08/03/2026
2017 අංක 24 දරණ දේශීය ආදායම් (සංශෝධන) පනත් කෙටුම්පත (2026 පෙබරවාරි 20 ඉදිරිපත් කල) මගින් හඳුන්වා දී ඇති ප්රධාන සංශෝධන 44 පිළිබඳ විස්තර පහත දැක්වේ:
ආදායම් සහ අඩු කිරීම් ( 1-9)
1: පුද්ගලයෙකුගේ වෙනත් මාර්ගවලින් ලබන ලාභ සහ ආදායම් ගණනය කිරීමේදී මෝටර් රථ විකිණීමෙන් (සාක්ෂාත් කර ගැනීමෙන්) ලබන ලාභය ඉවත් කිරීමට ප්රතිපාදන සලසා ඇත
2: කිසියම් ගනුදෙනුවක් සඳහා වන ගෙවීමක් බැංකු ගිණුමක තැන්පත් කිරීමක් මගින් සිදු නොකරන්නේ නම්, එම ගෙවීම වියදමක් ලෙස අඩු කිරීමට ඉඩ නොදේ
3: ආයතනයක සංචිත (reserves) යන්නෙහි පැහැදිලිතාව වැඩි කර ඇති අතර, එයට ඍණාත්මක රඳවා ගත් උපයීම් ඇතුළත් වන නමුත් වත්කම් ප්රතිඇගයුම් සංචිත ඇතුළත් නොවේ
4: ශ්රී ලංකා රජයට හෝ පිළිගත් විශ්වවිද්යාලවලට තෑගි හෝ පරිත්යාග ලෙස වත්කම් පවරා දීමේදී, එම වත්කමේ ශුද්ධ පිරිවැයට සමාන මුදලක් ලැබුණා සේ සලකනු ලැබේ
5: සුදුසුකම් ලත් ගෙවීම් (පුණ්ය ආයතනවලට කරන පරිත්යාග වැනි) වත්මන් වර්ෂයේ ආදායමට වඩා වැඩි නම්, එම අතිරික්තය මීළඟ වර්ෂයන් සඳහා ඉදිරියට ගෙන යාමට අවසර දී ඇත
6: ජීවිත රක්ෂණ ඔප්පුවක් යටතේ ලැබෙන මරණ, කල් පිරීම් හෝ රක්ෂණය අත්හැරීමේ (surrender) ගෙවීම් පුද්ගලයෙකුගේ බදු ගෙවිය යුතු ආදායමෙන් ඉවත් කර ඇත (එය ව්යාපාරික හෝ රැකියා ආදායමක් නොවේ නම්)
7: ඒකක භාරයක් (unit trust) විසින් ඒකක හිමියන්ට සහතික නිකුත් කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, එය ශ්රී ලංකාවේ නේවාසික සමාගමක් ලෙස සලකා බදු අය කරනු ලැබේ
8: ජීවිත රක්ෂණ ව්යාපාරවල ලාභය ගණනය කිරීමේ ක්රමය යාවත්කාලීන කර ඇති අතර, ශ්රී ලංකා ගිණුම්කරණ ප්රමිතිවල සංශෝධන අනුව අවශ්ය ගැලපීම් කිරීමට කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට බලය දී ඇත
9: පුණ්ය ආයතනයක් තමන්ගේ සේවාවන් සඳහා පිරිවැය දරන්නේ නම්, එම ආයතනය ගෙවිය යුතු බදු මුදලට සමාන බදු පිරිනැමීමක් (tax credit) ලබා දීමට ප්රතිපාදන ඇත
නේවාසික භාවය සහ ජාත්යන්තර බදු ( 10-12)
10: Golden Paradise නේවාසික වීසා හිමියන් සහ වසරකට වැඩි කාලයක් විදේශයක රැකියාවක නියුතු පුද්ගලයින් බදු අරමුණු සඳහා නේවාසික නොවන අය ලෙස සලකනු ලැබේ
11: භාණ්ඩ හෝ සේවා අපනයනය කිරීමේදී විදේශයන්හිදී දරනු ලබන වියදම් ආදායමෙන් අඩු කිරීමට අවසර දී ඇත
12: නේවාසික නොවන පුද්ගලයෙකුට තමන්ගේ ප්රධාන කාර්යාල වියදම් (head office expenditure) ලෙස තක්සේරු කළ හැකි ආදායමෙන් 10%ක් දක්වා අඩු කිරීමට ඉඩ ලබා දී ඇත
රඳවා ගැනීමේ බද්ද (WHT) (13-16)
13: ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරිය මාසික බදු වාර්තා ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, බදු ගෙවිය යුතු ආදායමක් නොමැති ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්ගේ බැංකු පොලී රඳවා ගැනීමේ බද්දෙන් නිදහස් කර ඇත
14: විගණකවරුන්, කලාකරුවන්, සමාජ මාධ්ය විශේෂඥයින් (social media specialists), IT විශේෂඥයින් වැනි ස්වාධීන සේවා සපයන්නන් සඳහා රඳවා ගැනීමේ බද්ද අදාළ වන පරාසය පුළුල් කර ඇත
15: රඳවා ගැනීමේ බදු ප්රකාශ පත්ර ඉදිරිපත් කළ යුතු ආකාරය සහ ආකෘති පත්ර නියම කිරීමට කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට බලය දී ඇත
16: බදු රඳවා ගැනීමේ නියෝජිතයන් විසින් රඳවා ගැනීමේ සහතික (withholding certificates) නොමිලේ නිකුත් කළ යුතුය
බදු ගෙවීම් සහ වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීම ( 17-22)
17: වාරික වශයෙන් බදු ගෙවන්නන් සඳහා බදු මුදල ගණනය කරන ක්රමය 2026 අප්රේල් 1 සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි යාවත්කාලීන කර ඇත
18: බදු ඇස්තමේන්තු (estimate of tax) ඉදිරිපත් කිරීමේ අවශ්යතාවය 2026 අප්රේල් 1 දිනෙන් අවසන් වන කාල සීමාවන්ට පමණක් සීමා කර ඇත
19: බදු ඇස්තමේන්තු නතර කිරීමට අදාළව සිදු කරන ලද අනුශාංගික සංශෝධනයකි
20: වාර්ෂික පොලී ආදායම රුපියල් පන්දහසට අඩු පුද්ගලයන් වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීමෙන් නිදහස් කර ඇති අතර, කොළඹ වරාය නගරයේ උපායමාර්ගික ව්යාපාර වාර්තා ඉදිරිපත් කළ යුතුය
21: ප්රාග්ධන ලාභ බදු වාර්තාවක් යනු එම බද්ද ගෙවීම සඳහා පමණක් වන ස්වයං තක්සේරුවක් බව පැහැදිලි කර ඇත
22: සේවකයෙකුට ලැබෙන වැටුප් හිඟ මුදල් (salary arrears) සඳහා බදු සහනයක් (tax credit) ලබා දීමට ප්රතිපාදන සලසා ඇත
ලියාපදිංචිය සහ තොරතුරු හෙළිදරව් කිරීම ( 23-25)
23: මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීම වැනි කටයුතු සඳහා මූල්ය බුද්ධි ඒකකය, පොලිසිය සහ ගිණුම්කරණ ප්රමිති මණ්ඩලය වෙත තොරතුරු ලබා දීමට අවසර දී ඇත
24: සමාගම් ලියාපදිංචි වී දින 30ක් ඇතුළත දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ ලියාපදිංචි විය යුතුය
25: බැංකු ගිණුම් විවෘත කිරීම, වාහන ලියාපදිංචිය, ගොඩනැගිලි සැලසුම් අනුමත කිරීම වැනි කටයුතු සඳහා TIN සහතිකය ඉදිරිපත් කිරීම 2026 අප්රේල් 1 සිට අනිවාර්ය වේ
බදු අයකිරීම සහ නීතිමය ක්රියාමාර්ග ( 26-34)
26: ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්ට තමන්ගේ බදු වාර්තා ලිඛිතව හෝ විද්යුත් ක්රමයට ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව ලබා දී ඇත
27: කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා ඉල්ලා සිටින ලේඛන නියමිත කාලය තුළ (මාස 6ක් හෝ 9ක්) ලබා නොදුන්නහොත්, ඒවා පසුව අධිකරණයේදී සාක්ෂි ලෙස ඉදිරිපත් කළ නොහැක
28: කිසියම් පුද්ගලයෙකු පෙර වසරට වඩා 120%ක බදු මුදලක් ගෙවා වංචාවක් සිදු නොවූ බවට දිවුරුම් ප්රකාශයක් ලබා දෙන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ බදු වාර්තා සංශෝධනය නොකිරීමට ප්රතිපාදන ඇත
29: ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්ගේ බදු ආපසු ගෙවීම් (refunds) සහ අවලංගු වූ කොන්ත්රාත්තු සඳහා ගෙවූ බදු ආපසු ලබා දීමේ ක්රියා පටිපාටිය දක්වා ඇත
30: පැහැර හරින ලද බදු මුදල් මහේස්ත්රාත් අධිකරණය හරහා දඩයක් ලෙස අය කර ගැනීමට නව ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දී ඇත
31: පුද්ගලයෙකුට සිතාසි හෝ නිවේදන භාර දීමට නොහැකි වූ විට, ඒවා පුවත්පත් මගින් ප්රසිද්ධ කිරීමට අධිකරණයට හෝ කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට බලය ඇත
32: රඳවා ගැනීමේ නියෝජිතයන් නීති කඩ කළහොත් හෝ වැරදි තොරතුරු ලබා දුන්නොත් රුපියල් 200,000 දක්වා දඩ නියම කළ හැක
33: බදු වාර්තා ඉදිරිපත් නොකිරීම හෝ ලියාපදිංචි නොවීම සම්බන්ධයෙන් මහේස්ත්රාත් අධිකරණය හමුවේ නඩු පැවරීමට (prosecution) ප්රතිපාදන සලසා ඇත
34: වරදක් සමථයකට පත් කර ගැනීම (compounding) සඳහා වන කොන්දේසි සහ ඒ සඳහා ගෙවිය යුතු ගාස්තු නියම කර ඇත
පොදු විධිවිධාන සහ උපලේඛන ( 35-44)
35: "බලය ලත් නියෝජිතයා", "පොලිය" සහ "රාජ්ය නොවන සංවිධාන" යන අර්ථ දැක්වීම් යාවත්කාලීන කර ඇත
36: පැරණි පනත යටතේ දැනටමත් ලබා ගත් අඩු කිරීම් නැවත ලබා ගත නොහැකි බවට වන අන්තරායකාරී විධිවිධාන පැහැදිලි කර ඇත
37: 2006 අංක 10 දරන පනත යටතේ ලබා දී තිබූ සහනදායී බදු අනුපාත 2025 මාර්තු 31 දිනෙන් අවසන් වේ
38: පුද්ගලයන්, සමාගම් සහ අනෙකුත් ආයතන සඳහා වන බදු අනුපාත (Tax Rates) සංශෝධනය කර ඇත
39: නව ආයෝජන සඳහා 100%ක ප්රාග්ධන දීමනාවක් ලබා දීමට සහ ආයෝජන ව්යාපෘති ව්යාප්ත කිරීම සඳහා BOI අනුමැතිය අවශ්ය බවට වන කොන්දේසි හඳුන්වා දී ඇත
40: රජයේ ආධාර ලබන පාසල්, ගුවන් හමුදාව සඳහා කරන ගෙවීම් වැනි අංශ සඳහා වන බදු නිදහස් කිරීම් පැහැදිලි කර ඇත
41: සිංහල පිටපතේ තිබූ දෝෂයක් නිවැරදි කර ඇත
42: සෞඛ්ය පහසුකම් සපයන පුණ්ය ආයතන සඳහා කරන පරිත්යාග සුදුසුකම් ලත් ගෙවීම් ලෙස සලකනු ලැබේ
43: ඇතැම් තාවකාලික බදු සහන අදාළ වන කාල සීමාව 2025 මාර්තු 31 දක්වා සීමා කර ඇත
44: නියමිත කාලය තුළ මූලික බදු මුදල ගෙවන්නේ නම්, ප්රමාද ගාස්තු සහ පොලිය කපා හැරීමට (write off) ප්රතිපාදන සලසා ඇත
-සමීර විජේමාන්න
-බදු උපදේශක
