11/02/2020
Maslow's Need Theory သို့မဟုတ်. .အသုံးအဝင်ဆုံး သီအိုရီတစ်ခု
ဆရာကောင်းဟိန်းစိုး (Strategic)
ဒီနေ့မှာတော့ လုပ်ငန်းရှင်တိုင်း စီမံခန့်ခွဲသူတိုင်း မသိမဖြစ် သိထားရမယ့် Maslow ရဲ့Need Theory အကြောင်း ကို မျှဝေပေးလိုပါတယ်။ Maslow’s Need Theory ဟာ ဝန်ထမ်းတွေကို Motivation ပေးဖို့အတွက် အသုံးဝင် တဲ့ theory တစ်ခုလည်း ဖြစ်သလို Organizational Behavior ဆိုတဲ့ လုပ်ငန်း တစ်ခုလုံး ဆိုင်ရာ အပြုအမူ တွေ ပေါ်မှာလည်း သက်ရောက် မှု ရှိတဲ့ သီအိုရီတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ပထမ ဦးဆုံးတော့ ဘာကြောင့်လူတွေ အလုပ်လုပ်နေရသလဲဆိုတဲ့မေးခွန်းကို အရင်စဉ်းစား ကြည့်ရအောင်ပါ။ မိတ်ဆွေရော ဘာကြောင့်အလုပ်လုပ်နေပါသလဲ။ အဖြေက တော့ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး မတူပဲ ကွဲပြားနေနိုင်ပါတယ်။အချို့ကတော့ ငွေ ကြေး စားဝတ်နေရေး အတွက် အလုပ် လုပ်ကြရသလို အချို့ကတော့ ဂုဏ် ရှိလို့လုပ်ကြပါတယ်။ အချို့ကတော့ အလုပ်တစ်ခုခုပြီး မြောက်သွားရင် ရတဲ့ စိတ်ကျေနပ်မှု အောင်မြင်မှုအရသာ ကို ကြိုက်လို့လုပ်ကြ ပြန်ပါတယ်။ အချို့ကကျတော့ လူ့ပတ်ဝန်းကျင် ကို အကျိုးပြုနိုင်ဖို့လုပ် ပါတယ်။ လူတိုင်းဟာ အလုပ်လုပ် နေကြပေမယ့် အလုပ်လုပ် နေတဲ့ သူတိုင်း ရဲ့အလုပ်လုပ် ရတဲ့ လိုအပ်ချက် Need ကတော့ မတူညီပဲကွဲ ပြားနေတယ်ဆိုတာကို ဆိုလိုတာဖြစ် ပါတယ်။
Maslow ဆိုတဲ့ ပညာရှင်ကတော့ ဒီလို မတူကွဲပြားတဲ့ လိုအပ်ချက် Need တွေကို အဆင့် ငါး ဆင့် နဲ့ပိုင်းခြား လိုက်ပါတယ်။ ဒါတွေ ကတော့ အောက် ဆုံးက Basic Need သို့မဟုတ် Physiological Need ဖြစ်ပြီး သူ့အထက် မှာ အစဉ်လိုက် Safety Need, Social Need, Esteem Need, နဲ့Self actualization Need ဆိုပြီး ရှိနေကြပါတယ်။ ဒီ အဆင့် ငါးဆင့် လုံးဟာ အောက်ကနေအထက်အထိ ပိရမစ် ပုံစံ ဖော်ပြရေးဆွဲထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက အောက် ခြေအဆင့်တွေ မှာ လူအတော်များများ ရှိနေပြီး အထက်ရောက်လေ လူနည်း သွားလေ ဆိုတဲ့ သဘောဖြစ်သလို အောက် ခြေတွေ ခိုင်မာမှ အထက်ကို ဆက်တက် လို့ရနိုင်တယ် ဆိုတဲ့အနေအထားလဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဆို ထပ်ပြီး အသေးစိတ်လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ Need Theory ကိုလေ့လာတဲ့ အခါ လူ့သဘာ၀ လူရယ်လို့ဖြစ်လာတဲ့ အနေအထားနဲ့လုပ်ငန်းခွင် အနေအထားဆိုပြီး နှစ်ခု ခွဲကာလေ့ လာ သုံး သပ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
Basic Need or Physiological Need
လူရယ် လို့ဖြစ်လာပြီ ဆိုရင် အရေး တကြီး အခြေခံ အနေနဲ့လိုအပ်တဲ့ လိုအပ်ချက်ကတော့ စားဝတ်နေ မှု သုံးခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအပ်ချက် Need ဟာ အူဝဲ ဆိုပြီး စအော် လိုက်တဲ့ ကလေး ဘဝကထဲက အခြေခံ လိုအပ်မှု အနေနဲ့တွဲလျက်ပါလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ စားဝတ်နေ ရေး ဆိုတဲ့ အခြေခံ အနေအထား ကို တောင် ပြည့်စုံမှု မရှိဘူး ဆိုရင် သူဟာ အခြားသော safety လုံခြုံမှု၊တို့Social အသိုင်းအဝန်း တို့အပေါ် လိုအပ် မှု အနေနဲ့ဖြစ်လာဖို့မဆိုထားတဲ့ အလေး ထား ဂရုပြုမှုတောင် ဖြစ်ပေါ်လာမှာ မဟုတ်သေးပါဘူး။ ဥပမာ နေစရာ စားစရာမရှိလို့ လမ်းတကာ လှည့်လည် သွားလာနေရတဲ့ အိမ်ခြေရာမဲ့တစ်ဦး ဟာ သူ့ကို သူခိုးခိုး မှာ (Safety Need) တို့ပတ်ဝန်းကျင်(social) က ကဲ့ရဲ့မှာတို့ ကို လုံးလုံးစိတ်ပူမှာမဟုတ်ပါဘူး။ စစ်ဖြစ်မှာ လဲ မကြောက် ရောဂါတွေ ကူးမှာလဲ မကြောက်သလို သေမထူး နေမထူးဆိုတဲ့ စိတ်လဲဖြစ်ပေါ်နေဖို့များပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ သူ့မှာ အခြေခံ လိုအပ်ချက် (Basic Need) တွေကို တောင် မရရှိ နေလို့ဖြစ်ပါတယ်။ လူဆိုတာ အသွေးအသားနဲ့တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် Basic Need တွေ ထဲမှာ S*x ဆိုတဲ့ ကိစ္စကို လည်းထည့်သွင်း ထားပါတယ်။
Safety Need
Safety Need အဆင့်ကိုရောက်နေတဲ့ သူက တော့ basic need အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေကို အတိုင်း အတာ တစ်ခု အထိ ပြည့်စုံ လုံလောက်သွားတဲ့ သူဖြစ်ပါတယ်။ Need အဆင့် တွေ အရ တစ်ဆင့်ကို လုံလောက်ပြည့်စုံသွားတော့မှ နောက် ထပ်တစ်ဆင့် လိုအပ်ချက်ကို တက်ပါတယ်။ ဘယ်လောက် ဆိုရင်လုံလောက်မယ်ဆိုတာကတော့ လူတစ်ဦးချင်းစီ အပေါ်မှာ မူတည်လေ့ရှိပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ စားဖို့ ဝတ်ဖို့မပူရတော့ဘူး နေစရာအိမ်လေးလဲ ရှိ ဖြစ် (အငှားဖြစ်ဖြစ်) ဆိုရင်သာ မာန်အားဖြင့် Safety Need အဆင့်ကို တက်လာပါတယ်။ safety need ဆိုတာကတော့ သူ ရရှိထားတဲ့ basic need ပြည့်စုံမှုလေးတွေ ပျောက်ဆုံးမှာ၊ ကို မူတည်ပြီး ဖြစ်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော့ သူခိုး ခိုးခံရမှာ ဓားပြတိုက်ခံရမှာ၊ ကိုယ့် နေရာမှာ စစ်ပွဲတွေ ဖြစ်မှာ ၊ရောဂါတွေ ဖြစ်မှာ ၊ကျန်းမာရေး မကောင်းမှာ စတာတွေကို စတင် စိုးရိမ် ပူပန် လာပြီး ဒါတွေ မဖြစ်အောင် သူ တတ်နိုင်သရွေ့စတင် အားထုတ် တဲ့ အဆင့်ကို ရောက် လာ ပါတယ်။ ဒီအဆင့်မှာတော့ လူ့သဘာ၀ အိမ်ထောင် သားမွေးပြုတာတွေ ရှိပေမယ့် အချစ် ဆိုပြီး ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့တွေ ရိုဆန်တာတွေ တော့ ရှိမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ basic need မှာ ကထဲ ကS*x ဟာ ပါလာတာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် အိမ်ထောင်သားမွေးတွေ ရှိ နေတာဖြစ်ပေမယ့် အူမတောင့်မှ သီလ စောင့်နိုင် မယ့် ဆိုတဲ့ မြန်မာ စကားပုံလိုပါပဲ အူမ မတောင့် သေးပဲ ရုန်းကန်လုှပ်ရှားနေရ တဲ့ အချိန်တွေ များတော့ ရိုမန်တစ်တွေ ၊ လူမှုအသိုင်းအဝန်း ထဲဝင် ဆံ့ ဖို့တွေ ဟာ အားနည်း လျက်ရှိ ပါတယ်။ မရှိဘူးလို့တော့ ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိက လိုအပ်ချက်အနေနဲ့ဖြစ်တည် မလာ သေးဘူး လို့ဆိုလိုချင်တာဖြစ်ပါတယ်။
Social Need
ဒုတိယ အဆင့်ဖြစ်တဲ့ safety need ကို လုံလောက် ပြည့်စုံ သွားတဲ့ သူတွေ ဟာ တတိယ အဆင့်ဖြစ်တဲ့ Social need အဆင့်ထဲကို စတင်ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ ဒီနေရာမှာထပ်ပြီး ပြောချင်တာက အဆင့်တစ်ဆင့် ပြည့်စုံလုံလောက်သွားတယ် ဆိုရာမှာ စံသတ်မှတ်ချက်ရယ်လို့ မရှိပဲ လူတစ်ဦး စီရဲ့အပေါ်မှာသာ မူတည်တယ်ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဆင့်ကို ရောက်လာ ရင်တော့ သူကျင်လည်ရာ ပတ်ဝန်းကျင် မှာ ဒါမှမဟုတ် သူ လေးစား အားကျ တဲ့ အသိုင်းအဝန်းတစ်ခုခုမှာ သူဟာ အရေးပါ အရာရောက် တဲ့ သူအဖြစ်ကို စတင် ဖြစ်လို လာကြတော့တာပါပဲ။ ဥပမာ အားဖြင့် တစ်ချို့တွေက ပရဟိတ အသင်းအဖွဲ့တွေ မှာ လုပ်အားပေး တွေ လုပ်ကြတယ်… အသိုင်းအဝန်းက ချီးကျူးမယ့် အရာတွေ ကိုလုပ်လာကြတယ်။ အသိုင်း အဝန်း က အဝတ်အစား ကောင်းမှ အထင်ကြီးရင် အဝတ်အစားတွေ များများ ဝယ်မယ်. လက်ဝတ်ရတနာဝတ်မှ အထင်ကြီး ရင် လက်ဝတ်ရတနာ တွေ လိုချင်လာမယ် ဒီလို အနေအထားဖြစ် ပါတယ်။
အချို့ကျတော့ လဲ Social Need အဆင့်မှာ ပြင်ပ အသိုင်းအဝန်း ကြီး ရဲ့အရေးပေးမှုကို လိုအပ် တာမဟုတ်ပဲနဲ့မိသားစု ထဲမှာ အားကိုးခံရတဲ့ သူဖြစ်ချင်လာတာ၊ သူငယ်ချင်းတွေ ကြားထဲမှာ လေးစားခံရတာ၊ သူငယ်ချင်း relationship တွေ ပိုရလာချင်တာ၊ စတဲ့ အနေအထား မျိုးလဲ ဖြစ် နိုင်ပါတယ်။
Esteem Need
ဒီအဆင့်ကို ရောက်လာပြီ ဆိုရင်တော့ သူဟာ အသိုင်းအဝန်း ရဲ့လေးစား အားကျတာတွေကို ရိုးသွား လုံလောက်သွားပြီးတဲ့ နောက် သူ့အတွက်က ိုယ့်ကိုကိုယ် ကျေနပ်မှုပေးစေနိုင်တဲ့ အရာတွေကို သာ လုပ်ဆောင်တဲ့ အနေအထား မျိုးကို စတင်လာပါတယ်။ ကိုယ်ကိုကိုယ် ကျေနပ် စေမယ့် အရာတွေ ဆိုပေမယ့် များသောအားဖြင့် ကိုယ့်ရဲ ့လုပ်နိုင် ကိုင်နိုင် စွမ်း အရ ရရှိလာတဲ့ အောင်မြင်မှု achievement တွေကို ပို ပြီးလိုချင် လုပ်ချင်လာတဲ့ အနေအထား ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဆင့် မှာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် လဲ လုပ်ရင်ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ ယုံကြည် မှုတွေအပြည့် ရှိနေသလို အလုပ်အသစ် တွေ Challenge အသစ် တွေကို မကြာမကြာ ရယူလုပ် ဆောင်ပြီး အောင်မြင်သွားတဲ့ achievement sense ကို ပျော် နေတဲ့ အဆင့်ဖြစ် ပါတယ်။ တစ်ချို့လုပ်ငန်းရှင်တွေက ငွေ ကြေး သက်သက် မဟုတ်ပဲ လုပ်ငန်းခွဲ တွေ အသစ် တွေ တစ်ခုပြီး တစ်ခု ထောင်လိုက် အောင်မြင်သွားရင် ကျေနပ် လိုက်နဲ့ ဟာ ဒီအဆင့် ရဲ့အနေအထား ဖြစ် ပါတယ်။
Self Actualization Need
ဒီအဆင့် ကတော့ မိမိကိုယ့် ကို ဘာဖြစ်ချင်တယ်ဆိုတာကို ကောင်းကောင်းနားလည် သွားပြီး အဲဒီ ရည်မှန်းချက် ကိုသာ ဦး တည် လုပ်တဲ့ အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ အဆင့်မှာ ဦးတည်တာတွေ ကလဲ ပြသနာကြီးကြီးမားမားတွေကို ဖြေရှင်းတာ၊ အခြားသူတွေ မတွေ့ရှိသေးတာတွေကို ဖော်ထုတ် တာ၊ အခြားသူတွေ မလုပ်နိုင်ဘူး ဆိုတာတွေကို ရအောင် လုပ်တာ စတဲ့ အနေအထားမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ ကိုယ့် ဘဝတစ်လျှောက် ချိုး ခဲ့တဲ့ စံချိန်တွေကို ပြန် ချိုးတာမျိုးလဲဖြစ်သလို၊ တစ်ချို့ကျတော့ လဲ ကိုယ်တစ်သက်လုံး နေချင်တဲ့ ပုံစံမျိုး ကို လုံးလုံးလျားလျားနေလိုက်တာမျိုးလဲရှိပါတယ်။ ဥပမာ တစ်သက်လုံး စာရေးဆရာ ဖြစ်ချင်ပေမယ့် ရုန်းကန်နေရလို့အခြေအနေမပေးပေမယ့် အငြိမ်းစားယူလိုက် တဲ့နောက်မှာ စာတွေ ချည်းရေး ပြီး အေးအေးဆေးဆေး နေထိုင်သွားတယ် ဆိုတာမျိုး လဲဖြစ်နိုင်သလို ဘယ်သူ မှ ထိပ်ဆုံး အထိမတက်ဘူးသေးတဲ့ တောင် ကြီးကို ရအောင်တက်တာ… ဘယ်သူမှ မလုပ်ဖူး တဲ့ မဖြစ်နိုင်လောက်တဲ့ လုပ်ငန်းကြီး ကို စတင်လုပ်ဆောင်တာ စတာတွေ လဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အထက်က အချက်တွေ ကတော့ Maslow Need Theory ကို လူ့သဘာ၀ အရ အဆင့်ဆင့် သုံးသပ် ထားတာဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း လေ့လာ သုံးသပ်မှုတွေ နဲ့လက်တွေ့အသုံးချ နည်း တွေကိုတော့ နောက်ထပ် ပိုစ့် မှာ ဆက်ပြီးမျှေ၀ ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန် မြန်ရေး ဖို့အားရှိအောင် ဒီပိုစ့်ကိုလဲ Share ပေးကြပါဦးဗျား။
Kaung Hein Soe
Professional Management Trainer
