08/05/2026
Барилгын төсөл дээр “захиалагчийн хяналт” болон “гүйцэтгэгч” хоёрын эрх, үүрэг, эрх мэдэл нь хууль, contract, зураг, norm/spec-ээр тодорхойлогддог. Монголд хамгийн их маргаан гардаг зүйл нь:
* хяналт нь гүйцэтгэгчийн ажилд хэт оролцох,
* эсвэл гүйцэтгэгч spec-гүй техникийн шаардлагагүй ажиллах,
* verbal instruction өгөх,
* authority chain тодорхойгүй байх асуудал.
Захиалагчийн хяналтын үндсэн үүрэг нь
Захиалагчийн эрх ашгийг хамгаална:
* чанар
* хугацаа
* төсөв
* аюулгүй байдал
* contract compliance
Үндсэн үүргүүд:
* Зураг, spec, contract-ийн мөрдөлтийг хянах
* Ажил хүлээн авах/татгалзах
* NCR, punch issue гаргах
* Work inspection хийх
* Hidden work witness хийх
* Progress verification хийх
* Change/variation review хийх
* Safety, quality nonconformance report гаргах
* Commissioning/turnover хянах
Захиалагчийн хяналтын эрх
Тэд:
* ажлыг зогсоох санал гаргаж болно
* conform биш ажлыг буцааж болно
* material certificate шаардаж болно
* test witness хийж болно
* rework шаардаж болно
* document/request тавьж болно
Гэхдээ:
Тэд гүйцэтгэгчийн оронд:
* method сонгох,
* means & methods удирдах,
* manpower захирах,
* equipment operational control хийх
эрхгүй.
Энэ нь маш чухал.
Гүйцэтгэгчийн үндсэн үүрэг
Гүйцэтгэгч:
* ажлыг contract/spec-ийн дагуу хийх,
* QA/QC системээ ажиллуулах,
* safety хангах,
* approved drawing ашиглах,
* material conformity хангах,
* ITP/FIC/checksheet бүрдүүлэх,
* as-built гаргах,
* defect засах
үүрэгтэй.
Гүйцэтгэгчийн эрх
* Approved IFC/spec шаардах
* Clarification/request гаргах
* Variation claim гаргах
* Site instruction-ийг бичгээр авах
* Time extension хүсэх
* Unsafe/unclear instruction-оос татгалзах
* Payment certification шаардах
Хамгийн их зөрчил гардаг хэсэг
1. “Хяналт direct команд өгөх”
Буруу жишээ:
* “ингэж хий”
* “энэ хүнийг гарга”
* “энэ техникийг ашигла”
* “өнөөдөр бетон цутга”
Хяналт direct operational command өгөх ёсгүй.
Тэд:
“contract/spec requirement хангахгүй байна”
гэж requirement тавина.
Харин HOW-г гүйцэтгэгч шийднэ.
2. Spec өгөхгүй мөртлөө шаардлага тавих
Энэ Монголд маш нийтлэг.
Хэрэв:
* approved spec,
* drawing,
* acceptance criteria
өгөгдөөгүй бол enforcement сул болно.
Гүйцэтгэгч:
“Applicable standard/specification please clarify”гэж албан бичгээр шаардах эрхтэй. Үүнээс үүдэн гүйцнтгэл удааширна.
3. Verbal instruction
Хамгийн аюултай.
Field дээр:
* “дарга тэг гэж хэлсэн”
гэдэг нь contractually сул.
FIDIC/EPC орчинд:
* SI (Site Instruction)
* Field Memo
* NCR
* Technical Query
* RFI
* Change Notice
зэрэг record байх ёстой.
Эрх ямба гэж юу вэ?
Практик дээр захиалагчийн хяналт:
* access authority,
* approval influence,
* inspection power,
* reporting authority
ихтэй байдаг.
Гэхдээ энэ нь:
“дур мэдэн удирдах эрх” биш. Хэрэв хэтрүүлбэл:
* constructive change,
* interference,
* shared liability,
* delay responsibility
үүсдэг.
Зөв project governance ямар байдаг вэ?
Захиалагч
* WHAT required вэ гэдгээ тодорхой хэлнэ
Consultant/PMC/CM
* Compliance verify хийнэ
Гүйцэтгэгч
* HOW execute хийхээ шийднэ
Энэ 3 тусдаа байх ёстой.
Сайн хяналтын шинж
* Requirement-based
* Evidence-based
* Written communication
* Consistent decision
* Spec/code reference ашигладаг
* Personal opinion бага
Хамгийн муу хяналтын шинж
* “миний туршлагаар” би их туршлагатай
* verbal stop work
* standard reference байхгүй
* selective enforcement
* document уншдаггүй
* responsibility transfer хийх
Том төсөл дээр хамгийн чухал зүйл бол:
“authority clarity”.
Хэн:
* approve хийх,
* reject хийх,
* accept хийх,
* risk авах,
* decision гаргах
эрхтэй вэ гэдэг тодорхой биш бол төсөл маш хурдан conflict болдог.
