð verðið þið að vísa til föðurhúsanna. Þetta er hans val og hann verður að bera ábyrgðina á því hvað hann gerir.
Sem foreldrar væruð þið líka að gefa barninu ykkar þau skilaboð að það sé í lagi að sniðganga lögin þegar þau henta okkur ekki og þið væruð líka að segja honum að ástæðan fyrir áfengisbanni til 20 ára aldurs væri ekki gild. Miðtaugakerfi unglinga bregst öðru vísi við vímuefnum heldur en fullorðinna og því eiga þau ekki að nota slík efni fyrr en það er fullþroskað.
Ég vona að þetta hjálpi þér við að taka ákvörðun um að kaupa ekki áfengi fyrir barnið þitt.
Gangi ykkur vel!
________________________________________
Móðir spyr:
Ég er einstæð móðir með 9 ára gamlan son sem á við hegðunarerfiðleika að stríða. Það er alltaf verið að tala um að þetta séu börn í áhættuhóp. Ég á í talsverðum erfiðleikum með að ráða við hann, hef farið með hann til barnasálfræðings og hann sagði mér að setja honum mörk og hann þyrfti stífan ramma. Mér gengur mjög illa með að setja honum mörk og framfylgja því sem mér var ráðlagt. Hvað get ég gert eða hvað getum við mæðginin gert?
Kæra móðir:
Þú þarft að leita þér meiri hjálpar við þetta verkefni. Hjá Foreldrahúsinu bjóðum við m.a. upp á námskeið fyrir foreldra sem heitir “Öflugt sjálfstraust fyrir foreldra”. Ég vil eindregið mæla með því fyrir þig til að byrja með, en í framhaldi ráðlegg ég þér að hafa aftur samband við sálfræðinginn sem þú fórst með hann til til að fá nánari upplýsingar og stuðning við hvernig og hvaða mörk þú þarft að setja drengnum þínum. Ég mæli eindregið með umbunarkerfi þar sem áhersla er lögð á að byggja upp samþykkta, jákvæða hegðun, frekar en að refsa og banna og leggja alla áhersluna á óæskilegu hegðunina. Drengurinn þinn þarf á því að halda að þú takir það alvarlega að hann þurfi mörk. Hegðunarerfiðleikar eru oftast nær merki um vanlíðan og óöryggi. Kannski veit hann ekki hvað er ætlast til af honum, eða kann ekki þá hegðun sem ætlast er til að hann sýni. Þú þarft að vera fær um að leiðbeina honum og kenna til að hann geti uppfyllt væntingar þínar. Þú ert kannski hrædd um að þetta verði óskaplega flókið og erfitt að setja svona mörk, en ég get lofað þér því að eftir að þú ert búin að leggja í þá vinnu að læra það, þá verður líf ykkar mun auðveldara og ánægjulegra. Að lokum vil ég benda þér á bók sem heitir “Samskipti foreldra og barna” og er eftir Thomas Gordon. Hún fæst í bókabúðum og ég mæli eindregið með henni.
Gangi þér vel!
________________________________________
Kæra Anna
1. Hvernig get ég vitað að unglingurinn minn er byrjaður að neyta vímuefna.?
A) hvernig breytist hegðun, framkoma hans?
B) Hvernig breytist útlit hans?
Kæra foreldri
Það er oft erfitt að átta sig á hvort unglingurinn er byrjaður í neyslu eða hvort hann sé með mjög slæmt tilfelli af "unglingaveikinni". Fæstir foreldrar átta sig fyrr en eftir að börnin eru búin að vera í neyslu í þó nokkuð langan tíma. Þeir vilja trúa barninu sínu og reyna til hins ýtrasta að veita því svigrúm, semja við það og leitast við að ná því inn á rétta braut af sjálfsdáðum. Sjaldnast eru óyggjandi "sannanir" fyrir hendi að barnið sé í neyslu.
Vísbendingar sem vert er að taka eftir eru:
Barnið þitt skiptir oft um vini og er tregt til að láta þig fá síma hjá þeim eða foreldrum þeirra.
Svefninn er eitt af því sem oftast breytist fyrst, en vandinn þarf að vera langvarandi til að skipta máli. Þá á ég við að ekki er um tímabundið ástand sem skapast í skólafríum og því um líkt. Þau sofa illa og/eða lítið/mikið, snúa sólarhringnum við.
Þú stendur barnið þitt ítrekað að lygum eða einhverjum "skrítnum" sögum um af hverju það braut reglur (of seint heim, skrópaði í skólanum, peningar horfnir af heimilinu, eigur þess horfnar úr herberginu, "vinur" á tæki, tól eða efni sem það hefur undir höndum, o.s.frv.).
Barnið þitt lendir í útistöðum við lögreglu og skóla. Allir eru að ofsækja það.
Andleg líðan/hegðun barnsins breytist þannig að það verður mjög skapstyggt, það má ekkert segja við það, jafnvel beitir það ofbeldi eða eyðileggur hluti. Mér hefur reynst ágætlega að skilgreina þessa hegðun með því að barnið hreinlega gefur skít í allt og alla. Ég veit að þetta er óljóst orðalag að vissu leyti, en það gefur samt það mikilvæga til kynna að það er
alveg sama hver eða hvernig rætt er við barnið, það næst ekki samband við það og það lítur út fyrir að barninu sé hjartanlega sama um allt nema að losna við þetta "bögg" frá fullorðna fólkinu, lofar öllu fögru til að losna. Það virðist eins og samviskan sé horfin. Þau svara oft fyrir sig með því að allir séu að ráðskast með þau og ásaka foreldra sína um ósanngirni og óbilgirni. Eðlilegustu og einföldustu tilætlanir verða óbærileg afskipti og valdníðsla. Þannig halda þau foreldrum sínum í óöryggi og óvissu.
Útlitið breytist oftast til þeirrar áttar að þau hætta að hugsa eins um persónulegt hreinlæti og hætta að þrífa sig og umhverfi sitt. Þau sækjast oft í alls konar tákn sem skilgreina þau sem tilheyrandi jaðarhópum, s.s. g*t á líkamann, tattú o.fl.
Vona að þetta hjálpi þér eitthvað kæra foreldri, en minni á að hægt er að fá próf í öllum apótekum til að kanna hvort barnið sé í neyslu. Einnig bendi ég á neyðarsíma Foreldrahússins sem er opinn allan sólarhringinn þar sem þú getur rætt nafnlaust við ráðgjafa og fengið aðstoð og stuðning.
Kærar kveðjur og gangi ykkur sem best.
Anna Sigurbjörg Sigurðardóttir
sálfræðingur
________________________________________
Sæl Anna
Ég er óörugg ég held að það sé byrjað fikt á vímuefnum, drengurinn minn er fimmtán ára hvert á ég að snúa mér?
Kæra foreldri
Ef þú heldur að það sé byrjað fikt með vímuefni hjá drengnum þínum, þá þarftu að byrja á að ræða það við hann, ef þú ert ekki þegar búin að því. Reyndu að fá hann til að samþykkja að láta þig hafa þvagprufu og notaðu próf úr apóteki til að kanna hvort þetta standist. Því miður er það þannig að flest örvandi efni mælast eingöngu í 1-2 sólarhringa í þvagi eftir að þeirra hefur verið neytt, en kannabisefni (hass og maríuana) mælast í 3-4 vikur. Kynntu þér notkun þessara prófa hjá starfsfólki apótekanna eða hringdu í innflytjandann (símanúmer er á pakkningunni) eða Foreldrahúsið ef þú ert óörugg/ur um framkvæmdina. Bentu drengnum þínum á að sé hann pirraður á því að þú treystir honum ekki að þá sé þarna tækifæri fyrir hann
að þurfa ekki að vera að reyna að sannfæra þig. Fullvissan virkar í báðar áttir. Ef hann neitar, taktu það hiklaust sem játningu um að hann sé í neyslu. Þú átt enga aðra túlkunarmöguleika.
Svo við víkjum að því hvert þú getur snúið þér til að fá aðstoð: Foreldrahúsið og sjálfstætt starfandi sálfræðingar geta veitt foreldrum aðstoð og stuðning við að meta stöðuna hverju sinni og benda á leiðir til úrræða. Götusmiðjan og göngudeild SÁÁ veita einnig upplýsingar og leiðbeiningar. Starfsmenn barnaverndarnefnda á hverjum stað eru þeir sem geta veitt þér aðstoð og hjálp við að stoppa barnið þitt af og veita aðstoð við að koma barninu þínu í meðferð. Þar getur þú einnig fengið bæði viðtöl við félagsráðgjafa og sálfræðinga. Ef þú hefur grun um að barnið þitt þurfi á geðrænni aðstoð að halda þá er best að leita til Barna- og unglingageðdeildar Landspítala Íslands (BUGL). Þú átt að geta hringt í bæði barnaverndarnefnd og BUGL sjálf/ur og fara fram á aðstoð. Stundum vilja þessir aðilar fá umsagnir frá skóla áður en ákveðið er um framhaldið, þannig að það er gott fyrir þig að vera búin/n að ræða við skólann áður.
Vona að þetta veiti þér nægileg svör að sinni. Gangi ykkur vel.
Anna Sigurbjörg Sigurðardóttir
sálfræðingur
________________________________________
Sæl Anna ég hef lesið svörin frá þér og líkar þau mjög vel skýr og vel sett fram en spurningin mín til þín er. Ég á 13 ára stúlku með hegðunarvanda ég á mjög erfitt með að hjálpa henni, hún er mjög stjórnlaus,uppvöslusöm hvert er best að snúa sér? Hverjir eru aðallega í því að hjálpa foreldrum sem eiga börn með hegðunarefriðleika.
Kæra foreldri
Þakka þér fyrir, það er alltaf gott að heyra að fólk geti nýtt sér svörin. Mér heyrist þú einna helst vera að leita eftir aðstoð fyrir sjálfa/n þig, þannig að þú getir sinnt foreldrahlutverki þínu betur. Þar eru ýmsar leiðir færar. Foreldrahúsið býður upp á námskeið sem nefnist Öflugt sjálfstraust sem er fyrir foreldra og ætti það að geta nýst þér ágætlega. Miðað við lýsingu þína held ég að það væri gott fyrir þig að byrja á einhverju slíku og halda síðan
áfram með því að leita til sjálfstætt starfandi sálfræðings eftir áframhaldandi stuðningi fyrir þig. Ég vil einnig benda þér á bókina Samskipti foreldra og barna eftir Thomas Gordon sem lesefni sem getur nýst þér til að læra nýjar aðferðir í samskiptum við barnið þitt. Slíkt getur alla vega ekki skaðað og það er alltaf gott að byrja á því ef maður á í einhverjum vanda að leita sér upplýsinga og hugmynda um aðrar/nýjar aðferðir og leiðir.
Ef vandinn kemur einnig fram í skólanum, þá áttu að geta fengið tilvísun til skólasálfræðings, sem getur þá greint hvort barnið þitt eigi við t.d. Athyglisbrest með ofvirkni að stríða eða einhvern annars konar hegðunarvanda. Einnig er hægt að leita til barnalækna eftir slíkri greiningu. Best er að slík greining fari fram í samstarfi læknis og sálfræðings.
Ég vona að þessi svör komi þér eitthvað á sporið þannig að þú getir byrjað að vinna í sjálfri/um þér, en minni á að þú getur alltaf hringt eða komið niður í Foreldrahús og fengið viðtal við ráðgjafa þar. Ráðgjafarnir sem þar vinna aðstoða þig þó svo ekki sé um að ræða vímuefnavanda og geta alla vega hjálpað þér við að finna út úr framhaldinu og hvert sé best fyrir þig að leita.
Gangi ykkur sem best.
Kærar kveðjur
Anna Sigurbjörg Sigurðardóttir
sálfræðingur
________________________________________
Kæra Anna
Ég var að lesa spurt og svarað á heimasíðunni ykkar og langar mig að koma með spurningu til þín. Ég á stúlku sem er yfir tvítugt hún hefur verði í neyslu alllengi eða það fer að nálgast fyrsta tuginn. Eftir því sem hún eldist verða málin alltaf erfiðari og hræðileg skellfing að horfa upp á. Fjölskyldunni líður hræðilega illa og hefur einangrast talsvert. Sérstaklega er það móðirinn sem tekur þetta inná sig enda lætur fíkillinn hana stanslaust heyra það hvað hún hafi brugðist og það er mjög ljótt tal látlaust í gangi, enda mikil neyð í lífi stúkunar minnar. En núna er hún búinn að taka upp á því að hóta að taka sitt eigið líf og segist vera búinn að gera ráðstafanir til þess. Ég veit ekki hvað er hægt að gera hún segist ekki vera í neyslu og það sé ekkert að hjá sér heldur hinum öllum. Mér líður eins og ég sé í þeytivindu, allt á ferð og flugi það er eins og ég sé ekki með fast land undir fótunum. Geturu gefið mér ráð, verulega góð heillaráð.
Kæra foreldri
Þegar stórt er spurt, þá verður oft fátt um svör.
Ég skil vel að þú sért "eins og í þeytivindu". Hvernig mætti annað vera eftir svona langvarandi erfiðan vanda. Ég get sagt þér strax að ekki eru til neinar töfralausnir fyrir ykkur foreldra þessarar stúlku, né fyrir hana, enda væruð þið örugglega búin að finna þær ef þær væru til. Þau svör eða leiðir sem ég get bent ykkur á eru líka kannski ekki þau sem þið vilduð gjarnan heyra, en ég ætla nú samt að koma þeim á framfæri í þeirri von að þið getið nýtt ykkur eitthvað af þeim. Það eina sem ég get séð í stöðunni sem þið getið gert (miðað við þær upplýsingar sem ég hef) er að leita eftir að svipta stúlkuna ykkar sjálfræði og leggja hana inn á geðdeild á þeirri forsendu að hún sé sjálfri sér hættuleg. Ég bendi á göngudeild geðdeildar Landspítala háskólasjúkrahúss og Dómsmálaráðuneytið til að fá frekari upplýsingar um hvernig þið eigið að fara að því. Ofangreind leið sýnist mér vera það eina sem þið eigið eftir til að leita eftir aðstoð fyrir stúlkuna ykkar. Þetta er ráðstöfun sem þó er tímabundin og engin vissa er um að árangur náist. En ég mæli samt með þessu, því þið þurfið að tæma alla möguleika og leita allra leiða sem mögulegar eru.
Hvað ykkur foreldrana áhrærir er aftur á móti fleira sem hægt er að gera. Ég mæli eindregið með því að þið leitið til Foreldrahússins og komið og takið þátt í hópstarfi fyrir foreldra barna í neyslu. Þó stúlkan ykkar sé orðin svona gömul, þá getið þið fengið að taka þátt í slíku starfi. Einnig vil ég benda á starfsemi Al-Anon, sem er hópstarf fyrir aðstandendur alkóhólista (sjá vefsíðu og auglýsingar í dagblöðum). Einnig eru haldin fjölskyldunámskeið fyrir aðstandendur hjá SÁÁ. Námskeið eru einnig haldin um meðvirkni, sem er fylgifiskur þessa sjúkdóms.
Eins og þið sjáið á ofangreindu, þá snýst málið núna meira um að þið sinnið ykkur sjálfum. Þið þurfið að horfast í augu við að það er mjög talmörkuð úrræði fyrir stúlkuna ykkar sem eru á ykkar valdi. Það sem aftur á móti er ljóst er að þið gerið henni ekki mikið gott svona brotin og tætt eins og þið sjálf eruð. Því er mikilvægt að þið leitið ykkur aðstoðar. Það er eina leiðin sem þið hafið alveg á ykkar eigin valdi og getur verið mjög mikilvæg, sérstaklega ef önnur börn eru í fjölskyldunni.
Staða ykkar er einhver sú erfiðasta sem foreldri getur komist í. Allir foreldrar hafa gert mistök í uppeldi barna sinna. Það er því auðvelt fyrir barnið að ásaka foreldri og draga það til ábyrgðar á sínum eigin vanda.
Ég vil bara beina til ykkar nokkrum spurningum:
Hugsið til baka til þess tíma þegar þið voruð á þeim aldri sem dóttir ykkar er núna. Hvað voruð þið að gera?
Hver var að bera ábyrgð á ykkur og ykkar lífi þá?
Áttuð þið fullkomna foreldra sem þið gátuð ekki fundið neina galla á eða hélduð þið bara áfram, þrátt fyrir að hafa ekki fengið fullkomið uppeldi?
Þegar við íhugum þessa hluti áttum við okkur oftast á að hversu ófullkomið eða erfitt uppeldi sem við höfum fengið, þá verðum við sjálf á einhverjum tímapunkti að taka frumkvæðið og ábyrgðina á því að lifa lífi okkar og sækja okkur aðstoð við að leysa úr þeim böggum sem okkur finnst við vera sliguð af í kjölfar þess uppeldis sem við höfum hlotið. Það er enginn sem getur gert það fyrir okkur, því miður.
Leiðin út úr erfiðleikum ykkar getur aðeins falist í því að þið horfist í augu við vanmátt ykkar til að stýra lífi dóttur ykkar og um leið mátt ykkar til að hafa áhrif á ykkar eigið líf. Ekki taka þátt í því sjónarspili sem dóttir ykkar er að setja á svið, þ.e. að þið berið ábyrgð á henni og að hún beri um leið ábyrgð á ykkar vanlíðan. Slítið ykkur út úr þessari blekkingu og takið ykkar líf í ykkar eigin hendur. Með því gefið þið líka dóttur ykkar gott fordæmi og horfist í augu við staðreyndir.
Ég óska ykkur alls hins besta í framtíðinni og vona að þið getið nýtt ykkur þessi svör. Ef þið hafið fleiri spurningar þá getið þið alltaf leitað til okkar í Foreldrahúsinu og við munum leitast við að aðstoða ykkur eftir fremsta megni.
Kærar kveðjur
Anna Sigurbjörg Sigurðardóttir
sálfræðingur
________________________________________
Sæl Anna
Ég var að lesa spurt og svarað á heimasíðunni ykkar og hafði gagn af.
Við eigum í erfiðleikum með 16 ára fósturson okkar sem er nú þegar búinn að viðurkenna að grunur okkar varðandi hassreykingar var á rökum byggður. Hann vill ekki halda áfram slíkri neyslu og hefur verið í viðtölum við sálfræðing til þess að fá stuðning. Út úr þeim viðtölum hefur lítið komið fram því miður og erum við þrátt fyrir þetta enn í lausu lofti varðandi þetta mál. Hann lýgur að okkur og við finnum að allt traust er farið forgörðum. Tekið hefur verið af honum þvagpróf sem sýndi að ekki var neysla í það skiptið n.b. hann veit að hann getur átt von á slíkum prófum hvenær sem er.
Spurningar hrannast upp eins og t.d.:
Erum við að gera rétt með því að taka af honum fasta vasapeninga,( þegar hann hefur sýnt fram á að meira en þúsund krónur í einu eru honum um megn ef farið er fram yfir þá upphæð leiðir það oftast til einhverjar misnotkunar, sígarettur, áfengi eða jafnvel til hassneyslu)?
Hann leggur það á borð fyrir okkur að sígarettureykingar heyri fortíðinni til en í gær var hann hankaður á því að vera að kveikja sér í sígarettu úti á g*tu, hafði sér ekkert til varnar. Hann hefur ekki kveikt á gsm. símanum sínum til þess að ekki náist í hann og segir ekki frá eins og málin eru núna að hann hefur glatað símanum sínum (þetta er þriðji síminn sem hann á) fékk símann í jólagjöf og fannst það ekki vera jólagjöf sem hafði eitthvert gildi fyrir hann, átti sennilega bara að fá símann aukreitis en ekki sem, gjöf.
Honum eru settar þröngar skorður varðandi útivistartíma á virkum dögum á hann að vera kominn inn fyrir kl. 23.30 og um helgar í síðastalagi kl. 1.00 að miðnætti er þetta sanngjarnt?
Þakka fyrir
Kæra foreldri
Það er gott að heyra að þú hafðir gagn af spurt og svarað hjá okkur. Hvað fósturson ykkar áhrærir, þá heyrist mér þið vera í nokkuð slæmum vanda. Ég hef þó ýmsar spurningar sem mér finnst mikilvægt að vita svörin við.
Er drengurinn í skóla eða vinnu?
Mætir hann þar og stendur sig?
Ef svo er, þá skiptir það miklu máli og er jákvætt.
Stendur hann við útivistartímann?
Ef svo er, þá skiptir það líka miklu máli og er líka jákvætt.
Þriðja spurningin sem ég hef er um hvað sé aðalmálið,
sígarettureykingarnar, áfengisdrykkjan eða hassreykingarnar?
Auðvitað erum við öll sammála um að unglingar eigi ekki að reykja sígarettur eða drekka áfengi. En ég held líka að þegar maður stendur í ykkar sporum, þá hljóti hassreykingarnar að vera aðalvandamálið og það sem þið eruð hræddust við.
Þessar spurningar allar lúta að því hvernig þið getið byggt upp traust að nýju. Það verður að vera alveg ljóst, bæði fyrir ykkur og hann hvernig hann á að fara að því. Máli skiptir að einbeita sér að því sem máli skiptir til að minnka líkurnar á því að honum finnist hann þurfa að ljúga að ykkur eða fara á bak við ykkur.
Eins og staðan er núna, þá hlýtur fyrsta skilyrðið fyrir því að byggja upp traust að vera að hann mælist ekki í neinni neyslu á hassi. Hann þarf að fara í próf reglulega og þau þurfa að vera óvænt. Það þarf að standa yfir honum á klósettinu og passa að hann geti ekki sett neitt út í þvagið eða notað þvag úr öðrum. Ef hann mætir í skóla eða vinnu og þið fylgist með því a.m.k. einu sinni í viku að hann sé í alvöru að mæta, þá er hann líka að
vinna sér inn punkta. Ef hann stendur við útivistartíma gildir það sama.
Hvað vasapeninga áhrærir, þá er mjög erfitt að taka alla vasapeninga af krökkum í dag. Betra er að það sé ljóst hvað hann á að fá og hvenær. Ef hann höndlar ekki stórar upphæðir í einu, skiptið því þá niður og látið hann hafa peninga 2svar eða 3svar í viku. Það á að vera alveg ákveðið hvaða fjárhæð hann fær og hvað hann á að sjá um að greiða sjálfur með því (símakort, sælgæti, gos, bíóferðir, skólaskemmtanir o.s.frv. ljóst er að ef
hann á að borga mat í skóla, þá þarf hann meira). Einnig þarf að vera ljóst hvað er ekki innifalið í vasapeningnum (föt, matur í skóla, bíóferðir, skólaskemmtanir o.s.frv.) Í ykkar sporum mundi ég jafnvel sleppa því að gera mál úr því hvort hann eyðir í sígarettur eða ekki. Ljóst er þó að hann hefur ekki ykkar leyfi til að reykja og gerir það ekki heima eða fyrir framan ykkur, en að öðru leyti mundi ég láta það kyrrt liggja.
Það að byggja upp brotið traust er alltaf erfitt. Það er einstigi sem þarf að feta með varúð. Hvorki má setja of ströng skilyrði, of óljós, né of algild (t.d. að "vera almennilegur"). Það þarf líka að vera ljóst hvað það felur í sér ef hann stendur sig. Fær hann þá t.d. lengri útivistartíma um helgar? Þarf hann þá ekki lengur að taka hasspróf, eða bara sjaldnar? Fær hann þá meiri vasapeninga aftur? Getur hann þá unnið sér inn fyrir nýjum
síma? Allt þetta og meira getur komið í kjölfar þess að hann standi sig.
Mikilvægt er að hann og þið séuð í sameiningu að vinna að því að byggja upp traustið og að öllum sé ljóst hvernig staðan er. Ég legg til að þið farið yfir stöðuna einu sinni eða tvisvar í viku til að allir séu með á nótunum hvað er að ganga vel og hvað þarf til að gera betur eða ná tilætluðum árangri. Það er nauðsynlegt fyrir hann að vita hvernig hann á að fara að því að mæta kröfum ykkar og hvað felst í því, því annars gefst hann bara upp og telur að það sé ómögulegt fyrir sig að ná nokkurn tíma trausti ykkar
á ný fyrst það brotnaði yfir höfuð.
Ég vona að þessar ráðleggingar hjálpi ykkur, en bendi ykkur einnig á að þið getið sótt ykkur aðstoð í Foreldrahúsinu, bara fyrir ykkur, ef þið viljið, eða líka með syni ykkar.
Gangi ykkur vel.
Kveðjur
Anna Sigurbjörg
sálfræðingur
________________________________________
Komdu sæl Anna
Fíkn eftir meðferð
Ég hef verið að lesa yfir spurningar og svör á þessari síðu. Mig langar að athuga hvort þú gætir ráðlagt mér aðeins. Þannig er að sonur minn rúmlega tvítugur átti við fíkniefnavandamál og fór í 10 daga meðferð á Vog allt gekk vel í meðferðinni og hann kom heim sæll, sáttur og ánægður.
Fer á fundi og gengur vel hjá honum, en nú búin að vera án vímuefna ( var í hörðum efnum) í 5 vikur.
Nú um daginn kom slæm helgi hjá honum, hann hreinlega var að bilast úr fíkn, sagði okkur það og var mjög pirraður í skapi og enginn þorði að segja styggðaryrði við hann í þessum ham sem hann var í.
Hvað og hvernig á maður að taka á þannig vanda, eigum við von á þessu í tíma og ótíma?
Hvernig eigum við fjöldskyldan að haga okkur og vera í kringum hann á meðan?
Ég spurði hann sjálfan og þá kom mikil kaldhæðni að við ættum bara að láta hann hafa peninga og segja honum að fara út að "leika sér" hann svaf lítið á meðan þessu stóð, borðaði lítið og reyndi að vera sem minnst í kringum okkur, held þó að það hafi verið til að hlífa okkur, en auðvitað hugsar maður sitt og er alveg logandi hræddur.
Þetta hefur ekki komið upp áður né aftur nema þetta eina skipti, en eins og ég spyr " er þetta eðlilegt?
Og er það rétt hjá okkur að við reynum að tala ekkert við hann og látum hann alveg í friði?
Ég vonast eftir svari frá þér.
Með fyrirfram þökk
kveðja G
Kæra G
Það er nokkuð vitað mál að fyrrverandi fíklar fá oft mikla fíkn öðru hverju eftir meðferð. Nákvæmlega hvernig eigi að taka á því af fjölskyldunni er ekki eins vitað mál. Það eru til margar hugmyndir um það, en ég held ekki að nein ein þeirra sé "rétt". Þar verður að taka tillit til margra þátta.
Það sem skiptir máli í þessu samhengi er að þú og þín fjölskylda lítið til þess sem er venjan að gera hjá ykkur þegar einhver í fjölskyldunni er pirraður/leiður/reiður, eða bara þarf að fá að vera í friði. Þá er ég að meina að það sé samþykkt að viðkomandi aðili þurfi og eigi tilkall til að fá að vera út af fyrir sig. Í flestum fjölskyldum er til nokkuð ákveðin hegðun sem er viðtekin þegar það á við. Leitið eftir því hver sú hegðun er
í ykkar fjölskyldu og notið hana (t.d. hvað munduð þið gera ef viðkomandi væri að hætta að reykja?).
Ég veit að þetta er ekki alveg svona einfalt, því þið eruð líklega öll mjög hrædd um að sonur ykkar "falli", en þið verðið að horfast í augu við að hegðun ykkar hefur í raun og veru mjög takmörkuð áhrif á það til eða frá hvort svo verður eða ekki (þó svo hann gæti reynt eftirá að nota hana sem afsökun/skýringu fyrir því að hann hafi fallið. Ákvörðunin er og verður hans, óháð því hvað þið gerið.).
Það sem máli skiptir er að allir fjölskyldumeðlimir þurfa á vissu tilliti að halda á vissum tímabilum. Reynið að meðhöndla erfiðleika sonar ykkar sem eðlilegast tilkall til að vera látinn í friði. Sýnið honum þá virðingu að veita honum það rými sem hann þarf til að vinna út úr erfiðleikunum sjálfur.
Þetta þýðir ekki að þið eigið að hætta að vera til á meðan honum líður illa. Þið eigið að halda áfram að lifa sem eðlilegustu lífi, bara nota "fjölskylduaðferðina" við að hundsa hann og hans erfiðleika. Treystið honum til að finna út úr hlutunum sjálfur. Í gegnum meðferðina sem hann hefur farið í hafa honum verið kynntar ýmsar aðferðir sem honum standa til boða, t.d. að fara á AA-fund, hringja í sponsorinn sinn, hringja upp á Vog og
ræða við einhvern starfsmann þar o.s.frv. Það sem þið þurfið kannski að íhuga er hvort þið þurfið að koma ykkur upp álíka aðferðum þegar álagstímar koma. Slíkar aðferðir gætu verið að hringja í foreldrasímann, 5811799, fara á Al-Anon-fund, hafa samband við SÁÁ eða Vog til að spyrja ráða í hvert sinn o.s.frv.
Það er mikilvægt að þið áttið ykkur á að ykkar vandi er allt annar en sonar ykkar. Hann þarf að berjast við fíknina. Þið þurfið að berjast við hræðsluna. Hvort um sig krefst mismunandi aðferða og þið þurfið að sækja ykkur viðeigandi fræðslu, upplýsinga og stuðnings til að takast á við ykkar
þátt.
Gangi ykkur sem best
Kveðjur
Anna Sigurbjörg Sigurðardóttir
sálfræðingur
