02/12/2025
ӨЛЗИЙ ХУТГИЙН ХУР БУУЛГАХ САН
(ДАШЧАРВЭВ)
Ум
Өлзий хутагт сангийн өргөл тахил
Үлэмж гадаад, дотоод, нууцын эд
Хольцолгүй билгийн рашаан огторгуйд түгээд
Хотол сайн тахилын үүлэн болж дэлгэрьюү.
Ум аа хум
Ум аа хум
Ум аа хум
Ивээлт гурван зарлиг төгөлдөр багшаас
Эрхэт очир баригч сартваахь хүртэл
Эрдэмт үндэс язгуурын багш бүхэн
Энэхүү тахилын орноо заларч хайрла.
Дэмчог, Сандуй, Жигжид, Дүйнхор тэргүүтэн
Дөрвөн дандарын бурхадын чуулган лугаа
Гурван цагийн ялгуусан бодьсад бүгд
Гуйвалтгүй тааллаар морилон соёрх.
Ариун номыг сонсож, бясалгагч нар хийгээд
Авралт шашныг сахигч баатар дагинас
Ачит гурван эрдэнэ хотол даяараа
Агшин зуур энэ оронд морилж хайрла.
Үргэлж биднийг даган ивээгч сахиус
Үйлс заяаны тэнгэр эзэд болоод
Газар орны лус савдаг бултаар
Гайхамшигт тахилын оронд морилж хайрла.
Ахуй ертөнцийг тэтгэгч загарвардын хаад,
Алдар цогт найман аймгийн зочид
Ад тотгор, өр төлөөсний чуулган
Ариун тахилын оронд заларч хайрла.
Нэг бүрчлэн дурдалт үгүйгээр
Нирваан, сансарын ахуйд оршсон
Урин дуудвал зохист бүгдээр
Урилгыг минь таалж морилон сёрх оо.
Ум
Язгуур үндэсний багш, гурван эрдэнэ
Ялгуусан дагинас, сахиусаар хүрээлүүлэн заларвай.
Найман аймгийн тэнгэр, лус, савдаг,
Зургаан зүйлтэн зочид бүгдээр морилвой.
Ашдын сайхныг дурдах төдийд соёрхогч
Алдас үгүй эрдэм бүхний ундарга
Авралын орон болсон багш дээдэстээ
Ариун сүсгээр бишрэн залбирч мөргөе.
Амгалан хоосон чанарын уужим огторгуйгаас
Аяндаа ургасан тахилын үүлийг өргөе:
Рашаан өргөлийн ус далай мэт цалгиад
Алаглан дуртах цэцгийн мандал дэлхийг бүрхнэм.
Анхилам сайхан хурын үүлс хэлхэлдээд,
Айх будангуйг гийгүүлэгч зулын эрхэс жигдэрнэм.
Аясаар урсах хүжсийн мөрөн арвижаад
Амт шимийн дээжис сүмбэр мэт цогцолном.
Аялгуу яруу хөгжмийн эгшиг дуурьсаад
Алимад хүслийн таван эрдэм бүрднэм.
Алтан ундаан рашаан далай бялхаад
Амгалан нууцын үлэмж шидээр биелнэм.
Гадаад, дотоод, нууц тахилын чуулган лугаа
Гайхамшигт билгийн рашаан болж адислагдсан
Мах, цус, тосон балин үүнийг
Ядам сахиус юугаа баясган өргөе.
Улаан, цагаан зандан, агар хийгээд
Гавар, гүргэм, гүгэл, задь болоод
Агь, ганга, арц, даль тэргүүтэн
Ариун чанарт мянган хүжисийн зүйл
Таван тансаг идээ, үр тариа,
Таван өнгийн магнаг торгын зүйлийг
Шижир алтны охь мэт галаар түлэхүйеэ
Тэнгэр огторгуйг бүрхэх утаан үүлээр
Ачит язгуурын багшаа ариулан тахья.
Агуу явдлын багш нарыг ариулан тахья.
Гүн үзлийн багш нарыг ариулан тахья.
Адис уламжлалын багш нарыг ариулан тахья.
Зарлиг үндэсний багш нарыг ариулан тахья.
Бодь мөрийн багш нарыг ариулан тахья.
Эрт уламжлалын багш нарыг ариулан тахья.
Мөр, үрийн багш нарыг ариулан тахья.
Зургаан барилдлагын багш нарыг ариулан тахья.
Амарлиулагч ёсны багш нарыг ариулан тахья.
Махамутрын багш нарыг ариулан тахья.
Төгс буянтын багш нарыг ариулан тахья.
Ялгуусны эрхэм Бурхан багшаас эхтэй,
Түгээмлийн эзэн Очирдариас эштэй
Судар, дандарын увдисыг гийгүүлэн зохиогч
Язгуур үндэсний багш бүхнийг ариулъя.
Цогт Ямандаг, Нууц хураангуй, Дээд амгалант,
Цагийн хүрдэн, Баясгалант Очир тэргүүтэн
Дөрвөн дандарын бурхадын чуулган лугаа
Гурван цагийн ялгуусан бодьсадыг ариулъя.
Итгэл төгс Махагал тэргүүтэн
Билгийн мэлмийт сахиусан бүгдийг ариулъя.
Дайчин цогт охин тэнгэр тэргүүтэн
Далай их тангарагтны чуулганыг ариулъя.
Гурван оронд суусан баатар дагинас,
Арван зүгт оршсон шашныг сахигч
Наян нэгэн цагаан тэнгэр тэргүүтэн
Номыг тэтгэгч сахиусан бүгдийг ариулья.
Дэлхийн охин тэнгэр Этүгэн эх тэргүүтэн
Дэлгэр ертөнцийн эрхэт эзэд лүгээ
Элдэв зүйлийн газар оронд суугч
Эрх баялагт савдаг бүгдийг ариулъя.
Дөрвөн махаранз, Таван хаан, Раху болоод
Урт наст эгч дүү таван тэнгэр,
Гараг, од, жил, сар, хоног, цагт
Газар сайгүй бядагч бүгдийг ариулъя.
Ялангуяа бидний номын үндэс болоод
Язгуур удмын заяат тэнгэр сахиус,
Алгасалгүй өмөг болон нөхөрлөгч
Алив тэр бүхнийг ариулан тахья.
Найман аймагт хамаарах тэнгэр, зэтгэр
Ад албин, өр төлөөс нэхэгчдийг ариулъя.
Ахуй сансрын үзүүрээс там хүртэлх
Амьтан бүгдийг хоцроолгүйеэ ариулъя.
Сансар, нирвааны хамаг зочдод
Сан тахилга үйлдсэн буянаар
Бид бүгдийн алдас бузар бүхэн
Билгийн галд ариусан цэвэрших болтугай.
Гэрт, гадаа хаа боловч
Ажил үйл юун үйлдэвч
Гэмгүй нөхөрлөж, алгасалгүй ивээх
Ашдын өмөг болон соёрх оо.
Санасан хэрэг сэтгэлчлэн бүтэхэд минь
Саад болсон гадна, дотны тотгор
Хулгай дээрэм, өвчин, ад зэтгэрийг
Хурднаа амарлиулах үйлсийг зохио.
Насан хутаг, буян хишиг болоод
Өмөг түшиг, нэр төр, эрх баялаг,
Ном, ертөнцийн үйл хэрэг бүхнийг
Шинэ саран мэт дэлгэрүүлэн соёрх.
Ертөнц хийгээд ертөнцөөс хэтийдсэн
Есөн хүслийн эдлэл бүхнийг
Гурван мандлын хамаг төрөлтөн лүгээ
Эрхэнд хураах үйлсийг зохио.
Ялгуусны шашин, багш дээдэст
Хорлол үйлдэгч дайсан зэтгэр,
Ялангуяа өөрт өширхөн хорлогчийг
Хатуу цаазаар номхотгох үйлсийг зохио.
Дээдийн болоод ерийн шидийг
Даруй би вээр эзэмшиж гэмээ нь
Богд багшийн таалал бүхнийг
Бодитоор бүтээн гийгүүлэх болтугай.
Үүгээр бэлгэдсэн буяны мянган гэрлээр
Үйл түйтгэрийн харанхуй бүхэн арилж,
Есөн төрөлтний тус жаргалангийн тухайд
Гурван лагшны дэлбээ дэлгэрэх болтугай.
Даллага:
Зээ,
Хоёр түйтгэр ариудсан номын агаар
Хотол сав, шим мандлын суурь
Үнэмлэхүй дээд хутагт чанарыг
Өнөөдөр бид хурайлан хүртье.
Арилсан тунгалаг огторгуйн төвөөс
Алаглан дурайх солонго мэт
Өнгөн үзэгдэлд тодрох буяныг
Өнөөдөр бид хурайлан хүртье.
Хан төрийн долоон эрдэнээр
Хамаг дөрвөн тивийг эрхшээгч
Хүрдэн эргүүлэгч хааны хишгийг
Өнөөдөр бид хурайлан хүртье.
Эрдэнэсийн хурыг өнөд буулгагч
Дундаршгүй огторгуйн санг нээсэн
Намсрай тэнгэрийн эдийн хишгийг
Өнөөдөр бид хурайлан хүртье.
Олноо өргөгдсөн хаанаас эхлээд
Ариун угсаа нь Гангын урсгал шиг
Үл тасрагч удмын хишгийг
Өнөөдөр бид хурайлан хүртье.
Гурван ариун суртлын найлзуур
Үлэмж мөрийн үзэсгэлэнт мөчирт
Хоёр зэргийн жимс боловсрох
Хотол номын шим адистид,
Үхлийн эзнийг үүрд ялсан
Үхэлгүй мөнхийн рашаан хутаг
Өгүүлж баршгүй өлзий хишгийг
Өнөөдөр бид хурайлан хүртье.
Хурай, хурай, хурай.
Ерөөл:
Зээ,
Сансар, нирвааны өлзий бүхэн гарах
Сайтар ажирсан бурхадын сургаал дэлгэрч,
Өөрөөн ариусч, бусдыг хөтлөгч бүгдийн
Өлмий бат, мэлмий тунгалаг болтугай.
Их нигүүлсэгч багш бурхадын адистид,
Итгэлт дээд номын сахиусны ивээлээр
Цог заль бадарч, тотгор бүхэн амарлиад,
Нас буян дэлгэрч, үйлс бүхэн бүтэх болтугай.
Есөн хүслийн баялаг зуны нуур шиг арвижаад
Ариун бодийн язгуур мөрний урсгал шиг тасралтгүй
Өдөр, шөнө бүхэнд дээдийн номоор амьсгалж,
Хотол чуулганы цог дор цэнгэхийн өлзий орштугай.
