04/08/2025
Bonjour 🥰
Fanazavana fohy momba ny:
👨👩👧 FAMARITANA NY TAOVAM-PANANAHANA ARA-NATIORA NY OLONA (LAHY NA VAVY)
1. Ny taovam-pananahana (lahy na vavy) dia voafaritra eo amin'ny fotoana isehoan'ny fiterahana, izany hoe amin’ny fotoana ifanatonan’ny tsirin’aina avy amin’ny raim-pianakaviana (spermatozoïde) sy ny atodin’aina avy amin’ny reny (ovule). Io no antsoina hoe taovam-pananahana ara-genetika, izay ahitana karazana chromosome manokana :
XY = lahy,
XX = vavy.
Rehefa miresaka taovam-pananahana isika, dia maro no mieritreritra avy hatrany ny filahiana sy fivaviana, saingy inona marina no mampisy ny maha-lahy na vavy an'ny zaza?
2. Ny olombelona rehetra, na lahy na vavy, dia manana chromosome 46 (antsoina hoe garniture chromosomique), voazara ho paire 23:
22 paire amin’ireo dia antsoina hoe autosome (chromosome tsy misy ifandraisany amin'ny taovam-pananahana, mitovy amin’ny lahy sy ny vavy).
Ny paire 1 sisa dia antsoina hoe gonosome (chromosome manamarika ny maha-lahy na maha-vavy).
Raim-pianakaviana: manana chromosome XY (izany no mahatonga azy ho lehilahy).
Renim-pianakaviana: manana chromosome XX (tsy manana chromosome Y mihitsy izy, X daholo no ao).
3. Ao amin’ny voa (testicules) an’ny lehilahy dia ahitana tsirin’aina (spermatozoïdes), izay mizara ho karazany roa:
Tsirin’aina X (antsointsika eto hoe “tsirin’aina vavy” – amin’ny fiteny tsotra)
Tsirin’aina Y (antsoina hoe “tsirin’aina lahy”)
Fa ny vehivavy kosa dia manana atodin’aina iray ihany karazany (ovocyte II), tsy misy safidy 2 tahaka ny amin’ny lehilahy.
4. Rehefa mifandray ara-nofo ny mpivady ary ao anatin’ny fotoana mety amin’ny fiterahana, dia mandrotsaka tsirin’aina ao anaty fivavian’ny vehivavy ny lehilahy. Amin’izay fotoana izay, mamoaka atodin’aina ny vehivavy, izay any anaty trompin’ny tranonjaza. Dia miara-mifaninana mankany amin’ilay atodin’aina ny tsirin’aina, ary iray amin’izy ireny no hahita sy hidiran’ilay atodin’aina, izay mitarika ho amin’ny fiterahana.
Eo amin’io fotoana io no mamaritra ny lahy na vavy ny zaza, arakaraka ny karazana tsirin’aina tafiditra:
Raha tsirin’aina X no tafiditra → vavy ny zaza (XX)
Raha tsirin’aina Y no tafiditra → lahy ny zaza (XY)
Ka eo no ilana vintana: izay tsirin’aina no tonga aloha no mamaritra ny taovam-pananahana
Mirary soa 🥰
Aza adino ny mizara 🥰
Bonne semaine daholo 🙏