30/10/2025
Монгол Улсын авто замын салбарын 96 жилийн ойн мэндийг дэвшүүлье.
Монгол орны хөгжил дэвшлийн нэгэн чухал суурь нь авто замын салбар юм. Уудам тал, өндөр уулс, өргөн хөндийг холбосон энэ салбар өнгөрсөн зууны туршид улс орны эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн гол хөдөлгөгч хүч байсаар иржээ.
🏁 Эхлэл үе: 1920–1940 он
1921 онд Ардын хувьсгал ялсны дараа Монгол Улсад орчин үеийн тээвэр, холбооны шинэ эрин эхэлсэн. Тухайн үед морин тэргээр зорчих нь түгээмэл байсан ч 1925 онд анхны авто замын алба байгуулагдаж, улсын хэмжээнд авто тээврийн шугам гаргах ажлууд эхэлсэн нь авто замын салбарын эхлэл болсон юм.
Энэ үеийн замууд нь байгалийн хөрсний, шороон замууд байсан ч авто замын хөгжлийн суурийг тавьсан түүхэн цаг үе байлаа.
🏗 Хөгжлийн эхлэл: 1940–1960 он
Дэлхийн II дайны дараахан авто тээврийн ач холбогдол нэмэгдэж, 1949 онд “Авто замын газар” байгуулагдсан. Улсын төв замуудыг барьж, засварлах ажлыг төвлөрүүлэн зохион байгуулж эхэлснээр авто замын салбар бие даасан бүтэцтэй болжээ.
Зөвлөлт Холбоот Улсын техник, технологийн тусламжтайгаар Улаанбаатар–Дархан, Улаанбаатар–Борнуур зэрэг чиглэлд шинэ замууд тавигдаж эхэлсэн нь дотоод тээврийн хөгжлийн шинэ хуудсыг нээсэн юм.
🚜 Хурдтай хөгжлийн үе: 1960–1990 он
1961 онд авто замын салбар Авто тээврийн яамны харьяанд орж, улсын хэмжээнд төлөвлөгөөт зам барилгын ажлууд эрчимжив.
Энэ үед анхны хатуу хучилттай замууд тавигдаж эхэлсэн бөгөөд Улаанбаатар–Дархан–Эрдэнэт чиглэлд баригдсан зам нь Монголын хамгийн чухал тээврийн коридорын нэг болсон юм.
1980-аад он гэхэд нийт 5000 км орчим авто зам ашиглалтад орсон бөгөөд инженер, техникийн ажилтнуудын ур чадвар, хөдөлмөрийн үр дүн тодхон харагдаж байлаа.
🚗 Шинэ цагийн замнал: 1990–2010 он
Монгол Улс зах зээлийн эдийн засагт шилжсэнээр авто замын салбар шинэ сорилт, шинэ боломжуудтай нүүр тулсан.
1996 онд батлагдсан “Авто замын тухай хууль” нь салбарын эрх зүйн үндсийг тодорхойлж өгсөн бол Азийн хөгжлийн банк, Дэлхийн банк зэрэг олон улсын байгууллагуудын хөрөнгө оруулалтаар олон улсын чанартай замууд баригдаж эхэлсэн.
Энэ үед Улаанбаатар–Замын-Үүд, Өмнөговь–Замын-Үүд, Алтай–Улиастай зэрэг стратегийн чиглэлүүдийн замууд ашиглалтад орж, Монгол Улс бүс нутгийн дэд бүтцийн чухал тоглогч болж чадсан юм.
🌐 Орчин үеийн дэвшил: 2010 оноос өнөөдрийг хүртэл
Сүүлийн арван жилүүдэд Монгол Улс дотоодын болон гадаадын хөрөнгө оруулалтаар авто замын сүлжээгээ эрчимтэй өргөжүүлж байна.
“Аймаг бүрийг нийслэлтэй хатуу хучилттай замаар холбох” үндэсний зорилт хэрэгжиж, өнөөдөр Монгол орны бүх аймаг нийслэлтэй авто замаар холбогджээ.
2020 он гэхэд улсын хэмжээнд 15,000 км гаруй хатуу хучилттай зам ашиглалтад орсон нь дэд бүтцийн хөгжлийн том амжилт байв.
“Зам тээврийн хөгжлийн яам”, “Авто замын хөгжлийн төв”, “Монголын авто замчдын холбоо” зэрэг байгууллагууд салбарын бодлого, стандарт, чанарыг хариуцан ажиллаж байна.
🎖 Авто замчдын бахархал ба ирээдүй
2025 онд Монгол Улсын авто замын салбар 96 жилийн ойн босгон дээр ирлээ. Энэ хугацаанд олон үеийн инженер, ажилчдын хичээл зүтгэл, ур ухаан шингэсэн бүтээн байгуулалт Монгол орныг холбосон өргөн сүлжээ болон өргөжсөөр байна.
Өнөөдрийн авто зам бол Монголын хөгжил, хөдөлгөөн, нэгдлийн илэрхийлэл юм. Ирээдүйд ухаалаг зам, хос зам, ногоон тээврийн шинэ шийдлүүд нэвтрэн, авто замын салбар улам бүр хөгжих нь дамжиггүй.
📰
Эх сурвалж:
– Зам, тээврийн хөгжлийн яам
– Авто замын хөгжлийн төв
– Монголын авто замчдын холбоо
– “Авто замын салбарын түүхэн замнал” ном, 2024 он
