24/06/2026
De Federatie Financieel Planners heeft mij gevraagd om ambassadeur van deze stichting te worden. Vragen ze niet aan iedereen en na een intakesessie heb ik hier "ja" op gezegd. Een hele eer en deze mogelijkheid kon ik uiteraard niet laten lopen. Ik zal dan ook met enige regelmaat stukjes plaatsen over onderwerpen van financiële planning met name estate planning (=nalatenschapsplanning bij leven en na overlijden). Nu krijg ik zo’n beetje dagelijks tekst aangereikt en als ik dit allemaal zou plaatsen dan weet ik ook wel dat na verloop van tijd het niet meer wordt gelezen. Selecteren dus! Onderstaand stuk is erg actueel en kan je langzaam met het verstrijken der tijd of zomaar ineens overkomen. Wees er dus op tijd bij om bij leven en welzijn dit te regelen! Nu kunt u na het lezen van dit stuk direct de gang naar de notaris maken en dan krijgt u dit toch al moeizaam leesbare stuk tekst, juridisch uitgelegd. U kunt het ook in "Jip en Janneke" taal uitgelegd krijgen alvorens de notaris-afspraak te maken. Daarvoor bent u van harte welkom in ons kantoor. Overigens ga ik dit als register estate planner niet telefonisch uitleggen, dit doe ik alleen in alle rust op kantoor. Daarvoor is dit onderwerp te belangrijk.
Wel of geen artsenverklaring in je levenstestament?
Vanaf 2010 zien we dat steeds meer mensen een levenstestament laten opmaken. Een levenstestament is een notariële akte, met daarin een notariële volmacht en een medische volmacht. In het levenstestament leg je vast wat jouw wensen zijn als je niet meer in staat bent om zelf beslissingen te nemen, bijvoorbeeld als je door een ongeval of dementie wilsonbekwaam raakt.
Je kunt ook zonder levenstestament een volmacht geven, bijvoorbeeld voor jouw bankrekening. Alleen beperkt die volmacht zich dan tot de bankrekening. Geef je een notariële volmacht af via het levenstestament, dan heb je een veel ruimere volmacht en kan iemand bijvoorbeeld jouw woning verkopen.
Dit alles is vooral bedoeld voor als je wilsonbekwaam zou raken. Dan kun je namelijk zelf geen rechtshandelingen meer verrichten, zoals het (ver)kopen van die woning, maar denk ook aan het afsluiten van een hypotheek of het kopen op afbetaling.
Het is mogelijk om de volmacht ook te laten gebruiken als je nog niet wilsonbekwaam bent. Als je in je levenstestament ervoor kiest om de volmacht direct in te laten gaan, kan de gevolmachtigde vanaf de datum van passeren van het levenstestament bij de notaris handelen voor jou. Als je dat niet wilt, zul je moeten opnemen dat de volmacht pas ingaat vanaf het moment dat een onafhankelijk arts een verklaring afgeeft dat je wilsonbekwaam bent.
De praktijk
Gevoelsmatig klinkt het opnemen van een verklaring door een onafhankelijk arts heel logisch om te doen. Zolang je nog bij je volle verstand bent, wil je zelf bepalen wat er gebeurt met jouw woning, financiën, etc. Vanuit die gedachte wil je een volmacht pas in laten gaan als je het zelf niet meer weet. Toch kan het handig zijn, als de volmacht wel al eerder ingaat. Bijvoorbeeld als je al wat ouder wordt en liever hebt dat je kinderen de zaken voor jou regelen, ook al zou je het nog kunnen. Of als je naar het buitenland moet en er precies dan een passering plaatsvindt. Dan is het prettig dat iemand anders de volmacht namens jou kan gebruiken om voor jou te handelen.
In de beginjaren dat het levenstestament populair werd, dus in de jaren na 2010, werd in veel levenstestamenten de artsenverklaring meegenomen. Vanuit de logische gedachte dat je niet wilde dat iemand de volmacht al had terwijl je nog bij je volle verstand was. In de praktijk leidde dit vaak tot problemen. Stel dat er dementie wordt geconstateerd. Ben je dan direct volledig wilsonbekwaam? Die discussie maakt veel los. In de praktijk zal een arts iemand nog niet wilsonbekwaam verklaren, zolang uit de gesprekken met de arts blijkt dat de volmachtgever nog prima in staat is om te denken en te handelen. Dat kan frustrerend zijn voor de gevolmachtigde(n). Met name voor partner en/of kinderen kan het vervelend zijn dat ze een volmacht hebben om namens iemand te handelen, maar dat ze daar niets mee kunnen omdat de arts een ander beeld heeft.
Directe volmacht of opvolgende volmacht
Om deze frustratie te voorkomen, worden er steeds meer levenstestamenten opgesteld waarin deze artsenverklaring niet verplicht is. Daarin staat dat de volmacht direct ingaat. Ook daarin zijn nog twee keuzes te maken. Als de eerste gevolmachtigde (bijvoorbeeld jouw partner) wegvalt, kunnen de tweede gevolmachtigden (bijvoorbeeld kind(eren) of andere dierbaren) de volmacht opvolgend krijgen óf voor deze groep is de volmacht ook al direct ingegaan. Gaat deze opvolgend in, dan moet de eerste gevolmachtigde zijn weggevallen voordat zij de volmacht krijgen. Maar stel dat de eerste gevolmachtigde zelf nog leeft maar wilsonbekwaam is? Hoe weet een bank of notaris dan dat deze wilsonbekwaam is en de tweede gevolmachtigden de volmacht mogen uitvoeren? Dan is het in de praktijk alsnog nodig om een onafhankelijk arts te vragen om dat vast te stellen. Tenzij de nog ‘gezonde’ partner de volmacht van de eerste gevolmachtigde herroept en op die manier opvolgend de tweede gevolmachtigden aanwijst.
Je ziet, dit is best wel ingewikkeld en wordt in de praktijk ook vaak vergeten. Daarom kan het een mogelijkheid zijn om de tweede gevolmachtigden ook direct de volmacht te geven. Alleen loop je dan het risico dat zij voor jou gaan handelen, terwijl je nog bij je volle verstand bent en jouw partner ook. Het is in die situatie dan ook ontzettend belangrijk dat je jouw gevolmachtigden volledig kunt vertrouwen.
Wil je weten wat in jouw situatie verstandig is? Een Gecertificeerd Financieel Planner kan je helpen de financiële gevolgen van je keuzes in kaart te brengen en met jou het gesprek aangaan over deze keuzes en alle andere keuzes die je kunt maken in jouw levenstestament.
