Сургалт : Цэцэрлэгийн туслах багш

13/01/2019

Хүүхдийг WI FI сүлжээнээс хамгаалъя

Хүүхдэдээ гар утас өгч тоглуулах нь асар хортой гэдгийг бид бага сага ойлгодог болоод байна. Гадаад, дотоодын эрдэмтэд ч үүнийг сануулсаар.

Ялангуяа өдөрт дөрвөн цагаас дээш хугацаагаар гар утас, таблет зэргээр тоглуулах нь 3-5 насны хүүхдүүдийн хувьд хүнд төрлийн харилцааны эмгэгтэй болох, өсөлт хөгжил нь удаашрах, хордох, тархины хөгжлийг саатуулах гээд олон сөрөг нөлөөтэйг шинжлэх ухаан баталсан.

Бага насныхан гар утасны тоглоомонд, сургуулийн насныхан, томчууд фэйсбүүкт донтох болов. Хүүхдээ 2-3 дуудахаас нааш хариулахгүй, дуу цөөтэй, хувиа хичээсэн болж хувирч байгааг нь гарт нь байгаа дөрвөлжин “робот”-той холбоотойг бид мэддэг.

Нэгэнт технологийн дэвшилтэй хөл нийлүүлэн алхаж байгаа өнөөгийн нийгэмд ухаалаг хэрэглээнээс татгалзах амаргүй. Гэсэн ч хүүхдийнхээ эрүүл мэнд, ирээдүйг аврахын тулд ямар нэгэн алхам хийхээс өөр аргагүй болоод байна.

“Шинэ Монгол”, 84, 93, 24 дүгээр сургуулийн удирдлагууд сургуулийн орчинд ухаалаг утас хэрэглэхгүй байх журмыг гаргажээ.

Энэ нь эцэг эхчүүдийн талархлыг хүлээгээд байна. Олон улсад ч ийм туршлага багагүй байдаг. Тухайлбал, АНУ-ын Нью-Йорк, Виржина, Мэрилэнд, Испанийн Кастилла Манча, Японы Айчи муж зэрэгт сургуулийн орчинд ухаалаг утсыг бүрмөсөн хориглосон байдаг аж.

Ухаалаг утаснаас илүү аюул тарьж мэдэх бас нэг асуудал байгааг бид төдийлөн анзаарахгүй байна. Энэ бол Wi-Fi буюу утасгүй интернетийн сүлжээ. Өнөөдөр хоолны газар, гээд Wi-Fi сүлжээ хаа сайгүй нэвтэрчээ. Бүр автобусанд, талбай дээр хүртэл үнэгүй интернэт бэлэн байна. Дээрээс нь айл бүрт гээд нэмчихье. Ерөөсөө бид энэхүү утасны интернэт сүлжээний учир замбараа нь олдохгүй их огтлолцол, хэрээсэн дунд амьдарч байна. Тэгвэл Wi-Fi сүлжээний цацрагийн хор нөлөө нь ухаалаг утаснаас илүү байж мэдэхээр байгаа тухай олон улсад ид шуугиж байна. Харин манайд энэ талаар нэгдмэл ойлголт, судалгаа, мэдээлэл өнөөдөртөө алга.

Олон улсын эрдэмтэд Wi-Fi сүлжээ нь ялангуяа хүүхэд, жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд хортой нөлөө үзүүлдэг гэж баталж, бичиж байна. Түүнчлэн мэдрэл, нөхөн үржихүйн өвчлөлд хүргэж, тархины үйл ажиллагааг удаашруулж, зүрхэнд дарамт үүсгэн хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг гэжээ.

Шөнөжин идэвхтэй Wi-Fi орчинд унтсан хүн маргааш нь ядрах, толгой өвдөх, нойр хүрэх гэх мэтээр зовиурлаж, ажлын бүтээмж нь эрс муудаж байгааг ч тогтоосон байна. Харин манайхан яадаг билээ. Шөнө унтахдаа Wi-Fi рутерээ салгаж унтдаг нь хэд вэ. Гэрийнхээ сүлжээг салгасан ч байрных нь бүх айл ашиглаж байгаа аалзны тор мэт цацрагийн сүлжээнээс өөрсдийгөө хамгаалж чадах уу гэх мэт дэндүү олон асуудал байна.

Уг нь 1997 оноос ашиглаж эхэлсэн утасгүй интернэтийн сүлжээг хүний эрүүл мэндэд хортой гэдгийг Америкийн эрдэмтэн Дуглас Филдс “Гар утас оюун ухааныг захирах нь” шинжлэх ухааны өгүүлэлдээ 2008 онд анх дурджээ. Гэвч тухайн үед энэ асуудлыг төдийлөн хайхраагүй байна.

Харин өнгөрсөн оны хоёрдугаар сард Олон улсын эрүүл мэндийн байгууллага WiFi сүлжээ нь хүний эрүүл мэндэд аюул учруулж байгаа талаар 10 баримтыг дэлгэн тавьсан нь нэлээд шуугиан тарьсан юм. Яагаад бид Wi-Fi сүлжээнээс хүүхдүүдээ, өөрсдийгөө хамгаалах шаардлагатайг дараах 10 баримтад тодорхой хэлж өгчээ.

1. НОЙР ХУЛЖААНА

Унтахынхаа өмнө гар утсаар тоглох, Wi-Fi орчинд интернэтээр хэсэх зэрэг нь нойргүйдэлд хүргэдгийг 2007 онд эрдэмтэд баталжээ. Ялангуяа Wi-Fi сүлжээний цахилгаан соронзон цацрагийг салгалгүйгээр шөнөжин асаалттай байлгах нь хүний тархинд асар их дарамт үүсгэдэг байна.

2.УРАГТ МУУГААР НӨЛӨӨЛДӨГ

Wi-Fi сүлжээний цацрагт их өртөх нь хэвийн эсийн хөгжил, ялангуяа ургийн хөгжилд саад болдог байна. Тиймээс жирэмсэн эхчүүдэд онцгой хор нөлөөтэйг сэрэмжлүүлжээ. Түүнчлэн дөнгөж өсч буй залуу эд эсүүдэд нөлөөлж байдаг.

Wi-Fi сүлжээний цацрагт их өртөх нь хэвийн эсийн хөгжил, ялангуяа ургийн хөгжилд саад болдог байна.

Өөрөөр хэлбэл, хэдэн жилийн дараа хор уршиг нь мэдэгддэг аж. 2004 онд Австрийн судалгааны багийнхан амьтанд хийсэн судалгаагаар WiFi сүлжээ нь бөөрний хөгжилд сөргөөр нөлөөлж байгааг илрүүлжээ. Энэхүү судалгааны дүнг 2009 онд бататгасан байна.

3. ЭСИЙН ӨСӨЛТИЙГ УДААШРУУЛДАГ

Данийн ахлах ангийн сурагчид бас нэгэн сонирхолтой судалгааг хийжээ. Тэд утасгүй интернэтийн сүлжээ бүхий өрөөнд ургамал тавьжээ. Мөн яг ижилхэн ургамлыг ямар ч сүлжээгүй өрөөнд байлгасан байна.

10 хоногийн дараа WiFi бүхий өрөөнд байсан нь хатаж хорчийсон байсан бол, эрүүл өрөөнийх сагсайтлаа ургасан байжээ. Тиймээс Wi-Fi сүлжээ нь эсийн хөгшрөлтийг түргэсгэдэг гэсэн дүгнэлтэнд хүрчээ.

4.ТАРХИНЫ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ УДААШРУУЛДАГ

Данийн сурагчдын хийсэн туршилтын дараа эрдэмтэд Wi-Fi сүлжээний цацрагийн хор нөлөөг судалж эхэлжээ. 10 гаруй жил утасгүй интернэтийн сүлжээг идэвхтэй ашигласан хүмүүс тархины хорт хавдраар өвчлөх эрсдэл хоёр дахин их байгааг тогтоосон байна.

5.ЭМЭГТЭЙЧҮҮДЭД ИЛҮҮ НӨЛӨӨТЭЙ

Эрэгтэй 15, эмэгтэй 15 хүнээс ой тогтоох шалгалт авч, тархины үйл ажиллагааг хэмжихэд эмэгтэйчүүд илүү бүдэрч байжээ. Эдгээр 30 хүн нь мэдээж Wi-Fi идэвхтэй ашигладаг хүмүүс.

6.ҮРГҮЙДЛИЙН ЭРСДЛИЙГ НЭМЭГДҮҮЛДЭГ

Зөвхөн гар утас компьютер гэлтгүй Wi Fi сүлжээ нь эр бэлгийн эсийг саармагжуулдаг мал болон хүн дээр хийсэн туршилтаар батлагджээ

7.ТӨРӨЛТӨД НӨЛӨӨЛЖ БАЙЖЭЭ

Зохиомлоор суулгасан хулганыг 45 хоногийн турш “ WI Fi” орчинд байлгахад стрессийн төвшин хоёр дахин нэмэгдэж зулбажээ. Энэхүү сүлжээ нь урагт сөрөг нөлөө үзүүлж байгааг тогтоосон байна. 2011 онд Швед Каролинска хүрээлэн бие давхар ээжүүдэд хандан аль болох утасгүй интернэтийн сүлжээнээс хол байхыг анхааруулжээ.

8.ЗҮРХЭНД АЧААЛАЛ ҮҮСГЭДЭГ

Утасгүй сүлжээ хүрээлэгдсэн үед хүний зүрх яг л уралдаанд орох гэж байгаа мэт сандарч хурдан цохилж эхэлдэг аж.

9.ХОРТ ХАВДАР ҮҮСГЭХ ҮҮ?

Яг энэ асуул хариулсан эрдэм одоогоор байхгүй гэнэ. Учир нь маш их маргаан дагуулдаг. Цахилгаан соронзон орон, цацраг идэвхит туяа нь хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлж болохыг амьтан дээр хийсэн судалгаагаар баталсан туршилт олон.

21 настай нэгэн эмэгтэй утсаа байнга энгэрийнхээ халаасанд хийж явдагаас болж хөхний хорт хавдар туссан жишээ бас байна.

10.ЭРДЭС БОДИСЫН ДУТАГДАЛД ОРУУЛДАГ

Wi-Fi сүлжээ нь хүнийг эрдэс бодисын дутагдалд, оруулж, таргалуулдаг тухай судалгаа бий. Хүний аз жаргалын гормоныг багасгаж, тэжээлийн дутагдалд оруулж, таргалуулдаг гэнэ.

Дээрх 10 баримт нь бүгд тодорхой эх сурвалжтай гэдгийг Олон улсын эрүүл мэндийн байгууллага мэдэгджээ. WI FI буюу утасгүй интернэтийн сүлжээгээ шөнийн цагт унтрааж, аль болох ашиглахгүй байхыг эрдэмтэд сануулж байна.

Тэгэхээр бид ямар саналыг дэвшүүлж байна вэ гэхээр утасгүй интернэтийн сүлжээнээс хүүхдийн орчинг суллая. Ядаж сургууль, цэцэрлэгийн орчинд WI FI сүлжээг хаах, эцэг эхчүүд үр хүүхэд, өөрсдийнхөө эрүүл мэндэд анхаарч хэрэглээгээ хязгаарлая гэх гээд байгаа юм. Энэ нь ухаалаг утсанд донтож байгаа хүүхдийн асуудлыг ч давхар шийдэж боломж юм.

02/04/2018

3 насны хямралд анхаарах зүйлс

Хүүхэд 3 нас хүрлээ. Тэр өмнөхөө бодвол их зөрүүд, уцаартай болж эхэлнэ. Шалан дээр тэрийж хэвтэх, хөлөө дэвслэх, гараа элгэндээ тэвэрч, хөмсгөө зангидаж суух зэрэг нь энэ насны хүүхэдтэй эцэг эхчүүдэд танил болсон байх. Аав, ээж нар хүүхдийн энэ өөрчлөгдөж буй зан байдалд их санаа зовж, бас нөгөө талаар бухимдаж байдаг.
Энэ удаад бид 3 настай хүүхдэд тохиолддог, магадгүй хүүхэд насны бусад хямралыг бодвол илүү хурц, тод илрэлтэй энэхүү хямралын талаар толилуулж байна.
Балчир наснаас хүүхэд насны дараачийн үед шилжих шилжилтийн энэ зааг дээр хүүхэд тархинд явагдаж буй хөгжилтэй холбоотойгоор бие даасан, танин мэдэхүйн сонирхолтой, ялангуяа өөрийгөө бусдаас ялгаж, өөрийн “БИ”-г мэдэрч эхэлдэг. Үүний зэрэгцээ хүүхэд өөрөө ч сайн ойлголгүйгээр зан байдал нь эрс өөрчлөгдөж ирдэг. Энэхүү өөрчлөлт нь 7 шинж тэмдгээр илрэх ба сэтгэлзүйчид үүнийг “7 гайхамшиг” гэж нэрлэсэн нь бий. Эдгээрийг товч дурдъя.
1. Хүүхдүүд эрс шийдэмгийгээр эцэг эхийн хүсэлтэнд “тийм”, эсвэл “үгүй” гэж хэлдэг. Үүнээс гадна “би хоол идмээргүй байна”, “би одоо унтмааргүй байна” г.м.-ээр эсэргүүцэл илэрхийлэх нь олширдог. Үүнийг эсрэгшлийн шинж гэх ба энэ зан байдал нь яваандаа бусадтай харилцахдаа өөрийн үзэл бодлыг илэрхийлж сурах эх үндэс нь юм.
2. Эцэг эхийн хэлснээс зориуд зөрүүдэлдэг. Жишээ нь, хоёулаа гадаа гаръя гэхэд үгүй, гарахгүй гэнэ. Тэгвэл гэртээ тоглох уу гэхэд гэртээ ч байхгүй г.м. Зөрүүдэлж буй энэ үйлдлийн цаад шалтгаан нь санаачлагыг өөрөө биш, том хүн гаргаж байгаад оршдог. Энэ нь дургүйцэхээр зүйл биш, хүүхэд өөрийн “Би”-г бүтээж байгаагийн илрэл.
3. Хэдэрлэж, зарим үед эцэг эхийнхээ өөдөөс сөргөөцөлддөг. Өмнө нь зүгээр л хийдэг байсан зүйлүүдээсээ гэнэт татгалзаж эхэлдэг. Усанд орох дуртай байснаа дургүй болох, “би яагаад заавал усанд орох ёстой юм” г.м. зан ажиглагддаг. Энэ зан байдал нь хүүхэд бие даасан болж байгаагийн эхлэл.
4. Хүүхэд их зоргоороо, өөрийн дураар аливааг хийх гэдэг. Энэ насыг “би өөрөө” нас гэж судлаачид нэрлэсэн байдаг. Учир нь өөрөө хийж чадах ч бай, чадахгүй ч бай, бүх л зүйлийг өөрөө хийх гэж оролддог. Мөн үүний зэрэгцээ бардам байдал ажиглагддаг. Тэд өөрсдөө хийж чадахгүй, бас томчуулыг гуймааргүй байдаг… Энэ байдал нь хүүхэд аливаад суралцах, санаачлагатай байх үндэс нь юм.
5. Хүүхэд бусадтай зөрчилдөж, үймээн самуун дэгдээдэг. Хэрвээ доороо дүүтэй бол бүр ч сахилгагүйтдэг. Таны хайр халамж шаардлагатай байна гэсэн үг.
6. Бүхнийг захирах гэнэ. Үүний цаад шалтгаан нь “би энд гол хүн нь” гэсэн бодол.
7. Гэр бүлд тогтсон журам, биеэ авч явах хэм хэмжээ зэргийг үгүйсгэдэг. Тоглоомоо эвдэх, хаях гээд л.
Дээр дурдсан зан байдалд та санаа зовох хэрэггүй. Зарим эцэг эхчүүд хүүхдээ буруу хүмүүжилтэй болж байна гэж бухимддаг. Харин ч эсрэгээрээ энэ бол таны хүүхдийн хөгжил хэвийн явагдаж байна гэсэн үг.
Энэ үед нь яаж харьцах хэрэгтэй вэ?
Монголчууд хүүхдээ “даруулгатай” өсгөхийг эрхэмлэдэг. Хайр нь дотроо, хал нь гаднаа гэсэн зүйр үг ч байдаг. Энэ хямралын үед харин ямар ч сүрдүүлэг, загнах, тушаах хэрэггүй. Хүүхдийн бие даасан байдал, зөрүүд занг хүчээр нь дарах нь хүмүүжлээр доголдох том шалтгаан болно.
Хүүхэд өөрийн том болж байгааг энэ насанд анх удаа ухамсарладаг. Бас бусдаас өөрийг нь хүндэтгэхийг хүсдэг. Энэ зан байдал эцэг эхчүүдэд дараатай санагддаг боловч үнэн хэрэгтээ хүүхдүүд илүү ядарч байдаг. Тэд юу болоод байгааг мэдэхгүй, мөн өөрийн сэтгэл хөдлөлөө зохицуулах чадваргүй байдаг.
– Тэвчимгүй зан байдал гаргахад нь аль болох тайван ханд. Мөн өөрийн зөв гэж итгэлтэй байгаа үедээ хатуу байр суурьтай байж болно.

27/06/2017