19/05/2026
මාතර ගබඩා වීදියේ පැරණි ලන්දේසි සුසාන භූමිය දෙසින් හමා එන හුළඟේ තවමත් අමුතුම ශෝකී ස්වරයක් තැවරී ඇතැයි මට සිතේ. ඒ මීට වසර දෙසිය ගණනකට පෙර, නිවට කලට සලකන නෑසියොත් නැති ලෝකයක තනිවී, තමන්ගේම කඳුළු පේළි හතරක කවියකට අකුරු කළ ගැහැනියකගේ අවසන් සුසුම් පොද විය හැකිය. ඇය ඉතිහාසය විසින් ගජමන් නෝනා ලෙස නම් කළද, ඇත්තෙන්ම ඇය සොබාදහම විසින් නිර්මාණය කළ අසමසම සාහිත්යමය කැරලිකාරියකි.
කවිය කියන්නේ අද කාලේ වගේ විනෝදාංශයක් නෙවෙයි, ඒ කාලේ රුහුණේ ගැහැනියකට තමන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් සටන් කරන්න තිබුණු එකම ආත්මාරක්ෂක අවියයි. ඇය ඒ අවිය කොයිතරම් තියුණුව පාවිච්චි කළාද කිවහොත්, අදටත් නෝනාගම හන්දිය පසුකර යන ඕනෑම අයෙකුට ඒ කළුගල් පිළිරුව දෙස නොබලා යා නොහැකිය.
1758 වසරේ කොළඹ කොල්ලුපිටියේ වෙරළ අයිනේ උපන් ඒ දෝන ඉසබෙලා කොර්නේලියාට දෛවය ලියා තිබුණේ රජ මාලිගාවල නොව, දුක් කම්කටොලු මැදින් ගලා යන කාව්යමය ගමනකි. ඇගේ පියා වූ ගජමන් ආරච්චි හෙවත් දොන් ෆ්රැන්සිස්කු සේනාරත්න කුමාර පෙරුමාල්ට මාතර තෝම්බුව භාර නිලධාරී තනතුර ලැබීමත් සමඟ, වයස අවුරුදු 13 දී මේ යුවතිය රුහුණේ පදිංචියට පැමිණෙන්නේ මුළු මහත් සාහිත්ය වංශයම උඩුයටිකුරු කරන්නටය.
ඇගේ මව, ප්රැන්සිනා ග්රේරු හෙවත් නෝනා බබා, එකල කොල්ලුපිටියේ මිලාගිරිය පාසලේ ගුරුවරියකි. කවියත්, උගත්කමත් මේ පවුලේ ලේ උරුමයක් බඳු විය. නමුත් ඒ කාලයේ ගැහැනු දරුවෙකුට අකුරු කරන්නට අද වගේ නිදහසක් තිබුණේ නැත.
විශේෂයෙන්ම පන්සලක නැවතී උසස් සාහිත්යය හැදෑරීම ගැහැනියකට සපුරා තහනම් වූ පිරිමි වරප්රසාදයක් පමණක් විය.
ගජමන් නෝනාගේ ජීවිතයේ වඩාත්ම සරාගී සහ නිර්භීතම පරිච්ඡේදය ලියැවෙන්නේ වේරගම්පිට රජමහා විහාරයේදීය. කරතොට ධම්මාරාම පණ්ඩිත නාහිමියන් යනු එකල සිටි මහා පඬිරුවනකි. පෑන් තුඩට පෙම් කළ මේ යුවතියට උන්වහන්සේගෙන් ශිල්ප හැදෑරීමේ දැඩි පිපාසයක් තිබුණි. ඒ පිපාසය සංසිඳුවා ගැනීමට ඇය කළේ අදහාගත නොහැකි විප්ලවයකි.
ඇය සිය දිගු වරලස සඟවා, සරමක් සහ බැනියමක් ඇඳ, පිරිමි දරුවෙකු ලෙස වෙස්වලාගෙන පන්සලේ නැවතී කරතොට හිමියන්ගෙන් ශිල්ප හැදෑරුවාය. මාස ගණනක් මුළුල්ලේ ඇය මේ රහස රැකගත්තාය. පසුව සිය අනන්යතාවය හෙළි කළ මොහොතේ ඇති වූ ආන්දෝලනයත්, ඒ වටා ගෙතුණු කටකතාත් ඇය සිය පෑන් තුඩෙන් දිය කර හැරියේ කිසිවෙකුට නොදැවෙන සැබෑ කිවිඳියක ලෙසිනි. වයස අවුරුදු අටේදී මගෙ පුංචි කළේ කියමින් ලියූ ඒ සරල පදවැල් පන්සල් බිම තුළ පාලි, සංස්කෘත සහ ලන්දේසි භාෂා ඥානයෙන් ඔපමට්ටම් විය.
ගජමන් නෝනාගේ රූපශ්රීය සහ ඇගේ බුද්ධි මහිමය එකල රුහුණ පුරා ප්රසිද්ධ විය. බොස්තරුක්ක හැට්ටය සහ ගවුම් සායකින් සැරසුණු මේ නෝනා පසුපස ප්රභූවරුන් පේළි ගැසුණද, දෛවය ඇයට ලබාදුන්නේ කඳුළු පිරි මරණ හතරකි.
ඇගේ පළමු විවාහය ගාල්ලේ තල්පේ ගාර්දියෙස් ආරච්චි සමඟ සිදු වූ අතර, එය වසර දෙකකින් නිමා වූයේ ඔහු මියයාමෙනි. දෙවනුව මාතර උයන්වත්තේ දොන් ග්රේබ්රියල් මුහන්දිරම් සමඟ විවාහ වුවද, දරුවන් තිදෙනෙකු ලැබී වසර අටක් ගතවන විට ඔහුද ඇයව මෙලොව තනිකර දැමුවේය.
නමුත් ඇයට දරාගත නොහැකිම පහර වැදුණේ 1801 වසරේදීය. ඇගේ ජීවිතයේ එකම ශක්තිය වූ පියා, බෙලිඅත්ත කසාගල විහාරයට ගොස් එන අතරමඟදී වල් අලියෙකුගේ පහරදීමකින් මියගියේය. ඇගේ පියාගේ මරණය පිළිබඳ ඇය ලියූ ශෝකාලාපය කියවන ඕනෑම අයෙකුගේ දෙනතට අදටත් කඳුළක් උනන්නේ නිතැතිනි. මේ සියලු වියෝවන් මදිවාට, මහණ වී සිටි ඇගේ බාල පුතුද අකාලයේ අපවත්වීම ඇය පටාචාරාවක් බඳු තත්ත්වයකට පත් කළේය.
දිළිඳුකමත්, අසරණකමත් ඇයව වට කරද්දී, අවස්ථාවාදී පිරිමින් ඇගේ රූ සපුවට ඉව ඇල්ලූහ. ඒ අතරින් ඇලපාත මුදලි සුවිශේෂී චරිතයකි. කරතොට හිමියන්ගෙන් ශිල්ප හදාරා උපැවිදි වූ ඔහු, ගජමන් නෝනාට කවියෙන් අසභ්ය ඉඟි සහ අනිසි යෝජනා කළේය.
කින්ද තනියහන නිදියන්නේ නෝනා කියමින් ඔහු ඇසූ අසම්මත ප්රශ්නයට,"වින්ද රති සැපත මට මතක නැතිවුණා - කින්ද තමුසේට විමසන්ට කාරණා කියමින් ඇය දුන් පිළිතුර අදටත් ස්ත්රීවාදී සාහිත්යයේ නොමැකෙන සලකුණකි. ඇය තමන්ගේ අභිමානය රැකගත්තේ පිහියෙන් නොව, ඊට වඩා සිය දහස් වාරයක් මුවහත් වූ කවි පද වලිනි.
එපමණක් නොව, ඇගේ කවීත්වය කෙතරම් ඉහළද යත්, තිලකරත්න මුදලි වෙනුවෙන් ඇය ලියූ තිලකරත්නය නමැති මුදලිඳු... යන බන්ධන කවිය සාහිත්ය ලෝකයේ විස්මයකි. එකම කවියක පද එහා මෙහා කිරීමෙන් තවත් අර්ථවත් කවි හයක් නිර්මාණය කළ හැකි ඒ විස්මිත බුද්ධිය, ඇය රුහුණේ බිහිවූ අසමසම සාහිත්යකාරිය බවට සාක්ෂි දරයි.
දෛවයේ සරදමකට මෙන්, ගජමන් නෝනාට ජීවත් වන්නට මඟක් පෑදුණේ දේශීය ප්රභූවරුන්ගෙන් නොව, එකල මාතර දිසාපතිව සිටි ජෝන් ඩොයිලි නම් ඉංග්රීසි ජාතිකයාගෙනි. ඩොයිලි යනු හුදෙක් පාලකයෙකු පමණක් නොව, සිංහල භාෂාව සහ සාහිත්යය මැනවින් හදාළ පුද්ගලයෙකි. තමන් පත්ව සිටි අන්ත අසරණ භාවයත්, දරුවන් පස් දෙනෙකු පෝෂණය කිරීමට ඇති අපහසුවත් විස්තර කරමින් ඇය ඩොයිලි වෙත කවි පෙත්සමක් යැවූයේ සඳ මෙන් කවා ඇතිකළ ළමා පැටවුන්ට - අද දින පමණ නැත බත උන් රැක ගන්ට යනුවෙන් හදවත උණුවන අයුරිනි.
ඇගේ කවීත්වයටත්, එඩිතර බවටත් උපහාරයක් ලෙස ඩොයිලි විසින් ඇයට අම්බලන්තොට ප්රදේශයෙන් ගම්වරයක් ප්රදානය කළේය. අදටත් එම ගම්මානය නෝනාගම ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයට කළ ගෞරවයක් වශයෙනි. නමුත්, ඒ ලැබුණු ගම්වරයෙන්වත් ඇගේ ජීවිතයේ දුක නිවුණේ නැත. ඇය නෝනාගම වැව අසල කුඩා පැලක වාසය කරමින්, කුරක්කන් අඹරමින් ජීවිතය ගැටගසා ගැනීමට වෙහෙසුණු බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. වරක් ඇය කුරක්කන් අඹරනවා දුටු තරුණයෙකු කළ උපහාසාත්මක කවියකට, පවටත් ඉපදිලා මේ දුක විඳින්නන් - වැටෙතත් තනේ නොකොටා බැරි කුරක්කන් යනුවෙන් ඇය දුන් පිළිතුරෙන් පෙනී යන්නේ, ජීවිතයේ අවසාන කාලයේදී පවා ඇය සිය ආත්මගරුත්වය පාවා නොදුන් බවයි.
ගජමන් නෝනාගේ සාහිත්යමය ජීවිතයේ උච්චතම අවස්ථාව වන්නේ දැඩිතර ශෝක මාලය යි. මෙය හුදෙක් කවි පොතක් නොව, තම සමීපතමයන් එකා පිට එකා මියයද්දී මවකගේ සහ දියණියකගේ හදවතින් ගලා ආ ලේ කඳුළුය. සිය පියාගේ මරණය ගැන ඇය ලියූ කවි කියවන විට, එකල රුහුණේ මිනිසුන් පවා හඬා වැටුණු බව කියවේ. සිතට කයට සැපදෙන මව්පියොත් නැත - නිවට කලට සලකන නෑසියොත් නැත යනුවෙන් ඇය ලියූ පද අදටත් සමාජයේ අසරණ වූවන්ගේ නිල නොලත් ගීතය බඳුය.
ඇය කිසිදාක පොත් ලියා ප්රසිද්ධ වීමට උත්සාහ කළේ නැත. ඇය කවි ලිව්වේ තමන්ගේ බඩගින්න නිවා ගැනීමටත්, හිතේ බර සැහැල්ලු කර ගැනීමටත් පමණි. නමුත් එම කවිවල තිබූ අව්යාජත්වය සහ භාෂා හරඹය නිසාම ඇය මාතර යුගයේ කිවිඳියන්ගේ රැජින බවට පත් විය.
ගජමන් නෝනාගේ මරණය පිළිබඳව පවතින්නේ එකිනෙකට පරස්පර මතයන්ය. එක් ජනප්රිය මතයක් පවසන්නේ, දරාගත නොහැකි කුසගින්න සහ අසරණකම නිසා ඇය සිය ගෙල කපාගෙන දිවි නසාගත් බවයි. ඇය මියයන්නට මොහොතකට පෙර සක වසිනෙක දහස සත්සිය සතිස් වස... යනුවෙන් සිය මරණයේ දිනය සහ වේලාව පවා කවියකට නැගූ බව එම මතයේ එල්බ සිටින්නන් පවසති. මෙය ඉතාමත් නාට්යමය සහ සංවේදී කතාවක් වුවද, ඓතිහාසික ගවේෂණවලින් මීට වඩා වෙනස් චිත්රයක් මතු වේ.
නන්දික බැද්දේගම මහතා වැනි විද්වතුන් පෙන්වා දෙන්නේ, ඇය ස්වාභාවිකව මියගිය බවයි. මියයන විට ඇය ළඟ ඇගේ බාල පුතු වූ දොන් දියස් පෙරුමාල් සිටි බවත්, මාතර මුදලිවරුන්ගේ සහ ප්රභූන්ගේ ගෞරවය මැද ඇගේ අවසන් කටයුතු සිදු වූ බවත් පෙනී යයි. ගෙල කපාගැනීමේ කතාව බොහෝ විට ඇගේ දුක්බර ජීවිතය තවදුරටත් වර්ණනා කිරීමට ගෙතුණු සාහිත්යමය ප්රබන්ධයක් විය හැකිය.
ඇය මියගිය පසු ඇගේ දේහය තැන්පත් කළේ කොහේද යන්න දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ අභිරහසක්ව පැවතුණි. බොහෝ දෙනා සිතුවේ නෝනාගම වැව අසල ඇයව මිහිදන් කරන්නට ඇති බවයි. නමුත් මෑතකදී කළ ගවේෂණවලට අනුව, ඇගේ සොහොන පිහිටා තිබිය හැක්කේ මාතර ගබඩා වීදියේ පැරණි ලන්දේසි සුසාන භූමියේ ය. ඇය කතෝලික භක්තිකයෙකු වූ බැවින් සහ එකල සිටි උසස් පවුල්වල අය මිහිදන් කළේ එහි බැවින්, රුහුණේ මේ මහා කිවිඳියද නිසලව සැතපෙන්නේ ඒ කළුගල් සොහොන් ගැබ් අතර විය හැකිය. අදටත් එහි ඇති සමහර සොහොන් කොත්වලින් ඇගේ පරම්පරාවේ සලකුණු හඳුනාගත හැකිය.
ගජමන් නෝනා යනු අතීතයට පමණක් අයිති චරිතයක් නොවේ. ඇය අදටත් වර්තමාන ගැහැනියට ශක්තියක් සපයන සංකේතයකි. පිරිමි ආධිපත්යය පැවති සමාජයක, අධ්යාපනය ලබන්නට පිරිමි වෙස් ගත් ඇය, අනිසි යෝජනා හමුවේ කවිය පලිහක් කරගත් ඇය, අභිමානය වෙනුවෙන් දිළිඳුකම වැළඳගත් ඇය සැබෑ විප්ලවකාරියකි.
නෝනාගම හන්දියේ පිහිටි ඇගේ පිළිරුව දෙස බලන විට, තවමත් ඇගේ දෙනෙතින් ඒ පැරණි රුහුණේ අභිමානය සහ මෘදු ශෝකය එකවර දිස් වේ. ඇය මියගොස් වසර දෙසියයකට වඩා ගත වුවද, ඇගේ කවි තවමත් ජීවමානය. "කවිය පවතින තුරු ගජමන් නෝනා මිය යන්නේ නැත" යන්න හුදෙක් කියමනක් නොව සත්යයකි.
අපට ඉතිරිව ඇත්තේ ඇය විඳි ඒ අප්රමාණ දුක් ගැහැට වලට සාහිත්යමය වශයෙන් සාධාරණයක් ඉටු කිරීමයි. ඔබ හෙට දවසේ මාතර හෝ හම්බන්තොට දෙසට ගමන් කරන්නේ නම්, මොහොතකට නතර වී ඒ හුදෙකලා පිළිරුව දෙස බලන්න. ඒ පිළිරුව තුළ ඇත්තේ හුදෙක් කළුගල් නොව, සිංහල කවිකමට පණ දුන් මහා පෞරුෂයක ජීවමාන සාක්ෂියයි.
ඇය ගැන ඔබ දන්නා කරැනුත් අපට කියන්න කමෙන්ට් එකක් තබන්න.මාතරට,දකුනු ලකට, මුලුමහත් ශ්රිලංකාවට අභිමානයක් වු ඇය ගැන සදහන් මෙම ලිපිය අනෙකාටත් කියවීමට Share කරන්න. 🤍 මෙවැනි හරවත් ලිපි මාලාවන් කියවන්න අපිව Follow කරන්න.ලිපියේ අයිතිය Imterra සතුවන බැවින් උපුටා පලකිරිම තහනම්. සෙයා කිරිමෙන් පමනක් සහයවන්න.
Follow Imterra
Copyright Protected © 2026 | Imterralk
Do not copy or repost without permission. Sharing with the original link is appreciated.
#මාතර_යුගය #රුහුණේ_කිවිඳිය #මාතර
