29/04/2026
Монгол Улсын махны экспортын тухай товч мэдээлэл
Махны экспорт 2025 оны эцсийн байдлаар 85,624 тонн, борлуулалтын орлого 345.3 сая ам.доллар болж дээд хэмжээнд хүрчээ.
Манай улсын экспортын махны худалдан авагч улсуудын эзлэх хувийг авч үзвэл:
1. БНХАУ - нийт зах зээлийн 65 %
2. Иран - нийт зах зээлийн 17 %
3. Узбекстан, Казакстан, Тажикстан, Азербайжан зэрэг орнуудад 10 орчим хувь
4. Катар, АНЭУ зэрэг булангийн орнуудад 5 орчим хувь
5. Зүүн өмнөд азийн Вьетнам, Лаос, Камбож зэрэг орнуудад 3 орчим хувь ногдож байна.
Монгол улсаас мах экспортлоход тусгайлан эрх, зөвшөөрөл олгодоггүй ба “Хүнсний тухай хууль”-д зааснаар Монгол Улсад бүртгэлтэй хуулийн этгээд байх бөгөөд Тухай жилд стратегийн хүнс экспортлоход тоо хэмжээ тогтоосон бол ХХААХҮЯ-тай Бодлогын гэрээ байгуулж квот авсан байна. Эрх бүхий байгууллага /Мал эмнэлгийн ерөнхий газар/-аас олгосон Олон Улсын мал эмнэлгийн гэрчилгээтэйгээр экспортлоно.
Мах импортлогч орнуудын хувьд Монгол Улсын мал, амьтны халдварт өвчний нөхцөл байдлаас хамаарч хорио цээрийн нөхцөл, шаардлагыг малын төрөл зүйлээс хамаарч шаардлага өөр өөрөөр тавьдаг.
Тухайлбал БНХАУ-н хувьд адууны махыг түүхийгээр нь үхэр, хонь, ямааны махыг дулааны аргаар боловсруулалт хийж экспортлохоор тохиролцсон байдаг. 2021 онд БНХАУ-ын Гаалийн ерөнхий газраас БНХАУ –д импортлох хүнсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгжийг бүртгэх захиргааны журмыг баталж гаргасан. Энэ журмын дагуу ААН нь экспортын эрх хүссэн хүсэлтийг холбогдох хяналтын хуудсын дагуу боловсруулан төрийн эрх бүхий байгууллага /ХХААХҮЯ/-аар дамжуулан БНХАУ-ын Гаалийн байгууллагад цахимаар мэдүүлнэ.
Исламын улсуудын хувьд нийлүүлэгдэх мах, махан бүтээгдэхүүн нь халал аргын боловсруулалтын гэрчилгээ шаарддаг. Түүнчлэн тус улсын Хүнс, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн импортлох дүрэм, стандартад нийтлэгдсэн удирдамжийг дагаж мөрдөх ёстой.
Тээвэрлэлтийн хувьд :
Дээрх мах импортлогч улс руу ОХУ болон БНХАУ -р дамжин транзит дамжин өнгөрөх тээврүүд хийгддэг. Тээвэр логистикийн транзит дамжин өнгөрөх тээвэрлэлт нь тухайн дамжин өнгөрөх улсуудын дүрэм журам холбогдох бодлоготой шууд хамааралтай байна. Агаарын тээврийн хувьд зардал өндөр учраас экспортын махны өрсөлдөх чадварт нөлөөлдөг. Персийн булангийн улсуудын хувьд махны хэрэгцээ эрэлт өндөр байгаа. 2024 онд Кувейт улс руу агаараар 48 цагийн хугацаанд анх удаа 18 тонн мах экспортлосон.
Бусад улсууд руу авто замаар хөргүүртэй авто машинаар дундажаар 10-15 хоногт, авто далай хосолсон замаар чингэлэг тээвэр дундажаар 40-45 хоногт тээвэрлэгдэж байна.
Эх сурвалж: https://www.mofa.gov.mn/news/time
http://customs.gov.mn/
#Экспорт #Махнытээвэр
