Ayurveda and Sri Lankan Heritage

29/01/2026

⭕X ray එකක් විතරක් බලලා ආතරයිටිස් රෝගයකට ප්‍රතිකාර නියම කරන්න පුළුවන්ද?
================================

⭕ආතරයිටිස් රෝග නිර්ණය සඳහා ලංකාවේ භාවිතා වන ප්‍රධානම පරීක්ෂණ තමා X ray සහ ESR, CRP, Rheumatoid factor වගේ ලේ රිපොර්ට්.

⭕ඊට අමතරව අවශ්‍යතාවය අනුව Anti CCP, ANA, Ultrasound, MRI වගේ රිපෝර්ට් පවා පාවිච්චි කරනවා.

⭕යම්කිසි රෝගියෙකුට, රෝගියා පරීක්ෂා නොකර X ray එක විතරක් බලලා රෝග නිර්ණයක් දෙන්න පුළුවන්ද?

⭕X ray එකක් "විතරක්" බලලා දෙන නිගමනය සීයට සීයක් නිවැරදි වෙන්නත් පුළුවන් සීයට සීයක් වැරදි වෙන්නත් පුළුවන් 🤔🤔🤔.

⭕ඔක්කොම පැටලුනා වගේ නේද, ඕක සරල කරල මම පල්ලෙහා ලියල තියෙන්නේ.

⭕ආතරයිටිස් රෝග ප්‍රධාන වශයෙන්ම කුලක දෙකකට බෙදන්න පුළුවන්.

✅පළවෙනි කුලකය තමා inflammatory arthritis කියන කුලකය. රූමටොයිඩ් ආතරයිටිස් (Rheumatoid arthritis), සොරයටික් ආතරයිටිස් (Psoriatic arthritis), ස්පොන්ඩයිලොආතරයිටිස් (Spondyloarthritis), රියැක්ටිව් ආතරයිටිස් (Reactive arthritis), ගවුට් (Gout) වගේ රෝග තමා ඔය කුලකයට අයිති වෙන්නේ.

✅ඔය රෝග පටන් ගන්නා මුල් අවස්ථාවේදී හන්දිවල තිබෙන්නේ Synovitis හෝ මස්පිඩු වල එන tendinitis තත්වය පමණයි. සරලව කියනවා නම් හන්දි ඇතුලේ තිබෙන synovium කියන පටකය ඉදිමිලා හෝ මස්පිඩුව අස්ථියට සවි වෙන ස්ථානය ඉදිමිලා පමණයි තිබෙන්නේ. "මුල් අවස්ථාවේදී කිසිවිටකත් X ray පරීක්ෂණයකින් ඔය තත්ත්වය තහවුරු කරන්න බෑ".

❌ඔය වගේ රෝගියෙක්ගේ X ray එක බලලා X ray එක නෝමල් හින්දා ආතරයිටිස් නෑ කියනව නම් ඒක සම්පූර්ණයෙන් වැරදියි.

❌සමහර වෙලාවට ආතරයිටිස් ලේ රිපෝට් පවා නෝමල් වෙන නිසා report වලට බෙහෙත් කරන්න ගියොත් රෝගියාට ආතරයිටිස් රෝගයට බෙහෙත් ගන්න තිබෙන හොඳම අවස්ථාව මඟ හැරිලා යනවා.

✴️දෙවන කුලකය තමා Degenerative එහෙමත් නැත්නම් osteoarthritis කියන්නේ.

✴️මෙම රෝග කුලකයේදී නම් X ray වල පැහැදිලි වෙනස්කම් පෙන්නනවා. එතකොට රෝග නිර්ණයක් දෙන්න පුළුවන්.

❌හැබැයි ඒත් ගැටළුව රෝගයට ප්‍රතිකාරයක් නියම කරන්න අපි පාවිච්චි කරන එකම නිර්ණායකය X ray එක නොවන නිසා දෙන පරිපූර්ණ ප්‍රතිකාරයක් ඔහේ ලියල දාන්න බෑ.

✴️අර මම කලින් කියපු Inflammatory arthritis කුලකයේ රෝග වලදී වුනත් කාලයක් තිස්සේ "නිසි" ප්‍රතිකාර නොකර හිටියොත් එම හන්දිවල secondary osteoarthritis කියන තත්වය එන්න පුළුවන්. එතකොට එම හන්දිවල ගෙවීමක් සහ අස්ථි වල එන වෙනස්කම් X ray වල දැකගන්න පුලුවන්.

⭕වැදගත්ම කාරණාව තමා ආතරයිටිස් කියන්නේ clinical diagnosis එකක්. අපි විවිධාකාර රිපෝට් ගන්නේ ඒ clinical diagnosis එකේ තීව්‍රතාවය හොයලා බලන්න. ඊට අමතරව රෝග නිර්ණය සනාථ කර ගැනීමට පවා ඔය රිපෝර්ට් උදව් වෙනවා.

⭕දැන් හිතන්නකෝ අවුරුදු හැත්තෑවක් විතර වයස කෙනෙක් ගේන්න හිසේ සිට පාදාන්තය දක්වා ඔබ X ray ගත්තා කියලා.

✴️බොහෝ වෙලාවට බෙල්ලේ කොන්දේ, දනිස්සේ කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් නැතුව X ray එකේ හන්දිවල, අස්ථි වල වෙනස්කම් පෙන්නන්න පුළුවන්. නමුත් ඔය ලෙඩ්ඩුන්ට කිසිම ප්‍රතිකාරයක් අවශ්‍ය වෙන්නේ නෑ. ලෙඩක් තියෙනවා කියලා ලේබල් ගහන්න ඕනෙත් නෑ.

✴️ඔය රෝගීන් තමා හන්දිවල කැල්සියම් තැන්පත් වෙලා කියලා විවිධාකාර අවශ්‍ය නොවන ප්‍රතිකාර වලට ලක් වෙන්නේ.

⭕අනෙක් කාරණාව තමා හන්දිවල ප්‍රදාහය X ray වල පේන්නෙ නැති හින්දා ඇත්තටම ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය රෝගය පැත්තක තියෙද්දි X ray එකේ තැන්පත් වෙලා තියෙන කැල්සියම් වලට බෙහෙත් කරනවා කියලා ප්‍රතිකාර නියම වෙන එක.

❌ඔය ඉහත කී අවස්ථාව වැඩිපුරම වෙන්නේ රෝගීන්ට හන්දි ආශ්‍රිතව තියෙන මස්පිඩු වල එන Enthesitis, tendinitis වගේ තත්ව වල වේදනාව එන්න හේතුව X ray වල පෙන්නන්නෙ නැති නිසා නිසි ප්‍රතිකාර හම්බුවෙන්න නැති එක.

⭕මෙහෙම අවස්ථාවක් හිතන්නකෝ, ඔස්ටියෝආතරයිටිස් නිසා ගෙවී ගිය හන්දියක උනත් වෙනත් ආකාරය ආතරයිටිස් එකක් වෙන්න පුළුවන්. උදාහරණ වශයෙන් ගෙවිලා තියෙන දණිස්සක රෝගියාට Gout අතර ඇතිස් එක හැදීම නිසා එකවරම වතුර එන්න පුළුවන්.

❌කෝකටත් එක්කම තෛලය මෙතඩ් එකට බෙහෙත් කරන්න ගියොත් පහසුවෙන් පේන X ray එකේ පේන්න තියෙන ඔස්ටියෝආතරයිටිස් එකට තමා ප්‍රතිකාර හම්බුවෙන්නේ.

⭕තවත් වැදගත් කාරණාවක් තමා Axial spondyloarthritis වගේ කොන්දේ එන ආතරයිටිස් රෝග වල "මුල් අවස්ථාවේ" වෙනස්කම් පෙන්නන්නේ MRI පරීක්ෂණවල විතරයි. ඒ වගේ රෝගීන්ගේ X ray නෝමල් ඔයාට ලෙඩක් නෑ කියල ප්‍රතිකාර නොකර ඉන්න ගියොත් රෝගියාට නිසි කලට නිසි ප්‍රතිකාරය නොලැබී යනවා.

⭕X ray වල තියෙන අනෙක් ගැටළුව තමා නිසි ආකාරයට තොරතුරු විශ්ලේෂණය කරන්නේ නැතුව X ray නියම කළොත් අවශ්‍ය හන්දියේ X ray එක නොකෙරෙන්න පුලුවන්.

❌හොඳම උදාහරණය තමා කොන්දේ වේදනාව එක්ක එන රෝගියෙක්ගේ sacroilic joint එකේ X ray එක ගන්නෙ නැතුව lumbar spine එකේ X ray එක විතරක් බලල ප්‍රතිකාර නියම කිරීම.

⭕අනික අපි ලියපු එක X ray එකක වෙනත් හන්ඳි පෙනුනට එම අදාල හන්දියටම අදාලම X ray එක නැත්නම් අපි ගන්නා නිගමනය නිවැරදි නොවෙන්න පුළුවන්. කොන්දේ එක්ස් රේඛේ ගන්න AP view එකේ sacroilic joints පවා පෙනුනට sacroiliac joint හරියටම බලන්න ඒක focus කරල X ray එකක් ගන්න ඕනේ.

⭕හන්දි රෝග වල තියෙන ප්‍රධානම ගැටලුව තමා යම්කිසි ප්‍රතිකාරයකට වේදනාව අඩු වුනා කියන්නේ ලෙඩේ හොඳ වෙන්න යනවා කියන එක නෙවෙයි. එතකොට වෙනදේ රෝග ලක්ෂණය අඩු වුණාට රෝගය ඇඟ ඇතුළේ දිගටම ක්‍රියාත්මක වී තිබෙන නිසා රෝගය සංකූලතාව පසුකාලයක තියෙනවා. ඔය හේතුව නිසා තමා මුල් කාලයේදීම නිවැරදි රෝග නිර්ණය ලබා ගැනීම අත්‍යවශ්‍යය.

⭕කල්පනාකාරී වන්න.

⭕Dr අරුණ කල්දේරා
සන්ධි සහ සන්ධි ආශ්‍රිත රෝග විශේෂඥ වෛද්‍යය
MBBS, MD, MRCP (UK), MRCP (RHEUMATOLOGY)
0714844644

27/01/2026

කුණ්ඩලිනී භාවනාව

කුණ්ඩලිනී භාවනාව යනු ශරීරයේ කොඳු ඇට පෙළ පතුලේ අක්‍රියව පවතින බව පැවසෙන "කුණ්ඩලිනී ශක්තිය" අවදි කර, එය ශරීරයේ ඇති ප්‍රධාන ශක්ති මධ්‍යස්ථාන (චක්‍ර) හරහා ඉහළට ගෙන යාම අරමුණු කරගත් ප්‍රබල අධ්‍යාත්මික අභ්‍යාසයකි.

​කුණ්ඩලිනී ශක්තිය බොහෝ විට හඳුන්වන්නේ කොඳු ඇට පෙළ පාමුල දඟර ගැසී සිටින "සර්පයෙකු" ලෙසයි. භාවනා ක්‍රම මගින් මෙම ශක්තිය අවදි කළ විට, එය ශරීරයේ ඇති චක්‍ර හත හරහා ගමන් කර හිස මුදුනේ ඇති 'සහස්‍රාර' චක්‍රය වෙත ළඟා වේ. මෙහි අවසාන ප්‍රතිඵලය ලෙස උසස් අධ්‍යාත්මික පිබිදීමක් සහ මනසේ මනා එකඟතාවයක් අපේක්ෂා කෙරේ.

​භාවනා කරන ආකාරය

​සාමාන්‍යයෙන් කුණ්ඩලිනී භාවනාවක අදියර කිහිපයක් පවතී:

​ඉඳගැනීමේ ඉරියව්ව:

කොන්ද කෙලින් තබාගෙන පහසු ඉරියව්වක වාඩි වීම.

​ප්‍රාණයාම (හුස්ම පාලනය):

ගැඹුරු සහ රිද්මයානුකූල හුස්ම ගැනීම් මගින් මනස සහ ශරීරය සන්සුන් කිරීම.

​මන්ත්‍ර ගායනය:

ශක්තිය උත්තේජනය කිරීමට විශේෂ ශබ්ද හෝ මන්ත්‍ර භාවිතය.

​මුද්‍රා:

අත්ල සහ ඇඟිලි විශේෂිත ආකාරයකට තබා ගැනීම.

​අවධානය යොමු කිරීම: ශරීරය තුළ ශක්තිය ගලා යන ආකාරය ගැන සිතින් අවධානය යොමු කිරීම.

​වාසි සහ ප්‍රයෝජන

​මානසික පීඩනය සහ ආතතිය අඩු වීම.

​සිරුරේ ක්‍රියාශීලී බව සහ ශක්තිය වැඩි වීම.

​නිර්මාණශීලීත්වය සහ බුද්ධිමය වර්ධනය.

​චිත්තවේගීය ස්ථාවරභාවය ඇති වීම.

​⚠️ විශේෂ අනතුරු ඇඟවීම්

​කුණ්ඩලිනී භාවනාව අනෙකුත් සාමාන්‍ය භාවනා ක්‍රමවලට වඩා ඉතා ප්‍රබල වේ. එබැවින්:

​ගුරු උපදෙස්: මෙය නිසි ගුරු උපදේශයකින් තොරව තනිවම ආරම්භ කිරීම අවදානම් විය හැකිය. ශක්තිය වැරදි ලෙස අවදි වීමෙන් මානසික හෝ කායික අපහසුතා ඇති විය හැක.

භාවනාව ආරම්භ කිරීමට මූලික පියවර

​ඔබ නිවසේදී මූලික පුහුණුවක් ලෙස මෙය ආරම්භ කරන්නේ නම්, පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:

​නිශ්ශබ්ද ස්ථානයක් තෝරාගන්න: බාධාවලින් තොර, වාතාශ්‍රය හොඳින් ලැබෙන තැනක් තෝරාගන්න.

​ඉරියව්ව: කොන්ද කෙලින් තබාගෙන බිම වාඩි වන්න (සුඛාසනය). දෑත් දණහිස් මත තබා 'ඥාන මුද්‍රාව' (මහපට ඇඟිල්ල සහ දබර ඇඟිල්ල ස්පර්ශ වන සේ) තබාගන්න.

​හුස්ම ගැනීමේ ව්‍යායාම (Pranayama): ඇස් පියාගෙන ගැඹුරින් හුස්ම ගන්න. හුස්ම ඇතුළට ගන්නා විට ශක්තිය ශරීරයට ඇතුළු වන බවත්, පිට කරන විට ආතතිය ඉවත් වන බවත් සිතන්න.

​චක්‍ර කෙරෙහි අවධානය: කොඳු ඇට පෙළ පතුලේ සිට හිස මුදුන දක්වා එක් එක් චක්‍රය ඇති ස්ථානවලින් ආලෝකයක් විහිදෙන බව මනසින් මවාගන්න.

​කාලය: මුල් දිනවල විනාඩි 5-10 ක් පමණක් පුහුණු වන්න.

​වැදගත් උපදෙස්

​සිරුරට සවන් දෙන්න: භාවනා කිරීමේදී අධික උණුසුමක්, වෙව්ලීමක් හෝ හිසරදයක් දැනේ නම් වහාම නතර කර සාමාන්‍ය හුස්ම ගැනීම් වල නිරත වන්න.

​නිසි මඟපෙන්වීම: මෙය ගැඹුරින් ප්‍රගුණ කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, පළපුරුදු යෝග හෝ භාවනා උපදේශකයෙකු මුණගැසීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

​සූදානම: මෙය ආරම්භ කිරීමට පෙර මනස සහ ශරීරය හොඳින් පිරිසිදුව සහ සූදානමින් තිබිය යුතුය.
ඔබේ ශරීරයේ ඇති එක් එක් චක්‍රයකට අදාළ නිශ්චිත කම්පනයක් සහිත ශබ්ද පවතී. මේවා "බීජ මන්ත්‍ර" ලෙස හැඳින්වේ. භාවනා කිරීමේදී මෙම ශබ්ද උච්චාරණය කිරීම මගින් අදාළ චක්‍රය උත්තේජනය කර ශක්තිය අවදි කරගත හැක.

​එක් එක් චක්‍රයට අදාළ මන්ත්‍ර සහ ඒවා උච්චාරණය කරන ආකාරය පහත දැක්වේ:

මන්ත්‍ර භාවිතා කර භාවනා කරන ආකාරය

​සූදානම: කොන්ද කෙලින් තබා වාඩි වී ඇස් පියාගන්න. ගැඹුරු හුස්ම කිහිපයක් ගෙන සිරුර ලිහිල් කරන්න.

​අවධානය: ඔබේ අවධානය පහළම චක්‍රය වන මුලාධාර චක්‍රය (කොඳු ඇට පෙළ අවසානය) වෙත යොමු කරන්න.

​ගායනය: ගැඹුරු හුස්මක් ගෙන, හුස්ම පිට කරන ගමන් "ලම්" (LAM) යන ශබ්දය දිගු වේලාවක් ගායනය කරන්න. එම ශබ්දයේ කම්පනය එම ස්ථානයට දැනෙන බව සිතන්න.

​ඉහළට ගමන් කිරීම: ඉන්පසු පිළිවෙළින් එක් එක් චක්‍රය වෙත අවධානය යොමු කරමින් අදාළ මන්ත්‍රය 3 වතාවක් හෝ 7 වතාවක් ගායනය කරන්න.

​සමාප්තිය: අවසානයේ හිස මුදුනේ (සහස්‍රාර) ඇති සුදු පැහැති ආලෝකයක් ගැන සිතමින් මඳ වේලාවක් නිශ්ශබ්දව සිටින්න.

​විශේෂ උපදෙස්:

​මන්ත්‍ර ගායනය උගුරෙන් පමණක් නොව, බඩේ සිට එන ගැඹුරු හඬකින් කිරීමට උත්සාහ කරන්න.

​සෑම විටම පහළ සිට ඉහළට (මුලාධාර සිට සහස්‍රාර දක්වා) පිළිවෙළට යන්න.

​ඔබට යම් චක්‍රයක අවහිරතාවයක් දැනේ නම්, එම ස්ථානයේ මන්ත්‍රය වැඩි වාර ගණනක් පැවසිය හැක.

භාවනාවේදී මන්ත්‍ර ගායනය කරන අතරතුර දෑත් විශේෂිත ඉරියව්වල තබා ගැනීම (Mudras) මගින් ශරීරයේ ශක්ති ගලායාම වඩාත් කාර්යක්ෂම කළ හැකිය. එක් එක් චක්‍රය සඳහා භාවිත වන ප්‍රධාන මුද්‍රා පහත දැක්වේ:

​චක්‍ර සහ මුද්‍රා (Mudras for Chakras)

​මුලාධාර චක්‍රය (Gyan Mudra):

​දබර ඇඟිල්ලේ සහ මහපට ඇඟිල්ලේ තුඩු එකිනෙක ස්පර්ශ කරන්න. අනෙක් ඇඟිලි කෙළින් තබා ගන්න. මෙය සාමාන්‍යයෙන් අප දකින වඩාත් ප්‍රසිද්ධ මුද්‍රාවයි.

​ස්වාධිෂ්ඨාන චක්‍රය (Dhyana Mudra):

​දකුණු අත වම් අත මත තබා (අල්ල උඩට සිටින සේ), මහපට ඇඟිලි දෙකේ තුඩු එකිනෙක ගෑවෙන්නට හරින්න. මෙය උකුල මත තබා ගන්න.

​මනිපුර චක්‍රය (Hakini Mudra):

​දෑතේම ඇඟිලි තුඩු එකිනෙක ස්පර්ශ වන සේ පපුවට ඉදිරියෙන් තබා ගන්න (පිරමීඩයක් වැනි හැඩයක්). මෙය බුද්ධිය සහ මතකය වර්ධනයට ද උදවු වේ.

​අනාහත චක්‍රය (Padma Mudra):

​දෑත් පපුව අසල තබා මලක් පිපෙන ආකාරයට අත්ල පතුලෙන් සම්බන්ධ කර ඇඟිලි විහිදුවන්න (නෙළුම් මලක හැඩය).

​විශුද්ධි චක්‍රය (Akash Mudra):

​මැද ඇඟිල්ලේ සහ මහපට ඇඟිල්ලේ තුඩු එකිනෙක ස්පර්ශ කරන්න. අනෙක් ඇඟිලි කෙළින් තබා ගන්න.

​ආඥා චක්‍රය (Shambhavi Mudra / Kalesvara Mudra):

​මැද ඇඟිලි දෙකේ තුඩු එකිනෙක ස්පර්ශ කර ඉහළට හරවන්න. අනෙක් ඇඟිලි නවා ඒවායේ පිටුපස කොටස් එකිනෙක ස්පර්ශ කරන්න. මහපට ඇඟිලි දෙක පහළට හරවා ස්පර්ශ කරන්න.

​සහස්‍රාර චක්‍රය (Mahasirs Mudra):

​දෑත් එකට අල්ලාගෙන (ඇඟිලි පටලවා), වෙදැඟිලි දෙක පමණක් ඉහළට ඔසවා එකිනෙක ස්පර්ශ කරන්න.

​භාවනාව ප්‍රගුණ කිරීම සඳහා උපදෙස්

​නිවැරදි වේලාව: පාන්දර 4.00 ත් 6.00 ත් අතර කාලය (බ්‍රහ්ම මුහුර්තය) මේ සඳහා ඉතාම සුදුසුයි.

​ආහාර: සැහැල්ලු නිර්මාංශ ආහාර වේලක් ගැනීම භාවනාව වඩාත් සාර්ථක වීමට උපකාරී වේ.

​සෙමින් ආරම්භ කරන්න: එකවරම පැය ගණන් භාවනා නොකර, දිනකට විනාඩි 10-15 කින් ආරම්භ කරන්න.

​වැදගත්: කුණ්ඩලිනී ශක්තිය අවදි වූ විට ශරීරයේ අධික උණුසුමක් හෝ අමුතු කම්පනයන් දැනිය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවක කලබල නොවී සෙමින් ඇස් හැර සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් වන්න.

12/01/2026

ඉස්සර අපි පොඩි කාලෙ හදිසියේ සිදුවන කාලගුණික වෙනස්කම් නිසා ඇතිවන උගුරෙ අපහසුතා සහ සෙම පැටලෙන ගති වලට අපේ ආච්චි මේවා හදලා දෙනවා..
හපලා කන්නෙ නැතුව කටේ දිය වෙන්න දෙන්න කියලා ආච්චි නිතරම කියනවා..

මේවට නමක් නම් දන්නෙ නෑ, ඔයාලා කැමති නමක් දා ගන්න..

එහෙනම් හදමු..

අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය :-
* හකුරු 100g
* අඟලක පමණ ඉඟුරු කෑල්ලක්
* අඟල් 1/4 පමණ කහ කෑල්ලක්
* ගම්මිරිස් ඇට 10 ක්

හකුරු හොඳින් කුඩු කර ගන්න, අනිත් සියල්ල හොඳින් තුනීවට අඹරා ගන්න..
දැන් භාජනයකට හකුරු හැර අනිත් දේවල් දමා මදක් රත් කර ඉන්පසු හකුරු ටික දමා වතුර ⁣මේස හැඳි 2 ක් දමා පදමට උකු වන තුරු හැඳිගාමින් උයා ගන්න..
දැන් මේ මිශ්‍රණය බටර් හෝ ගිතෙල් තැවරූ තැටියකට කැමති හැඩයකට වක් කර ගන්න..

ගොඩක් කුඩා ළමුන්ට මේක ටිකක් සැර වැඩියි, අනිත් ඕනම කෙනෙක්ට මේක කන්න පුළුවන්, තේ එකක් බොන්න වුනත් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්..
කුඩා ළමුන්ට දෙන්න අවශ්‍ය නම් ඉඟුරු සහ ගම්මිරිස් ප්‍රමාණය අඩු කරලා හදා ගන්න..

ස්තූතියි..!🙏

09/01/2026

♦️දවසට එනසාල් ඇට දෙකක් ආහාරයට ගැනීමෙන් 80% කින් මොළයේ ලේ කැටි සැදීම වළකන බව ඔබ දන්නවාද?

✭ විවිධ ආහාර හා රසකැවිලි සඳහා සුවඳ සහ රසය වැඩි කරගන්නට කුළු බඩුවක් විදියට අපි නිතර එනසාල් භාවිතා කරනු ලබනවා. එනසාල් සැබැවින්ම කුළු බඩුවකට එහා ගිය විස්මිත ඖෂධීය ගුණ රාශියකින් සමන්විතයි. ඒ නිසාම දවසින් දවස එනසාල් සඳහා ඇති ඉල්ලුම වැඩි වෙනවා. මිලෙන් ඉතා ඉහළ වාණිජමය වශයෙන් ඉතා ඉහළ ආදායමක් ලබා ගන්නට හැකි වගාවක් ලෙසටත් එනසාල් වැදගත් ස්ථානයක් හිමි කරගනු ලබනවා. ඒ නිසාම මේ එනසාල් හෙවත් කරදමුංගුවලට කුළු බඩු අතරින් ඉතා ඉහළ වටිනාකමක් හිමි වෙනවා. ඒ නිසාම එනසාල් පාරාදීසයේ බීජය හෙවත් කුළුබඩු රැජිණ යන නාමයෙන් ද හඳුන්වනු ලබනවා. දකුණු ඉන්දියාවේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තරවල සම්භවය වූ බවට සැලකෙන එනසාල් සමාන දේශගුණ සහිත ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල පැවතුණා. මීට වසර ගණනාවකට පෙර සිටම එනසාල් සතු විශිෂ්ඨ ගුණ පිළිබඳව ජනතාව දැන සිටියා. Zingiberaceae කුලයට අයත් වන එනසාල් ශ්‍රී ලංකාවේ, ඉන්දුනීසියාව,ඉන්දියාව ආදී රටවල වගා කරනු ලබනවා.

✭ එදා පැරණි ඊජිප්තු වැසියන් මෘතදේහ කල්තබා ගන්නට පවා මේ එනසාල් භාවිතා කළ බව සඳහන් වෙනවා. ආයුර්වේදයේ සහ යුනානි ඖෂධ ක්‍රමය තුළත් ඖෂධයක් ලෙසට භාවිතයට ගනු ලබනවා. සුවඳ විලවුන් වර්ග හා ඕඩිකොලොන් වර්ග නිෂ්පාදනයට එනසාල් තෙල් අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා. ඒ හැරුණාම බුලත් විට සකස් කිරීමේදි පවා අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් ලෙසටත් එනසාල් ඈත අතීතයේ සිටම අද දක්වාම භාවිතා කරනු ලබනවා.

✭ මේ එනසාල් බේකරි කර්මාන්තයේ දී අත්‍යවශ්‍ය කුළුබඩුවක් ලෙස භාවිතයට ගනු ලබනවා. පාන්, බනිස්, පේස්ට්‍රි වර්ග, කේක්, කුකීස් ආදී නිෂ්පාදනවලදී වගේම සොසේජස් හැම්බර්ගර් වැනි ආහාර පදම් කර ගැනීමටත් එනසාල් නැතිවම බැහැ.කටගැස්ම වර්ග, මසාලා කෑම, පලතුරු සලාද, අයිස් ක්‍රීම්, පුඩින් වර්ග, ජෙලි වර්ග ඇතුළු බොහෝ අතුරුපස නිෂ්පාදනයේදී සූපවේදීන්ට අත්‍යවශ්‍ය කුළු බඩුවක් වෙන්නේ ද එනසාල්. මේ නොයෙක් ප්‍රයෝජනයන් අතරේ බොහෝ අය නොදන්නා මහඟු ඖෂධීය ගුණයන් රාශීයක් ද මේ එනසාල් සතු වෙනවා. ඒ නිසාම ක්‍රි. පූ 400 දී පමණ පැරණි වෛද්‍යවරුන්ගේ ශල්‍යගාර ජීවානුහරණය සඳහා එනසාල් යොදා ගෙන ඇත්තේ.

✭ ඒ වගේම ක්‍රි .පූ. 720 සිටි බැබිලෝනියානු රජවරුන්ගේ උයන්වල එනසාල් තිබූ බව සඳහන් වෙනවා. ඒ විතරක් නොවෙයි එදා ඈත අතීතයේ සිටම අරාබි ජාතිකයන් අමුත්තන්ට සංග්‍රහ කිරීම සඳහා කෝපිවලට එනසාල් එකතු කළා. එදා ජනතාව එනසාල් එකතු කළ මේ පානය තුළින් ශරීරාංග උත්තේජනය වී ශරීරය සෞඛ්‍ය සම්පන්න වන බව දැන සිටියා. ඒ වගේම ඉන්දීය ආයුර්වේදය තුළ එනසාල් ශරීරයේ තරබාරුව මට්ටු කරන මහඟු ඔසුවක් ලෙසත් සිරුර අභ්‍යන්තරය පිරිසිදු කරන ඔසුවක් ලෙසටත් භාවිතයට ගත්තා. ඉතින් ඈත අතීතයේ සිටම එනසාල් සතු මහඟු ඔසු ගුණ බොහෝ ජාතීන් දැන සිටියා. ලංකාවේ වගා කරන එනසාල් සතු විස්මිත ගුණයන් පිළිබඳව ලාංකීකයන් විදියට දැන සිටීම ඉතා වැදගත් නිසාවෙන් ඒ ගුණ මොනවද කියලා විමසා බලමු.

🟢එනසාල් සතු ඖෂධීය ගුණ🟢

✭ශරීරය සිසිල් කීරීමේ ගුණයෙන් සමන්විතයි.
✭අජීර්ණයට ගුණදායකයි.
✭ආම වාත දුරු කරයි.
✭කෑම රුචිය වර්ධනය කරයි.
✭සමේ රෝග සඳහා ගුණදායකයි.
✭සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සහ උණ සඳහා සුවය ගෙනදෙයි.
✭ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ සියලු රෝග දුරු කරයි.
✭ඔක්කාරය දුරලයි.
✭හානිකර බැක්ටීරියා මගින් ඇතිකරන ✭දත් කුහර වළක්වයි.
✭පෙනහළු තුළ රුධිර සංසරණය වැඩි දියුණු කරයි.
✭සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව, කැස්ස, බ්‍රොන්කයිටීස් ආදී ස්වසන අපහසුතා සමනය කරයි. ✭සෙම ඉවත් කර පපුවේ සෙම හා තදබදය දුරලයි.
✭ආහාර ජීර්ණය හොඳින් සිදු කර ✭මලබද්ධය වළක්වයි.
✭වකුගඩු හරහා ශරීරයේ අපද්‍රව්‍ය හොඳින් පිට කිරීමට උපකාරී වෙයි.
✭බඩ පුරවා දැමීමට ගුණදායකයි.
✭එනසාල් සතු විටමින් C යකඩ සහ නියසීන් රක්තහිනනතාවය දුරු කරන්නට උපකාරී වෙයි.
✭නොසන්සුන්භාවය, කාංසාව වැනි නින්දට බාධා කරන ගැටලු ඉවත් කර සුවදායි නින්දක් ලබා ගන්නට උපකාරී වෙයි.
✭හෘදයාබාධ ඇතිවීම වළකයි.
✭ප්‍රතිශක්තිය වැඩි දියුණු කරයි.
✭සම වියළීම වළක්වා සම ආරක්ෂා කරයි.
✭හිසකෙස් පෝෂණය කරයි.
✭මානසික ආතතිය සඳහා ගුණදායකයි.
✭රුධිරයේ අහිතකර කොලෙස්ටරෝල් පාලනයට උපකාරී වෙයි.එමගින් මොළයේ රුධිර කැටි ඇතිවීම වළක්වනු ලබයි.
✭ලිංගික බෙලහීනතාවය ඇති අයට ඉතාම ගුණදායකයි.
✭මුඛයේ දුර්ගන්ධය නැති කරයි.
✭මුඛයේ තුවාල සුව කරයි.
✭තරබරුව මට්ටු කරයි.
✭මුත්‍රා හොඳින්ම පිට කිරීමට උපකාර කරයි.
✭වකුගඩු, මුත්‍රා මාර්ගය හොඳින් පිරිසිදු කර ආරක්ෂා කරනු ලබයි.
✭පිළිකා සෛල විනාශ කර පිළිකා ඇතිවීමේ අවදානම දුරු කරයි.
✭දියවැඩියා රෝගයට ඉතා ගුණදායකයි.
✭දිලීර හා බැක්ටිරීයා ආසාදනවලින් ආරක්ෂා කරයි.
✭බඩේ වේදනාව සමනය කරයි.
✭අධි රුධිර පීඩනය දුරු කරයි.

♦️ඖෂධීය භාවිතයන් ♦️

⭐සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා උණ සඳහා එනසාල් ඉඟුරු හා සමාන ගුණයෙන් අන්තරගත නිසා මේ උණ සඳහා එනසාල් ස්වල්පයක් තම්බා පානය කිරීම ගුණදායකයි.

⭐මුඛයේ ඇතිවන රෝග සඳහා එනසාල් තම්බා ගත් වතුරෙන් දිනකට දෙවතාවක් කට සේදීමෙන් සුවයක් ලබාගත හැකියි.

⭐බඩේ වේදනාව සඳහා කෝපිවලට අඹරන ලද එනසාල් එකතු කර පානය කිරීම සුදුසුයි.

🛑මිලෙන් වගේම ගුණයෙන් ඉතා ඉහළ එනසාල් දෛනිකව අහාර සඳහා එකතු කර ගැනීමෙන් ලෙඩ රෝග බොහොමයකින් ආරක්ෂා වී සෞඛ්‍යමත් ජීවිතයක් ගත කරන්නට හැකියාව ලැබෙනවා. විශේෂයෙන්ම ඉහළ සංවේදීතාවයක් ඇති අයට පපවේ තද ගතිය,හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවය වැනි ආසාත්මිකතාවයන් ඇති කරන්නට හේතු විය හැකි නිසා එවැනි අපහසුවක් ඇතිවුණොත් එනසාල් භාවිතය නතර කරන්න.

උපුටා ගැනීමකි.
ස්තුතියි මුල් හිමිකරුට .

17/12/2025

06/09/2022

කෙසෙල් ගැන දැන ගමු

ලංකාවේ කෙසෙල් කාණ්​ඩ තුනයි. ඒවා නම්…

01) මයිසෝර් කාණ්ඩ​ය (ඇඹුල් කෙසෙල් සහ සීනි කෙසෙල්)

02) කැවෙන්ඩිශ් කාණ්​ඩය (ආනමාළු , ඇම්බුන් , බිම් කෙසෙල් , නේත්‍රාපලම්)

03) කෝලිකුට්ටු කාණ්​ඩය (පුවාළු, සුවඳැල් , රත් කෙසෙල්)

✨️ කුලය: Musaceae
✨️ගණය: Musa
✨️ගෝත්‍රය: Zingiberales
✨️රාජධානිය: Plantae
✨️විද්‍යාත්මක නාමය: Musa acuminata, Musa balbisiana, and Musa × paradisiaca

🍌➖සීනි කෙසෙල්➖🍌

⭕ප්‍රදේශය අනුව උස මීටර් 2 - 4 අතර වෙනස් වේ.
⭕කඳ දීප්තිමත් කොළ පැහැයෙන් යුක්ත ය.
⭕පත්‍ර වෘන්තයේ දාර මුළුමනින්ම ඇතුලට නැමී ඇත.
⭕පත්‍ර තලය පළල්ය.
⭕කෙසෙල් මුහයේ කොළපුවල පිට පැත්ත තැඹිලි පාටට හුරු රතු පැහැයෙන් යුක්ත ය.
⭕කොළපුවල නාරටි මතු වී ඇත. ⭕කැන්වල ප්‍රමාණය පාලන තත්ත්වය මත වෙනස් වේ.

🍌➖ඇම්බන්➖🍌

⭕කඳ මීටර් 4 - 4.5 පමණ උස් වේ.
⭕කොළ පැහැයෙන් යුක්ත කදේ දම් පාට පැල්ලම් ඇති වේ.
⭕පත්‍ර තලයේ උඩ පෘෂ්ඨය තද කොළ පැහැති ය.
⭕යටි පෘෂ්ඨය ලා කොළ පැහැති ය. ⭕කෙසෙල් මුහයේ කොළපු දම් පැහැයෙන් යුක්ත ය.
⭕ඇවරි කිට්ටුවෙන් ඇහිරී ඇත. ⭕ගෙඩියක් සෙ.මී. 16 - 18 පමණ දිග වන අතර පරිධිය සෙ.මී. 14 - 16 පමණ වේ.

🍌➖ආනමාළු➖🍌

⭕මීටර් 3 - 5 පමණ උස් වන ප්‍රභේදයකි.
⭕කඳ කොළ පැහැතිය.
⭕පත්‍ර තලය පළල්ය.
⭕පත්‍ර නටුව පිටතට වක්‍ර වනසේ හොඳින් විවෘතව ඇත.
⭕කෙසෙල් මුහයේ කොළපුවල පිට පැත්ත දම් පැහැයට හුරු කොළ පාට වන අතර ඇතුලත පෘෂ්ඨය කහ පාටට හුරු කොළ පැහැය ගනී.
⭕මුල් අවස්ථාවේ කෙසෙල් මුහය කොළ පැහැයට හුරුය.
⭕ගෙඩි සාමාන්‍යයෙන් සෙ.මී. 25 පමණ දික් වන අතර පරිධිය සෙ.මී. 1.5 -1.8 පමණ වේ.
⭕කැනක බර කි.ග්‍රෑම් 12 - 18 පමණ වේ.

🍌➖කෝලිකුට්ටු➖🍌

⭕ගසක් මීටර් 2 1/2 - 3 ක් පමණ උස්ව වැඩේ.
⭕කඳ කොළ පැහැති ය.
⭕පත්‍ර නටුව කෙළවර දම් පාටට හුරු රෝස පැහැයෙන් යුත් දාරයක් සහිතය.
⭕පත්‍ර කඳ කොළ පාටය, පළල්ය. වැඩි වශයෙන් කඩුපත් මොරෙයියෝ හටගනිති.
⭕කෙසෙල් මුහය දම් පාටට හුරුය. ⭕කැන පහළට එල්ලා වැටෙන අතර කැනේ මැද නාරටිය දම් පැහැයට හුරුය.
⭕මිහිරි සුවඳක් ඇති අතර ගෙඩි තරමක් වක්වී ඇත.
⭕ලාක්ෂණික වශයෙන් මෙම ප්‍රභේද ඉදෙන විට ගෙඩිවල පුල්ලි මතුවන අතර ඉදෙන විට ලෙල්ල දික් අතට පිපිරීම සිදුවේ.

🍌➖ඇඹුල් කෙසෙල්➖🍌

⭕මීටර් 3 - 3.5 පමණ උස්ව වැඩෙන දම් පාටට හුරු රතු පැහැයෙන් යුත් කඳක් ඇත.
⭕බොහෝ විට දම් පාට වර්ණක ව්‍යාජ කදේ‍ දැකිය හැකිය.
⭕පත්‍ර නටුවේ දාර දම් පාටය.
⭕පත්‍ර මැද නාරටිය දම් පාටට හුරු කොළ පැහැති ය.
⭕ගෙඩි තරමක් වක්වී සිලින්ඩරාකාරව පවතී.
⭕ඉදෙන විට දීප්තිමත් කහ පැහැයක් ගනී.
⭕ගෙඩි ඇඹුල් රසයෙන් යුක්තය. ⭕මනා පාලන තත්ත්ව යටතේ කිලෝ ග්‍රෑම් 25 - 30 දක්වා වූ කැන් ලබා ගත හැකිය.

🍌➖රතඹලා➖🍌

⭕ගසක් උසින් මීටර් 3 - 3.5 දක්වා වැඩේ.
⭕රතු පාට පැල්ලම් දැකිය හැකිය.
⭕පත්‍ර වෘන්තය යටි පැත්තට වක්‍ර වී ඇති අතර එහි දාරය දම් පාට දාරයකින් සීමා වී ඇත.
⭕පත්‍රයේ උඩු පෘෂ්ඨය කොළ පාට වන අතර යටි පැත්ත රතු පැහැයෙන් යුක්ත ය.
⭕කැන අර්ධව තිරස්ව වර්ධනය වේ.
⭕පොත්ත තද පාට වන අතර මදය තැඹිලි පාටය.
⭕කැනක බර සාමාන්‍යයෙන් කිලෝ ග්‍රෑම් 8 - 18 පමණ වේ.
⭕කෙසෙල් ගුල්ලාගේ හානියට අධික ලෙස පාත්‍ර වේ.

🍌➖කණ්ඩුල➖🍌

⭕චතුර්ගුණ ප්‍රභේදයකි.
⭕දෙමුහුම් වර්ගයකි.
⭕මෙය පලතුරක් හා එළවළු වශයෙන් භාවිත කළ හැකි ද්විකාර්ය ප්‍රභේදයකි.
⭕කඳ කළු පාටට හුරු තද දම් පාටින් යුක්තය.
⭕උස මීටර් 2 - 2.5 පමණ වේ.
⭕කඳ ඉතා ශක්තිමත්ය.
⭕පත්‍ර තද කොළ පාට වන අතර මුහයේ පැහැය තද දම් පැහැයෙන් යුක්ත ය.
⭕නියං ප්‍රතිරෝධීය.
⭕කළු සිගටෝකා පත්‍ර ලප රෝගයට ප්‍රතිරෝධීය.
⭕ශක්තිමත් කඳක් සහිත නිසා අහිතකර දේශගුණික හා පාංශු තත්ත්වයන්ට ඔරොත්තු දෙයි.

🍌➖නදී➖🍌

⭕ඇඹුල් කෙසෙල් වගා දර්ශයන් අතරින් උසස් ගුණාත්මයෙන් යුතු කෙසෙල් වගා දර්ශයකි.
⭕පලතුරක් ලෙස පමණක් ගැනෙන ප්‍රභේදයකි.
⭕ළා කොළ පාට කඳක් ඇති අතර පත්‍රවල ස්වභාවය ඇඹුල් කෙසෙල් ආකාර වෙයි.
⭕මනා පාලන තත්ත්ව යටතේ විශාල කැන් හටගනී.
⭕පිසීමට ගන්නා කෙසෙල් ප්‍රභේද

🍌➖පුලතිසි➖🍌

⭕චතුර්ගුණ ප්‍රභේදයකි.
⭕දෙමුහුම් ප්‍රභේදයකි.
⭕කඳ මීටර් 1 1/2 - 2 පමණ උසක් ඇත.
⭕කඳ තද කොළ පාට, පත්‍ර පළල්ය. ⭕කෙසෙල් මුහ විශාලය, මුහයේ කොළපු හැලීමක් සිදු නොවේ.
⭕දිගු කලක් කැනෙහි මධ්‍ය නාරටියට ඇලී පවතී.
⭕නියං කාලයට එක් ඇවරියක් බැගින් ගසේ කැන තිබියදීම කපා ගෙන පරිභෝජනය කළ හැකිය. ⭕සැකසීම සදහා ඉතාමත් සුදුසු ප්‍රභේදයකි.

🍌➖ප්‍රසාද්➖🍌

⭕දේශීය අළු කෙසෙල් වර්ගයකි. ⭕සාමාන්‍ය අළුකෙසෙල් ලක්ෂණ මේ වර්ගයටද පොදු වේ.
⭕ගෙඩිවල කෙළවර ප්‍රමුඛ ඉදිමුමක් ඇත.
⭕අළුකෙසෙල් වියළි කලාපයට පමණක් නිර්දේශ කර ඇති නමුත් ප්‍රසාද් කෙසෙල් ප්‍රසාදය වියළි හා තෙත් කලාප දෙකටම නිර්දේශ කර ඇත.
⭕කැනක බර කිලෝ ග්‍රෑම් 15 - 16 පමණ වේ.

🍌➖මොන්දන්➖🍌

⭕පිසීම සඳහා පමණක් යොදා ගනී. ⭕ව්‍යාජ කඳ කොළ පැහැයෙන් යුක්ත ය.
⭕පත්‍ර නටුව ළා කොල පාටය.
⭕පත්‍ර තලයේ උඩු පෘෂ්ඨය තද කොළ පාටය.
⭕කෙසෙල් මුහය ඉලිප්සාකාරය. කෙසෙල් මුහය රතුපාටට හුරු දම් පැහැති ය.

🍌➖මැටි කිතල➖🍌

⭕කදේ රතු පාටට හුරු දම් පාට පැල්ලම් ඇත.
⭕පත්‍ර තලය දම් පාටට හුරු කොළ පැහැය ගනී.
⭕පත්‍ර නටුවේ දම් පාට දාරයක් ඇත. ⭕එය පිටතට වක්වී නොමැත.

🍌➖ඇටමුරු➖🍌

⭕පිසීම සඳහා යොදා ගනී.
⭕සමහර ගෙඩිවල බීජ කිහිපයක් ඇත.
⭕කඳ කොළ පාට වන අතර ළා දම් පාට පැල්ලම් ඇත.
⭕පත්‍ර තලයේ උඩු පැත්ත තද කොළ පැහැයෙන් යුක්ත ය .
⭕යටි පැත්ත ළා දම් පැහැය ගනී.

🍌➖අළු කෙසෙල්➖🍌

⭕ඉතාමත් ජනප්‍රිය එළවළුවක් වශයෙන් යොදා ගන්නා ප්‍රභේදයකි.
⭕කඳ කොළ පැහැතිය.
⭕පත්‍ර තලය අදුරු කොළ පැහැතිය.
⭕කෙසෙල් මුහයේ කොළපු දම්පාටය.
⭕පැහැදිලි කොළපු නාරටි බේරී ඇත.
⭕නොමේරූ කැන් ඇන්ත්‍රැක්ස්නෝස් දිලීර රෝගයට පාත්‍රවේ.

🍌➖පූවාළු➖🍌

⭕ව්‍යාංජ කඳ මීටර් 03 පමණ උස්වේ.
⭕පත්‍ර පාදවල දුඹුරු පාටට හුරු කළු පාට සලකුණු ඇත.
⭕පත්‍ර නටුවේ දම්පාට දාරයක් ඇත.
⭕කොළපු වල පැහැදිලි නාරටි ඇත. ⭕කෙසෙල් කැන තරමක් කෝණයකට තිරස්ව පිහිටා ඇත. ⭕කැනේ නටුව දම් පාටට හුරු කොළ පාටය.
⭕ගෙඩියක් සෙ.මී. 12 - 15 පමණ දික්වේ. එහි පරිධිය සෙ.මී. 15 - 18 පමණ වේ.
⭕ගෙඩිය හරස්කඩකට කැපූ විට ත්‍රිකෝණාකාරය.
⭕සාමාන්‍යයෙන් කැනක් කිලෝ ග්‍රෑම් 15 - 16 පමණ යහපත් පාලන තත්ත්ව යටතේ ලබා ගත හැකිය.

🍌➖බිං කෙසෙල්➖🍌

⭕සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී නැව් කෙසෙල් වශයෙන්ද මෙම ප්‍රභේදය හැදින්වේ.
⭕ද්්වෝෆ් කැවෙන්ඩි‍ෂ් වර්ගය ලෙසද දැක්වෙන්නේ මෙම ප්‍රභේදයයි.
⭕කඳේ උස මීටර් 1.5 - 1.7 පමණ වන අතර කඳ කළු පාටට හුරු තද දුඹුරු පාටය.
⭕පත්‍ර නටුව දාරයේ දම් පාට බෝඩරයක් ඇත.
⭕පත්‍ර තලය තද කොළ පැහැයෙන් යුක්ත ය.
⭕කෙසෙල් මුහෙහි කොළපු කෙසෙල් කැනෙහි කඳට අවසානය දක්වාම ඇලී පවතී.
⭕මෙය වඳ පීදීමේදී වෛරසයට අධික ලෙස පාත්‍ර වේ.
⭕ඉතා රසවත් ප්‍රභේදයකි.

♠️කෙසෙල් වගාවේ රෝග හා පලිබෝධ♠️

✳️දිලීර රෝග✳️

➖පැනමා රෝගය➖

✨️රෝග කාරකයා - ෆියුසාරියම් ඔක්ඩිස්පෝරම්(Fusarium oxysporum cubense)

⭕කෙසෙල් වගාවට ඇති විය හැකි දරුණුම දිලීර රෝගයකි.
⭕ලංකාවේ වගා කරන කෙසෙල් රෝග අතරින් ඇඹුල් හැර අනෙකුත් සියළුම වර්ග පැනමා රෝගයට ග්‍රාහී වේ.
⭕රෝග කාරකයා පාංශු දිලීරයකි. එමනිසා ආසාදිත පස් මගින් හෝ ආසාදිත රෝපණ ද්‍රව්‍ය මගින් හෝ රෝගී ක්ෂේත්‍රයක් නඩත්තු කරන ගොවිපළ උපකරණ මගින් රෝග කාරකයා නිරෝගී ක්ෂේත්‍රයකට ව්‍යාප්ත විය හැක.
⭕එසේම රෝගී ශාක කොටස් ජල මාර්ගවලට දැමීමෙන්ද ආසාදිත පඳුරු හරහා වන ජල සම්පාදනයෙන්ද රෝග කාරකයා ව්‍යාප්ත විය හැක.
⭕රෝග කාරකයා මූල මණ්ඩලයට ආසාදනය වීමෙන් සනාල පටක අවහිර කරයි.
⭕ව්‍යාජකඳේ මෙන්ම කෝමයේද දුඹුරු පැහැයට හුරු දුර්වර්ණ ප්‍රදේශ දැකිය හැක.
⭕ජල අවශෝෂණයට වන බාධාව නිසා මැලවීමේ රෝග ලක්ෂණ පෙන්වයි.
⭕පත්‍ර කහපාට වී පිති වලින් කඩා වැටේ පසුව ශාකය මිය යයි.
⭕රෝග ලක්ෂණ දැකිය හැක්කේ කෙසෙල් කැන් ඇති වීමට ආසන්න පඳුරු වලයි.
⭕කුඩා පැලවල රෝග ලක්ෂණ දැකිය නොහැක.

✨️රෝග පාලනය

⭕රෝග පාලනය සඳහා දිලීර නාශක යෙදීම සාර්ථක නොවේ. ⭕එමනිසා රෝගය වළක්වා ගැනීමට කටයුතු කිරීම වැදගත් වේ.
⭕ජලවහනය ක්‍රමවත්ව කල යුතුයි.
⭕රෝගී ශාක කොටස් ජල මාර්ග වලට නොදැමිය යුතුය.
⭕ඇඹුල් වැනි ප්‍රතිරෝධී ප්‍රභේද සමඟ මාරුවෙන් මාරුවට වගා කිරීම කළයුතුයි.
⭕නිරෝගී මව් ශාක වගාවකින් රෝපණ ද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීම කළ යුතුයි.
⭕ආම්ලික පාංශු තත්ව රෝග කාරක ඝනත්වය වැඩි කිරීමට හේතු වන බැවින් ඩොලමයිට් හෝ අළු හුණු යෙදීම මගින් පසේ ආම්ලිකතාවය අඩු කිරීමට කටයුතු කළයුතුයි.
⭕පටක රෝපිත පැළ නිරෝගී රෝපන ද්‍රව්‍ය ලෙස යොදාගත හැක. ⭕නමුත් ආසාදිත ක්ෂේත්‍රයක සිටුවීමෙන් ඒ පැළ වලටද රෝගය වැළදීමේ හැකියාවක් ඇත.

➖ඇවරිමුල කුණුවීම (crown rot)➖

⭕මෙම රෝගය පසු අස්වනු රෝගයකි.
⭕මෙම රෝගය ඇති කිරීමට රෝග කාරකයන් කිහිපදෙනෙකුගේ ක්‍රියාකාරිත්වය හේතු වේ.
⭕කෙසෙල් කැනෙන් ඇවරි වෙන් කිරීමේදී ආසාදිත කැනක ඇවරි කැපීමෙන් පසු පිරිසිදු නොකල පිහි වැනි උපකරන මගින් ද නිරෝගී කැන් වලට ආසාදනය වේ.
⭕මෙහිදී ඇවරි කැනට සම්බන්ධ වන ස්ථානයට (crown) මෙන්ම පසුව කෙසෙල් ගෙඩිවල නටුවටද පැතිරී යයි.
⭕තවද ආසාදිත ඇවරි සේදූ ජලය නැවත භාවිතය නිසාත් ගෙඩිවලට සිදුවන යාන්ත්‍රික හානි නිසාත් රෝග කාරකයා ඇතුළු විය හැක.
⭕තවද නියමිත පරිනතියට පත්නොවී කැන් කැපීම නිසාද මෙම තත්වය ඇති විය හැක.

✨️රෝග පාලනය

⭕කැන්වලට තුවාල නොවනසේ අස්වනු නෙලීම කලයුතුය.
⭕නියමිත පරිණතියේදී අස්වනු නෙලිය යුතුයි.
⭕ඇවරි සෝදන්නේ නම් පිරිසිදු ජලයෙන් වෙන් වෙන්ව සේදිය යුතුයි.

➖ඇන්ත්‍රැක්නෝස් රෝගය➖

✨️රෝග කාරකයා - colletortichum spp

⭕ශ්‍රී ලංකාවේ වගා කරන කෙසෙල් ප්‍රභේද අතරින් අළු කෙසෙල් මෙම රෝගයට වඩාත් පාත්‍ර වේ.
⭕අනෙක් වගා කරන කෙසෙල් ප්‍රභේදවල ගෙඩි ඉදෙන අවස්ථාවේදී තැන තැන ඇති වූ කළු පාට වලයාකාර ලප හා ඒවා ඒකරාශී වී සෑදුණු කළු පාට පැල්ලම් ලෙස දැකිය හැකි අතර ඒ තත්වය පසු අස්වනු අවස්ථාවේදී ඇතිවන රෝගී තත්වයකි.

✨️රෝග පාලනය

⭕ක්ෂේත්‍රයේ සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳව අවශ්‍ය කටයුතු කළ යුතුයි. ⭕එනම් පරඬැල් ඉවත් කර වගාව පිරිසිදු තත්වයෙන් තබාගත යුතුයි.
⭕අළු කෙසෙල්වලට නම් මුහයෙන ඇවරි වෙන්වීම ආරම්භ වූ පසු මැන්කොසෙබ් හෝ ක්ලෝරොතැලොනිල් අඩංගු දිලීර නාශකයක් සති 2 ක කාලාන්තර වලින් යෙදිය යුතුය.
⭕කැන් ආවරණය කිරීමද සුදුසුයි.

➖සිගටෝකා පත්‍ර ලප රෝගය➖

01) කහ සිගටෝකා රෝගය

✨️රෝග කාරකයා - Mycosphorella musicola

⭕පත්‍රයේ පාර්ශ්වික නාරටිවලට සමාන්තරව කහ දුඹුරු පාටට පැල්ලම් ඇති වේ.
⭕ඇතැම්විට මෙම රෝගය දරුණුම ආසාදනයවීම නිසා පත්‍ර වියලීයාම සිදුවිය හැක.
⭕අධි ඝණත්ව වගාවේදී හා වියළි කලාපයේ සුළං තත්ව සමඟ මෙම බීජාණු පැතිරීම වේගවත් වේ.
⭕අධි ඝණත්ව වගාවේදී මෙම රෝගය ආර්ථිකව හානිදායී රෝගයකි.
⭕තවද පොටෑසියම් ඌනතාව මෙම රෝගය වැළඳීමට පහසු තත්ව ඇති කරයි.
⭕තෙත් කලාපයේ නම් පරිනත පත්‍රවලට වැළඳෙන නිසා ආර්ථික වශයෙන් හානිදායී නොවේ.
⭕රෝග ලක්ෂණ ඇති වන්නේ සාපේක්ෂව පහල පත්‍ර වලයි.
(4-5 වැනි පත්‍ර)

02)කළු සිගටෝකා පත්‍ර ලප රෝගය

✨️රෝග කාරකයා - Mycosphorella fijiensis

⭕පාර්ශ්වික නාරටිවලට සමාන්තරව විහිදෙන පැල්ලම් තද දුඹුරු පාටට හුරුය.
⭕රෝග ලක්ෂණ ඇතිවන්නේ සාපේක්ෂව ඉහල පත්‍ර වලයි. (2-4 වැනි පත්‍ර)
⭕කහසිගටෝකා පත්‍ර රෝගයට සාපේක්ෂව මේ රෝගය ආර්ථික වශයෙන් හානිදායී වේ.
⭕මේ නිසා අස්වැන්න 35-50 පමණ අඩුවීමක් වියහැක.
⭕සියළු වගාකරන කෙසෙල් ප්‍රභේද මේ සඳහා ග්‍රාහී වේ.
⭕සාමාන්‍යයෙන් පත්‍ර 5ක් වත් නිරෝගී ඵලදායී තත්වයේ පැවතීම අස්වැන්න වැඩිවීමට බලපායි.
⭕මෙම රෝගය වැලදීම නිසා අස්වැන්නට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති විය හැක. එනම් ගෙඩි අපරිණත අවස්ථාවේ ඉදීම හා ඒකාකාර ඉදීමක් සිදුනොවීම වැනි තත්ව ඇතිවියහැක.

✨️රෝග පාලනය

⭕මෙම රෝගය දැනට ලංකාවේ වාර්තා නොවේ.
⭕රෝග ලක්ෂණ පවතීනම් එම ශාක ඉවත්කිරීමට කටයුතු කළයුතුයි.

➖කෝඩානා පත්‍ර ලප රෝගය➖

✨️රෝග කාරකයා - Codana musqe

⭕පත්‍ර තලය මතුපිට ඕවලාකාර පැල්ලම් ඇති වී ඒවා පත්‍ර දාරය දෙපසට පැතිරී යයි.
⭕මෙම පැල්ලම් දුඹුරු අළු පැහැති මධ්‍ය ප්‍රදේශයකින් යුතු අතර සංකේන්ද්‍රීය වලලු ආකාරයේ මෝස්තරයක් ලෙසද දැකිය හැක.
⭕එසේම ඒ පැල්ලම් කහපාට දීප්තිමත් වලයකින් වටවී ඇත.

✨️රෝග පාලනය

⭕ආසාදිත පත්‍ර කපා ඉවත් කර පුළුස්සා දැමිය යුතුය.
⭕ක්ලෝරොතැලෝනිල් අඩංගු දිලීර නාශකයක් හෝ මැන්කොසෙබ් දිලීර නාශකය භාවිතා කළහැක.

✳️වෛරස් රෝග✳️

➖කෙසෙල් වඳපීදීම➖

⭕කෙසෙල් වගාවේ බහුලව දැකිය හැකි වයිරස් රෝගයකි.
⭕මෙම වයිරස් ආසාදනය ප්‍රාථමික හෝ ද්විතියික වශයෙන් සිදුවිය හැක.
⭕ප්‍රාථමික ආසාදනය සිදුවන්නේ රෝගී පඳුරුවලින් ලබාගන්නා රෝපණ ද්‍රව්‍ය වලිනි.
⭕මෙහිදී පත්‍ර සෙව්වන්දියක ආකාරය ගනී.
⭕ඉදිරි වර්ධනයක් සිදුනොවේ. ⭕ද්විතීක ආසාදනය පෙන්ටලෝනියා නිග්‍රනවෝසා නම් කූඩිත්තා යුෂ උරාබීම නිසා සිදුවේ. ⭕එමගින් රෝගී ගස්වලින් නිරෝගී ගස්වලට රෝගය පැතිරේ.
⭕ද්විතීකව ආසාදනයවීම නිසා අළුතෙන් ඇතිවන පත්‍ර පටුවීමත් ඒවායේ මැද නාරටිය හා පාර්ශ්වික නාරටි ආශ්‍රිතව තද කොළපාටට විහිදුනු ඉරිවැනි ස්වභාවයක් ඇතිවීමක් සිදුවේ.
⭕ඇතැම්විට ගොබ හිරවීමද දැකිය හැකිය.
⭕නොපීදුණු ගසක් නම් කැන් ඇතිවීම සිදුනොවේ.
⭕ගොබය හිරවීමෙන් පීදුණු ගසක නම් කැන් ඇතිවීම සිදුනොවේ. ⭕ගොබය හිරවීමෙන් පීදුණු ගසක නම් කැන සාමාන්‍ය ලෙස වර්ධනය නොවී කඳේ ස්ථානයකින් කැන එළියට මතුවේ.

✨️රෝග පාලනය

⭕රසායනික මර්දන ක්‍රමයක් නැත.
නිරෝගී රෝපණ ද්‍රව්‍ය තෝරා ගත යුතුයි.
⭕රෝගී ශාක ගලවා විනාශ කළයුතුයි.
⭕කූඩිත්තන් පාලනයට කටයුතු කළයුතුයි.
⭕රෝගීපත්‍ර කපා ඉවත් කර පුළුස්සා දැමිය යුතුයි.
⭕වියළි කලාපයේ විසිරුම් ජල සම්පාදනය මෙම රෝග ව්‍යප්තියට උදව් විය හැක.
⭕ආරක්ෂිත උපක්‍රමයක් ලෙස ක්ලෝරොතැලෝනිල් හෝ මැන්කොසෙබ් දිලීරනාශක පත්‍ර තෙමෙන ලෙස ස්ප්‍රේ කළහැක.

➖බෝවන හරිතක්ෂයසහ ගොබ කුණුවීම➖

⭕පිපිඤ්ඤා විචිත්‍ර වෛරසය
විවිධ පරිසර තත්වයන් යටතේ පිපිඤ්ඤා විචිත්‍ර වයිරසයේ විවිධ මාදිලි මගින් මෙම රෝගය ඇති වේ. ⭕රෝග ලක්ෂණද වෛරස් මාදිලිය, පරිසරයේ උෂ්ණත්වය අනූව වෙනස් වේ.
⭕ආසාදිත ශාකවල හරිතක්ෂය වීම කුරුවීම සහ පත්‍රවල කහ පැහැති විචිත්‍රයක් පෙන්නුම් කිරීම මූලික රෝග ලක්ෂණ වේ.

✨️පාලනය

⭕රෝගී වගාවන්ගෙන් පැළ ලබා නොගන්න.
⭕රෝගී ශාක ගලවා පුළුස්සා විනාශ කරන්න.
⭕රෝග පාත්‍රී කුකබිටේසි, සොලනේසි කුලවලට අයත් බෝග කෙසෙල් සමඟ මිශ්‍රව වගා නොකරන්න.
⭕වගාව වල් පැළෑටිවලින් තොරව තබා ගන්න.

✳️බැක්ටීරියා රෝග✳️

➖බැක්ටීරියා කුණුවීම - Erwinia➖

✨️රෝග කාරකයා - Erwinia chrysanthemr

⭕මෙම බැක්ටීරියාව ආසාදනය නිසා කෙසෙල්වල රයිසෝමය තෙත් කුණුවීමට භාජනය වේ.
⭕තවද කෙසෙල් පත්‍ර නටුව කඳ සමඟ සම්බන්ධ වන ස්ථානයෙන්ද තෙත් ගඳ කුණුවීමක් දැකිය හැක. ⭕බැක්ටීරියා රෝග පාලනයට රසායනික ප්‍රතිකර්මයක් නැත. ⭕කෙසෙල් රයිසෝමයට ආසාදනය වී තිබේනම් කෙසෙල් පඳුර ගලවා විනාශ කිරීම හැර රසායනික පාලන ක්‍රමයක් නැත.
⭕එසේම මෙම රෝගය ආසාදිත ශාකයකින් නිරෝගී ශාකයකට ආසාදනයවීම භාවිතාකරන උපකරන මගින්ද සිදුවේ.
⭕එනම් ආසාදිත ශාකයක පරඬැලි කපා ඒ පිහිය සේදීමකින් තොරව නිරෝගී ශාකයක පරඬැල් කැපීමට යොදාගත්තොත් මෙසේ නිරෝගී ශාකයකට ආසාදනය වීමද සිදුවිය හැක.
⭕එමනිසා මෙම රෝගය කෙසෙල් පත්‍ර නටුව ව්‍යාජ කඳට සම්බන්ධ වන ස්ථානය ආශ්‍රිතව පමණක් දැකිය හැකි නම් පරඬැල් කැපීම සිදුකර එම ස්ථානයේ ක්ලෝරීන් 0.1g ක් ජලය ලීටරයකට දියකර ආලේප කිරීම පමණක් කළහැක. ⭕එසේම මුලින්ම නිරෝගී ශාකවල පරඬැල් කපා පසුව රෝගී ශාකවල පරඬැල් කැපීම කළයුතුයි. ඒ සෑම වාරයකදීම පිහිය ක්ලෝරීන් ද්‍රාවණයක ගිල්වා සෝදා ගැනීමද වඩාත් සුදුසුයි.

- අන්තර්ජාලයෙන් උපුටා ගැනීමකි -
ස්තුතියි මුල්හිමිකරුට

02/11/2021

Ayurveda Day 2021 🙏🏻🙏🏻

Ayurveda Day is observed every year on the day of Dhanwantri Jayanti. This year it falls on November 02, the aim of the day is to create a sense of awareness in today's generation and promote Ayurvedic principles of healing in society...

19/09/2021

සංජානනය( උපුටා ගැනීමකි)

සංජානනය යනු ජීවියා විසින් භෞතික ලෝකය සංවේදනය කිරීමයි. අප බාහිර ලෝකය සංවේදනය කිරීම නොයෙන් ආකාරයෙන් කරමු. දැකීම, ඇසීම, ආඝ්‍රහණය ආදී වශයෙනි. මෙහිදී මනෝවිද්‍යාවේ අරමුණ වන්නේ බාහිර ලෝකය සංජානනය කරන ආකාරය පිලිබදව සලකා බැලීමයි. චර්යවදින්ගේ නිර්වචනය් අනුව සංජානනය යනු උත්තෙජකයන් අතර පවතින වෙනස හදුනා ගැනීමයි. ඒ අනුව එක එක උත්තෙජකයන් හමුවේ ජීවියා එක එක ප්‍රතිකාර දක්වයි. මෙකී ප්‍රතිකාරවල වෙනස්කම අනුව උත්තේජකයන්ගේ වෙනස හදුනා ගනියි. සංජානනය පිලිබදව අධ්‍යනය කිරීම මනෝවිද්‍යාවට ඇති ප්‍රතිඵලය කුමක්ද යනුවෙන් ඇසිය හැකිය. සංජානනය අපගේ චර්යාව කෙරෙහි මූලික වශයෙන් බලපාන සාධකයකි. ජීවියා හැසිරෙන්නේ බාහිර ලෝකයෙන් සංවේදනය වන උත්තේජකයන්ට අනුවයි. එම නිසා සංජානනය හැදෑරීම වැදගත් වේ.

සංජානනයේදී අපි විසින් සැලකිල්ලට ගත යුතු එක් වැදගත් සාධකයක් නම් අවධානයයි. උත්තේජකයන්ගේ වෙනස හදුනා ගැනීමේදී ජීවියාගේ අවධානය බලපායි. යම් උත්තේජනයක් අවධානයෙන් තොරව පවතී නම් එය සංජානනය වන්නේ නැත. සංජානනය යනු උත්තේජනයක් අවධානයට ලක්වීමය. මෙම අවධානය ගතික ස්‌වභාවයෙන් යුක්තය. අවධානයෙන් එක්තරා මාධ්‍ය ලක්ෂයක් පවතියි. මෙය නාභිය යනුවෙන් හදුන්වයි. පරිසරය තුල පවතින උත්තේජක අතර අවධානයට පාත්‍ර වී පවතින සුවිශේෂී උත්තේජක අතර අවධානයට පාත්‍ර වී පවතින සුවිශේෂ උත්තේජකය නාභිය වෙයි. නිදසුනක් වශයෙන් රගර් ක්‍රීඩාවේදී අවධානය වන නාභිය වන්නේ බෝලයයි. අවධානය හා සම්බන්ධ ඊලග කොටස නම් උපාන්තයයි. උපාන්තය යනු උත්තේජකය විචලනය වන්නාවූ සීමාවයි. මෙම නාභිය හා උපාන්තය අතර විවිධ අවස්ථාවන් අපි සංජානනය කරමු. සමහර අවස්ථාවලදී අවධානයෙහි නාභිය වෙනස් වෙයි. නිදසුනක් වශයෙන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී වරෙක ක්‍රීඩකයා වෙත අවධානය රදාපවතින අතර තවත් වරෙක පන්දුව කෙරෙහි අවධානය පවතියි. මෙසේ අවධානයෙහි නාභිය වෙනස් වීම මුලධර්ම රාශියක් මත සිදුවේ. මෙකී මුලධර්මයන් ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය.

1. බාහිර සාධක

2. අභ්‍යන්තර සාධක

බාහිර සාධක පිලිබදව සලකා බැලීමේදී මෙහි එක් වැදගත් සාධකයක් වන්නේ තිව්රතාවයි. ශබ්දයෙහි හෝ ආලෝකයෙහි තිව්රතාවය අනුව සංජානනය ගොඩනැගේ. උදාහරණයක් වශයෙන් අහසෙහි තරු අතර කැපී පෙනෙන්නේ තියුණු ආලෝකයෙන් යුක්ත තරුවයි. එම නිසා තිව්රතාවය අවධානය කෙරෙහි බලපාන එක් බාහිර සාධකයකි. තවත් සාධකයක් නම් විශාලත්වයයි. පුවත්පතක කුඩා අකුරින් මුද්‍රිත ප්‍රවෘත්තියකට වඩා විශාල අකුරින් මුද්‍රිත ප්‍රවෘත්තියක් එකවර අවධානයට ලක්වේ. විශාලත්වය හැරුණු විට ප්‍රභේදනයද බාහිර සාධකයක් වෙයි.

ප්‍රභේදනය යනු සුපුරුදු උත්තේජන අතරට අලුත් උත්තේජනයක් පැමිණීමයි. උදාහරණයක් වශයෙන් සුදු ඇදුම් ඇදගත් පිරිසක් අතරට රතු ඇදුමින් සැරසුණු පුද්ගලයෙකු පැමිණියහොත් ඒකි පුද්ගලයා ප්‍රභේදනය වී ඇති බැවින් වැඩියෙන් අවධානයට හසුවේ.

තවත් බාහිර සාධකයක් නම් පුනරවර්තනයයි. පුනරාවර්තනය කිසියම් උත්තේජනයක් නැවත නැවත දක්නට ලැබේ නම් ඒකි උත්තේජනය කෙරෙහි වැඩියෙන් අවධානය යොමු වෙයි. උදාහරණයක් වශයෙන් කිසියම් පරිච්චේදයක එකම වචනය නැවත නැවත පුනරාවර්තනය වන විට එය අපගේ අවධානයට හසුවෙයි. මෙය හැරුණු විට චලනයද බාහිර සාධකයකි. නිශ්චල උත්තේජන අතර චලනය වන උත්තේජකය පහසුවෙන් අවධානය ගනියි. තරු තර චලනය වන්නාවූ තාරකාවන් පහසුවෙන් සංජානනය කරනු ලැබේ. මේවා පුද්ගලයාගෙන් බාහිරව පවතින සාධක බැවින් බාහිර සාධක වශයෙන් හදුන්වයි. අනෙක් සාධක වර්ගය නම් අභ්‍යන්තර සාධකයයි. අභ්‍යන්තර සාධක අතර ප්‍රබල සාධකය නම් ප්‍රේරණයයි. අපගේ මූලික ප්‍රේරණයන් හා සම්බන්ධ උත්තේජක පහසුවෙන් අවධානයට හසුවේ. උදාහරණක් වශයෙන් ලිංගික ප්‍රේරණය ගත හැක. මෝගන් සහ කින් යන මනෝවිද්‍යාඥයින් දෙදෙනා පවසන ආකාරයට පාසල් ළමයි ලිංගික කරුණු පිළිබද කතා කරන විට ඕනෑම වෙලාවක අවධානයෙන් යුතුවිය හැකිය.

කුස පිරුණු පුද්ගලයෙකුට වඩා බඩගින්නෙන් පෙළුණු පුද්ගලයෙකුට පහසුවෙන් ආහාර අවධානය විය හැක. මෙහිදී බලපා ඇත්තේ ප්‍රේරණයයි. එසේ බලන විට අවධානය කෙරෙහි අපගේ කැමැත්ත අකමැත්ත බලපායි. තවත් අභ්‍යන්තර සාධකයක් නම් අපේක්ෂාවයි. අප වැඩියෙන් අපේක්ෂා කරන දෙය පහසුවෙන් අවධානයට හසුවේ. උදාහරණයක් වශයෙන් වෛද්‍යවරයෙකුට රෑ නින්දේදී ටෙලිෆෝනයෙහි හඬ පහසුවෙන් ඇසෙන්නට පිළිවන. ඔහුගේ බිරිදට එය නොඇසුනත් දරුවා හඬන ශබ්දයට ඇය ඇහැරෙන්නට විය. දෙදෙනාගේ අපේක්ෂාවන්ගේ වෙනස එයට හේතුවයි. සන්ජනනයේදී මූලික වශයෙන් වැදගත් වන මෙම අවධානය එක්තරා අන්දමක දේහ විද්‍යාත්මක පදනමකින් යුක්ත වෙයි. අපගේ මාධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය සහ මොලය විශේෂයෙන් නියුක්ත වී ඇති උත්තේජකය පහසුවෙන් අවධානයට හසුවේ. මාධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය එක් උත්තේජකයක් කෙරෙහි නියුක්ත වු විට අනෙකුත් උත්තේජක පිළිබදව මොලය කරා පණිවුඩ ගෙනයාම ඇනහිටී. සතුන්ගේ කනෙහි රේවට න්‍යෂ්ටිය නම් කොටසක් ඇත. අවධානයේදී මෙම කොටස ක්‍රියාත්මක වේ. 1956දි හේරන්ඩේ නමැති විද්‍යාඥයා මේ සම්බන්ධව පරීක්ෂණයක් පැවැත්විය. බල්ලෙකු ගෙන ඌට ශබ්දයක් ඇසෙන්නට සැලැස්විය. ඒ සමගම කනේ රේවට න්‍යෂ්ටිය ආශ්‍රිතව ඇතිවන විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරිත්වය මැන්නේය. එම ශබ්දය දිගටම ඇසෙන්නට සලස්වමින් බෝතලයක දැමූ මියෙකු පෙනෙන්නට සැලැස්වීය. ඒ සමගම රේවට න්‍යෂ්ටිය ආශ්‍රිතව ඇතිවන විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරිත්වය මැන්නේය. එයින් අදහස් වන්නේ කන සහ නියුක්තව පැවති මාධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය ඇස සමග නියුක්ත වීමයි. මෙසේ බලන විට අවධානය කෙරෙහි ශාරීරික හේතුන් බලපාන බව පෙනේ.