19/10/2017
Мах гэж юу вэ?
Махан хүнс нь төгс уураг, төмөр, цайр, В-гийн бүлгийн аминдэмийн үндсэн эх үүсвэр болно. Насанд хүрсэн хүний хоногийн хэрэгцээт уураг, цайр, төмөр, РР, В12 аминдэмийн 50 %, В2, В6 аминдэмийн 15-аас илүү хувийг махан хүнсээр хангах боломжтой. Ялангуяа, маханд агуулагдах төмөр нь ургамлын гаралтай хүнснийхтэй харьцуулахад хүний биед шингэх чадвараар 5-8 дахин илүү юм. Малын махнаас гадна гахай, шувуу, загасны махыг хүнс, хоол үйлдвэрлэлд ашиглана.Мал, амьтныг нядалж цуслаад арьсыг хуулан, толгой, шийрийг салгаж, цээжний болон хэвлийн хөндийгөөс гэдэс, дотор эрхтнийг гаргасны дараа үлдсэн араг яс, булчин эд, гадар өөхнөөс тогтох цогцыг гулууз (тураг) мах гэдэг. Махыг булчин эд, өөхлөг эд, холбогч эд, ясны эд, мэдрэлийн эдүүд бүрдүүлэх бөгөөд төрөл бүрийн уураг, органик ба органик бус нэгдлүүдээс тогтсон нийлмэл коллоид систем юм.
Мах бэлтгэлийг дагалдан гарах олон тооны үнэт түүхий эдийг үндсэн 3 бүлэгт хуваадаг:
Мал, амьтны цээжний болон хэвлийн хөндийгөөс иж бүрдэл байдлаар салгаж авдаг түүхий эдийг дотор эрхтэн гэнэ.Зүрх, элэг, бөөр, тархи, хэл, цөвдөл, мах-ясан сүүлийн найрлага нь булчин эдийнхтэй адил, зарим шимт бодисын агууламж нь илүү байдаг. Түүнчлэн хандлагдах бодисоор баялаг тул амт сайтай, шингэц өндөртэй.
Махны найрлага :
Холбоос эд 9-14%
Яслаг эд 15-22%
Өөхлөг эд 3-22%
Булчин эд 50-70%