Nalatenschapsjurist

28/08/2026

Help! We hebben ruzie over de erfenis

De strijd rondom een nalatenschap kan zich soms jaren voorslepen. Misverstanden, tegengestelde belangen en onderliggende spanningen kunnen ervoor zorgen dat familieverhoudingen op scherp worden gezet. Mediation kan dan een manier zijn om dat te doorbreken. Mediator Marije de Rooij vertelt over de familie Willemsen.

Fase 1: familiebedrijf
Het schildersbedrijf Willemsen bestaat al vier generaties en het bedrijf is een begrip in het Betuwse dorp Maurik. Als in 2013 vader Willemsen overlijdt blijkt er geen testament te zijn. Er zijn drie kinderen. De oudste zoon Bob, zus Angela en de jongste zoon Gerard. Een jaar na het overlijden van vader gaat het schuren tussen Bob en Angela, omdat Angela de indruk heeft dat Bob zichzelf heeft bevoordeeld bij de overname van het bedrijf enkele jaren voor het overlijden van vader. In 2008 heeft Bob het bedrijf gekocht voor 800.000 euro. Uit het overzicht van de nalatenschap van vader blijkt er minder van over te zijn dan Angela had verwacht. Vader en moeder leefden op grote voet. Vader was bijvoorbeeld relatief vroeg met pensioen gegaan, zonder dat daar voldoende geld voor beschikbaar was. Ook maakten ze veel reizen.

Vader had bovendien een grote rekeningcourantschuld bij het familiebedrijf. Hij leende van het bedrijf. Dat was een tijd lang een populaire constructie omdat het betalen van inkomstenbelasting ermee werd uitgesteld. De schuld was opgelopen en er moest ook nog veel belasting over betaald worden. Die latente belasting had Bob zich niet gerealiseerd – en vader ook niet. Bob heeft vader ermee geholpen en in zijn visie heeft hij daardoor juist te veel voor het familiebedrijf betaald en niet zoals Angela vond te weinig. Tijdens een etentje in 2013 sloeg de vlam in de pan en Bob en Angela verweten elkaar van alles. Na die ruzie werd er niet meer gepraat. Op feestjes in het dorp stonden Bob en Angela elk aan een andere kant van de kamer.

Het ouderlijk huis in Maurik is grotendeels door het familiebedrijf gebouwd en een deel van de kosten was binnen het bedrijf gebleven. Toen de belastingdienst dat signaleerde moest er alsnog belasting over worden betaald. Ook dat heeft Bob voor zijn vader geregeld.

Omdat er geen testament was, gold de wettelijke verdeling. Pa had geen testament willen opstellen omdat hij vond dat zijn kinderen het maar moesten regelen. Moeder kreeg als langstlevende de beschikking over de nalatenschap en de kinderen kregen een vordering op moeder. De vorderingen bedroegen 100.000 euro per kind.

Fase 2: communicatie
In de familie Willemsen wordt niet veel gepraat. Veel blijft onbesproken. Moeder bemoeide zich niet met geldzaken, dat was voor de mannen. De jongste broer Gerard is na het overlijden van zijn vader geëmigreerd. Hij hield zich afzijdig van het bedrijf en vanwege de liefde verhuisde hij naar Canada. Familietherapeut Else-Marie van den Eerenbeemt zegt over vergelijkbare gevallen: ‘zo’n emigratie is vaak geen toeval. Het is letterlijk afstand nemen. Ze willen er (onbewust) niet meer bij betrokken zijn’. Gerard heeft een goed contact met iedereen, maar wel fysiek op grote afstand.

Toen de gezondheid van moeder in 2015 achteruitging verkocht ze het ouderlijk huis en verhuisde naar een huurappartement. Angela heeft het zo begrepen dat Bob bij de verkoop van het huis een flink deel van de opbrengst heeft teruggesluisd naar het bedrijf. Vader en moeder hadden namelijk een lening voor het huis bij het familiebedrijf. Omdat Angela daar niet van op de hoogte was, vond ze dat Bob zichzelf verrijkte ten koste van moeder. Angela zorgde in die tijd dagelijks voor haar moeder en ze stak haar mening over haar broer niet onder stoelen of banken. De relatie tussen moeder en Bob kwam daardoor ook onder spanning te staan. Zo zelfs dat als Bob aanbelde, moeder niet opendeed en zich in de keuken verschool. Bob bleef wel pogingen doen, maar het contact met Angela en moeder stopte uiteindelijk zo goed als helemaal.

Fase 3: huis
Na de verkoop van het ouderlijk huis deed moeder een aflossing op de vorderingen van Angela en Gerard, maar niet op die van Bob want ‘Bob had al genoeg’. Het ging om een aflossing van 40.000 euro per persoon. Ze meende het daarmee recht te trekken. Ook deed moeder twee schenkingen aan Angela en Gerard van 20.000 euro. En verder teerde moeder in op de opbrengst van het huis. In de jaren daarna werd moeder fysiek slechter waardoor ze een persoonsgebonden budget (PGB)-budget kreeg en ging Angela minder werken om de mantelzorg te kunnen doen. Zij ontving daarvoor geld uit het PGB-. Angela overtuigde haar moeder ervan dat ze Bob moest onterven om de scheve situatie recht te trekken. Waarop moeder een nieuw testament liet maken, waarin ze Angela en Gerard tot erfgenamen benoemde, maar niet Bob en zijn kinderen. Bob wist daar op dat moment nog niets van. Moeder ging daarna dementeren maar het testament was nog daarvoor en bij volle geestelijke gezondheid opgemaakt.

Fase 4: overlijden
Toen moeder in 2023 overleed was Bob bij de uitvaart en toen hij later per mail aan Angela vroeg: ‘hoe gaan we het doen met de nalatenschap?’, antwoordde Angela: ‘er is een testament, maar jij staat er niet in’. Bob had een zieke vrouw, maar Gerard durfde vanuit Canada vanwege de spanningen binnen de familie geen contact met haar op te nemen om te vragen hoe het ging.

Angela was executeur. Het saldo van de nalatenschap was negatief: de bezittingen waren minder dan het totaal van de vorderingen. Alle kinderen hadden een vordering van 100.000 euro op moeder, vanwege de nalatenschap van vader. Daarop had moeder twee keer 40.000 afgelost voor Angela en Gerard en de rest stond nog open. Er was daardoor een negatief saldo van ongeveer 150.000 euro. Bob voelde zich zwaar benadeeld en was boos omdat hij onterfd was. Hij ging naar een erfrechtadvocaat en legde het verhaal uit. Zijn advocaat zag wel mogelijkheden, maar waarschuwde hem dat het best ingewikkeld kon worden. Zelfs een beroep op zijn legitieme portie had door het negatief saldo geen effect. Angela en Bob hadden de erfenis beneficiair aanvaard. Gerard was niet van de financiële situatie op de hoogte en had zuiver aanvaard. Dat zou betekenen dat Gerard in theorie geld zou moeten betalen aan Bob. Want zuiver aanvaarden betekent dat je ook aansprakelijk bent voor de schulden. Gerard sliep daar niet van. De advocaat van Bob adviseerde om naar een mediator te gaan. Na overleg met de advocaat van Angela legde de advocaat contact met mij.

Fase 5: voorgesprekken
Ik deed een voorgesprek met zowel Bob als Angela. Beiden vonden dat de ander te veel had gekregen. Angela was ervan overtuigd dat Bob via het bedrijf al veel had ontvangen, terwijl Bob juist vond dat hij door de schulden van vader juist te veel had betaald.

In het voorgesprek met Bob kwam ook naar voren hoe erg hij zat met het feit dat hij onterfd was. Daarnaast vond hij het onrechtvaardig dat moeder volgens de wet de volledige vrijheid heeft om de nalatenschap van vader op te maken met ongelijke schenkingen en aflossingen. Daar was hij boos over. Maar ook zei hij erg blij te zijn met de zorg van Angela voor moeder.

In het voorgesprek met Angela kwam naar voren hoeveel ze voor moeder heeft gedaan en hoe ze zich benadeeld voelde door de overname van het bedrijf, tegen een in haar ogen te lage prijs. Bij Angela viel mij vooral een zekere stugheid op, maar er was ook de wil om eruit te komen. Beiden deelden een gevoel van: het gaat niet om het krijgen van zoveel mogelijk geld, maar om een eerlijke verdeling. En Angela gaf in het voorgesprek al een hint dat ze wel openstond voor een vorm van verrekening. Ze wilden allebei ook vooral graag een einde aan het gedoe en de ruzie.

Fase 6: mediationgesprek
Daarna organiseerden we een gezamenlijk gesprek tussen Bob en Angela. Voor het eerst in tien jaar zaten ze samen aan tafel. Ze gingen zover mogelijk uit elkaar zitten. Heel ongemakkelijk. In de wachtkamer was er al een ijzige stilte gevallen. Ik ben begonnen met te benoemen dat uit de voorgesprekken was gekomen dat ze er alle twee uit wilden komen. Dat ik van alle twee de indruk hadden dat ze beiden vonden dat de bedrijfsoverdracht niet eerlijk was gegaan. Dat lag op tafel. Angela kende het verhaal van Bob niet. En omgekeerd. Tijdens het gesprek kwam naar voren dat Bob in het verzorgingshuis af en toe bij zijn moeder langsging. Dat wist Angela niet. In de mediation legde Bob ook uit dat hij bij de overname en bij het overlijden van hun vader heel veel betaald heeft vanuit het bedrijf. Angela vroeg waarom hij daar dan niet over communiceerde. Bob vond dat dat niet op zijn weg lag, maar op de weg van pa en later ma. Hij legde ook uit dat hij spijt had dat hij het bedrijf had overgenomen. En dat hij zelf ook beter had kunnen communiceren. Dat kwam wel aan bij Angela, dit had ze niet verwacht. In dit deel van het gesprek draaiden ze ook fysiek meer naar elkaar toe.

Bob heeft in het gesprek Angela een paar keer heel uitdrukkelijk bedankt voor de mantelzorg. Dan draaide hij zich naar haar om, keek haar aan en bedankte haar heel oprecht. Dat was waardering en erkenning. En het maakte dat ze verzachtte. Daarop vroeg Bob: zat jij achter die onterving? Heel direct. Dat gaf Angela toe. De onterving was een klap in zijn gezicht, legde Bob uit. Niet om het geld: de nalatenschap van ma was toch negatief. Maar om het gevoel. De bekentenis van Angela betekende voor Bob dat hij niet meer boos hoefde te zijn op zijn moeder.

Fase 7: geen schuldige
Wij zijn daarna teruggegaan naar de bedrijfsoverdracht, in mijn ogen de kern van het probleem. Er is nooit over gecommuniceerd. Ik stelde de vraag: ‘Als je terug kon in de tijd. Hoe had het dan het allerliefst willen hebben?’ Angela antwoordde dat ze graag gezien had dat ze met het hele gezin om tafel waren gaan zitten en dat vader de overdracht had besproken. Bob merkte op: dat had pa toch nooit gedaan, maar hij erkende dat dat de beste route zou zijn geweest. Daar waren ze over eens. En dat maakte dat ze minder boos waren op elkaar. Ze begrepen elkaar beter. Het ontstane probleem was niet meer ‘de schuld van de ander’. Ik zei: ‘Wat zou er gebeuren als jullie die aflossing op de vordering…’ En Angela vulde gelijk aan: ‘die kunnen we verrekenen.’ En toen kwamen ze heel snel tot het complete financiële plaatje. Ze stonden op en gaven elkaar een knuffel. Angela zei: Ik hoop dat dit het begin kan zijn van het herstel van onze relatie.’ Waarop Bob antwoordde: ‘Dat hoop ik ook, maar het is wel een fors litteken.’

Gerard werd later bijgepraat tijdens een videocall. Hij vertelde dat hij wakker had gelegen van de schuld die op hem verhaald kon worden door het zuiver aanvaarden. En dat hij blij was dat hij nu weer contact kon hebben met de hele familie en met de zieke vrouw van Bob. We hebben een vaststellingsovereenkomst gemaakt en in een gezamenlijk gesprek is die getekend.

Tips
Let altijd goed op hoe je aanvaardt: met zuivere aanvaarding word je aansprakelijk, óók voor schulden uit de nalatenschap van de eerstoverleden ouder.
Ongelijk schenken mag, maar kan gedoe opleveren. Check de invloed op de legitieme portie en of je schuldeisers benadeelt (inclusief kinderen met een vordering).
Ga bij uiteenlopende belangen het gesprek zo snel mogelijk aan onder begeleiding van een nalatenschapsmediator. Dat voorkomt escalatie en hogere kosten op termijn.
Bedenk dat de emotionele kant óók een rol speelt: iemand oprecht bedanken voor bijvoorbeeld een zorgtaak kan belangrijker zijn dan geld.
Vanwege de privacy zijn de namen van de betrokkenen gefingeerd. De echte namen zijn bij de redactie bekend. Ook met je verhaal in deze rubriek? Stuur een mail aan: [email protected]

https://allesovererven.nl/artikel/help-we-hebben-ruzie-over-de-erfenis/?utm_source=nieuwsbrief&utm_medium=email&utm_campaign=juli&utm_content=cta_4&utm_source=AoS%2FAoE&utm_campaign=3cdf4c6ac4-nieuwsbrief_februari_26_COPY_01&utm_medium=email&utm_term=0_88fdf412a6-3cdf4c6ac4-481818633

12/08/2026

VERKOCHT ONDER VOORBEHOUD:
HEERLIJK RUIM FAMILIEHUIS MET SCHITTERENDE, DIEPE TUIN

HEERLIJK RUIM FAMILIEHUIS MET SCHITTERENDE, DIEPE TUIN. (English translation below) Deze uitstekend onderhouden woning (166 m2) heeft een riante living, een eetkeuken, 5 slaapkamers, 2 badkamers en een bijzonder diepe, mooi aangelegde tuin. De tuin is 14,5 meter diep.

11/08/2026

OP UITSTEKENDE LOCATIE MIDDEN IN HET GELIEFDE, FRAAIE STATENKWARTIER GELEGEN LICHT EN GOED INGEDEELD, INTERN TE MODERNISEREN 3-KAMER (2 SLAAPKAMERS) APPARTEMENT MET ACHTERTUIN, SCHUUR EN ACHTEROM!

OP UITSTEKENDE LOCATIE MIDDEN IN HET GELIEFDE, FRAAIE STATENKWARTIER GELEGEN LICHT EN GOED INGDEELD, INTERN TE MODERNISEREN 3-KAMER (2 SLAAPKAMERS) APPARTEMENT MET ACHTERTUIN, SCHUUR EN ACHTEROM! Een ruim opgezet 3-kamer appartement met hoge plafonds wat intern geheel naar eigen smaak kan worden gem...

23/07/2026

Verdrietige zaak en goed advies van de rechter

‘Bedankt voor alle liefde, we missen je, mam’: graftekst leidt tot familieruzie en rechtszaak

Een paar regels op een grafsteen in Papendrecht hebben een familie zo verdeeld dat een van de dochters naar de rechter stapte. Zij eiste dat haar broer en zussen de steen van hun overleden ouders op eigen kosten in de oude staat zouden terugbrengen. De omstreden regels waar de ruzie om ging? ‘Bedankt voor alle liefde, bedankt voor wie je was. We missen je mam.’

De moeder werd in 2022 bijgezet in het graf van haar overleden man op de Algemene Begraafplaats Papendrecht. Op de steen staan de namen van beide ouders. Op de dekplaat liet een van de dochters, samen met een broer of zus, de tekst zetten.

Een andere dochter vond dat daarover eerst met alle vijf kinderen overlegd had moeten worden. Volgens haar waren de erfgenamen samen eigenaar van het grafmonument en mocht één zus dus niet zelfstandig beslissen welke woorden erop kwamen.

Familieconflict speelde al langer
Tijdens de rechtszaak bleek dat de familieverhoudingen al langer niet zo best waren. Eerder was er ook onenigheid over een bloemstuk en over de vraag of een broer die met de familie gebrouilleerd was een rouwkaart moest krijgen. Over de tekst op het graf werd uiteindelijk niet gezamenlijk gesproken, met alle gevolgen van dien.

De zus die de tekst liet aanbrengen, stond wel officieel als rechthebbende van het graf geregistreerd en betaalde de grafrechten. Bovendien konden drie van de vijf kinderen zich in de tekst vinden. Het verwijderen ervan zou volgens de rechtbank ook buitensporig veel kosten.

De rechter bepaalde daarom dat de woorden mogen blijven staan. De familieleden betalen ieder hun eigen proceskosten. De rechter gaf hun tot slot het moederlijke advies aan hun ouders vooral ‘in hun hart te bewaren’.

Een paar regels op een grafsteen in Papendrecht hebben een familie zo verdeeld dat een van de dochters naar de rechter stapte. Zij eiste dat haar broer en zussen de steen van hun overleden ouders op eigen kosten in de oude staat zouden terugbrengen. De omstreden regels waar de ruzie om ging? ‘Beda...

13/07/2026

Erfenis en schulden: wat moet je weten als erfgenaam?

Erfenis en schulden: wat moet je weten als erfgenaam?
Schulden, niemand zit erop te wachten. Toch komt het regelmatig voor dat iemand overlijdt van wie er nog leningen, belastingachterstanden of andere openstaande schulden zijn. Maar wat betekent dat eigenlijk voor de erfgenamen? Ben je verplicht om die schulden over te nemen? En wat als je helemaal niet wist dat er financiële problemen waren? Veel mensen denken bij een erfenis vooral aan spaargeld, een woning of persoonlijke bezittingen. In de praktijk bestaat een nalatenschap echter uit álle bezittingen én schulden van de overledene. Daarom is het belangrijk om niet overhaast een beslissing te nemen wanneer je erfgenaam bent. In dit artikel leggen we uitgebreid uit welke keuzes je hebt en waar je rekening mee kunt houden bij een erfenis met schulden.

Erfenis en schulden: informatie en tips
Wat gebeurt er met schulden na een overlijden?
Wanneer iemand overlijdt, gaan niet alleen de bezittingen over op de erfgenamen, maar ook de schulden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

een hypotheek;

persoonlijke leningen;

creditcardschulden;

belastingschulden;

openstaande rekeningen;

studieschulden;

zakelijke schulden.

Let op: een studieschuld bij DUO is hierop een uitzondering, deze wordt bij overlijden automatisch volledig kwijtgescholden en gaat niet over op de erfgenamen.

Samen vormen deze bezittingen en schulden de nalatenschap. Als erfgenaam heb je vervolgens drie keuzes:

de erfenis zuiver aanvaarden;

de erfenis beneficiair aanvaarden;

de erfenis verwerpen.

Volgens de Rijksoverheid is het verstandig om eerst goed te onderzoeken of er schulden zijn voordat je een keuze maakt. Bij een verkeerde beslissing kun je namelijk financieel aansprakelijk worden.

Zuiver aanvaarden: let goed op de risico’s
Wanneer je een erfenis zuiver aanvaardt, neem je zowel de bezittingen als de schulden volledig over. Dat betekent dat je in sommige gevallen ook met je eigen vermogen aansprakelijk kunt worden gesteld voor schulden die groter blijken te zijn dan de waarde van de nalatenschap. Veel mensen realiseren zich niet dat je een erfenis soms ook onbewust zuiver kunt aanvaarden. Dit gebeurt wanneer je je gedraagt als erfgenaam. Bijvoorbeeld door:

spullen van de overledene te verkopen of weg te geven;

geld van diens bankrekening op te nemen voor eigen gebruik;

waardevolle bezittingen mee naar huis te nemen.

Sinds 2016 zijn de regels iets soepeler geworden. Het betalen van een openstaande, reguliere rekening van de overledene (zoals de huur of energierekening) vanuit de nalatenschap, wordt tegenwoordig vaak gezien als een normale beheerstaak en niet direct als zuivere aanvaarding. Toch blijft voorzichtigheid belangrijk, want in de praktijk is de grens tussen de erfenis 'beheren' en de erfenis 'accepteren' flinterdun.

Erfenis verwerpen: afstand doen van de nalatenschap
Wil je geen risico lopen of weet je zeker dat de schulden hoger zijn dan het vermogen? Dan kun je ervoor kiezen om de erfenis te verwerpen. Wanneer je een erfenis verwerpt:

ontvang je niets uit de nalatenschap;

ben je niet aansprakelijk voor schulden;

ben je juridisch gezien nooit erfgenaam geweest.

Dit gebeurt via een verklaring bij de rechtbank in het arrondissement waar de overledene woonde.

Let op: jouw kinderen kunnen erfgenaam worden
Veel mensen weten niet dat bij verwerping het erfdeel vaak automatisch doorschuift naar de volgende generatie (plaatsvervulling). Dat betekent dat jouw kinderen vervolgens erfgenaam kunnen worden. Zijn je kinderen minderjarig? Dan moet er toestemming worden gevraagd aan de kantonrechter om ook namens hen de erfenis te verwerpen. De rechter geeft deze toestemming doorgaans alleen als overduidelijk is dat de erfenis negatief is.

Beneficiair aanvaarden: een veilige keuze bij twijfel
Twijfel je over de financiële situatie van de overledene? Dan is beneficiair aanvaarden de verstandigste optie. Beneficiair aanvaarden betekent dat je de erfenis accepteert onder voorbehoud. Je bent dan in principe niet privé aansprakelijk voor schulden van de overledene. De nalatenschap wordt eerst officieel afgewikkeld volgens wettelijke regels. Hierbij wordt gekeken:

hoeveel bezittingen er zijn;

hoeveel schulden er openstaan;

of er uiteindelijk een positief saldo overblijft.

Blijkt dat de schulden hoger zijn dan het vermogen? Dan hoef je het verschil niet zelf te betalen (tenzij je je als vereffenaar niet aan de wettelijke regels houdt).

Waarom kiezen steeds meer mensen voor beneficiair aanvaarden?
Notarissen zien de afgelopen jaren een duidelijke stijging in beneficiaire aanvaardingen. Dat komt onder andere doordat financiële situaties ingewikkelder zijn geworden en mensen vaker onzeker zijn over verborgen schulden. Ook online leningen, private lease contracten en betalingsachterstanden maken het lastiger om direct een goed beeld van de nalatenschap te krijgen.

Verborgen schulden: wat als je nergens van wist?
Het komt regelmatig voor dat erfgenamen pas later ontdekken dat er schulden zijn. Bijvoorbeeld omdat er nog:

een belastingschuld openstaat;

een zakelijke schuld blijkt te zijn;

onbekende leningen bestaan;

sprake is van fraude of borgstellingen.

Wet BETS: extra bescherming voor erfgenamen
Om erfgenamen beter te beschermen, trad in 2016 de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden in werking (de Wet BETS). Dankzij deze wet kan een erfgenaam soms alsnog beneficiair aanvaarden wanneer later onverwachte schulden opduiken, ondanks dat de erfenis eerder al zuiver was aanvaard. Daarvoor gelden wel zeer strenge voorwaarden:

je mocht redelijkerwijs niet weten van het bestaan van de schuld;
je moet binnen 3 maanden na het ontdekken van de schuld een verzoek indienen bij de kantonrechter om alsnog beneficiair te mogen aanvaarden;
de kantonrechter moet dit verzoek daadwerkelijk goedkeuren.
Hoe kom je erachter of iemand schulden had?
Dat blijkt in de praktijk vaak lastiger dan gedacht. Toch zijn er een aantal signalen en mogelijkheden om onderzoek te doen:

Controleer belangrijke documenten: bekijk bijvoorbeeld bankafschriften, belastingaangiften, administratie, hypotheekpapieren, verzekeringen, aanmaningen en incassobrieven.
Vraag informatie op bij instanties: soms kunnen banken, verzekeraars of de Belastingdienst informatie verstrekken aan erfgenamen, mits je kunt aantonen dat je erfgenaam bent (bijvoorbeeld met een Verklaring van Erfrecht).
Controleer het Centraal Testamentenregister: hier kun je nagaan of er een testament bestaat en bij welke notaris dit is opgesteld.
Wie betaalt de uitvaartkosten?
Een veelgestelde vraag is of je automatisch aansprakelijk wordt voor schulden wanneer je de uitvaart regelt of betaalt. Dat is niet het geval. De wet beschouwt het regelen of betalen van de uitvaart niet als een daad van zuivere aanvaarding. Wel geldt de regel dat degene die de opdracht geeft aan de uitvaartondernemer (degene die de overeenkomst ondertekent) persoonlijk verantwoordelijk wordt voor de betaling van de factuur. Wanneer er onvoldoende geld in de nalatenschap zit, zal de uitvaartondernemer deze kosten verhalen op de opdrachtgever. Daarom is het verstandig om vooraf duidelijke afspraken te maken binnen de familie.

Minderjarigen zijn extra beschermd
De wet beschermt minderjarige erfgenamen extra goed. Een minderjarige kan een erfenis namelijk nooit zomaar zuiver aanvaarden. Wanneer een minderjarige erfgenaam is, geldt het volgende proces:

de ouders of verzorgers (wettelijk vertegenwoordigers) hebben 3 maanden de tijd om een formele verklaring van beneficiaire aanvaarding af te leggen;
doen zij binnen deze termijn niets? Dan wordt de erfenis na die 3 maanden van rechtswege (automatisch) beneficiair aanvaard;
is er sprake van een zwaar negatieve erfenis en willen de ouders die verwerpen namens het kind, dan is hier altijd toestemming van de kantonrechter voor nodig.
Hiermee wil de wet voorkomen dat kinderen later onverwacht met (torenhoge) schulden worden geconfronteerd.

Wat gebeurt er als niemand de erfenis wil aanvaarden?
Wanneer álle erfgenamen (en de daaropvolgende generaties via plaatsvervulling) een erfenis verwerpen, blijft de nalatenschap 'onbeheerd' achter. Het Rijksvastgoedbedrijf onderzoekt vervolgens namens de overheid of er na het betalen van de schulden nog geld of bezittingen overblijven. Als er een positief saldo is, vervalt dit overschot aan de Staat der Nederlanden. Blijkt echter vooraf al dat de erfenis puur uit schulden bestaat en er niets te halen valt? Dan wikkelt het Rijksvastgoedbedrijf de erfenis niet af en blijft de nalatenschap simpelweg onbeheerd achter.

Praktische tips voor erfgenamen
Neem geen overhaaste beslissing. Je hoeft niet direct te kiezen. Gebruik de tijd om eerst onderzoek te doen.
Wees voorzichtig met bezittingen. Neem niet zomaar spullen mee om te houden of te verkopen voordat duidelijk is welke keuze je maakt.
Schakel hulp in bij twijfel. Een notaris of erfrechtspecialist kan helpen bij ingewikkelde situaties, bijvoorbeeld bij samengestelde gezinnen, buitenlandse bezittingen, ondernemingen, grote schulden of conflicten tussen erfgenamen.
De belangrijkste tip blijft: onderzoek eerst de financiële situatie voordat je een erfenis accepteert. Zeker wanneer er twijfels bestaan over schulden of de administratie is voorzichtigheid belangrijk.

Bronnen: Rijksoverheid, Erven-online, de Rechtspraak
https://www.rememberme.nl/inspiratie/uitvaartverzekering/erfenis-en-schulden-wat-moet-je-weten-als-erfgenaam

09/07/2026

Kindsdelen uitbetalen: de fiscale gevolgen voor de erf- en schenkbelasting
Het uitbetalen van ‘kindsdelen’ na het openvallen van een nalatenschap roept vaak vragen op. Wat zijn de fiscale gevolgen? Hoe zit het met de erfbelasting en schenkbelasting? In deze blog zoomen we in op de belangrijkste facetten, met speciale aandacht voor wanneer er sprake is van een schenking.

Wat is een kindsdeel?
Een kindsdeel is het deel van de erfenis waarop een kind wettelijk recht heeft na het overlijden van een ouder. In Nederland wordt dit in beginsel geregeld door het versterferfrecht. Dit zijn de standaardregels van het erfrecht over wie de erfgenamen zijn, zonder het laten opmaken van een testament. Door een testament op te maken, kunt u van deze regels afwijken.

Als er geen testament is opgemaakt, erven de langstlevende partner en de kinderen ieder een gelijk erfdeel van de nalatenschap. De langstlevende partner verkrijgt alle goederen en schulden van de nalatenschap. De kinderen verkrijgen hun erfdeel in de vorm van een niet-opeisbare vordering op de langstlevende ouder. De vordering is pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder.

De vorderingen van de kinderen zijn in beginsel renteloos, maar de erfgenamen mogen binnen de aangiftetermijn van de erfbelasting een ander rentepercentage afspreken. Deze rente hoeft de langstlevende ouder niet jaarlijks te betalen, maar vervalt pas bij het overlijden van de langstlevende ouder.

Erfbelasting
Bij het overlijden van de eerste ouder is (afhankelijk van de hoogte van de nalatenschap) erfbelasting verschuldigd. Zie hiervoor ook onze eerdere blog Erfbelasting betalen: hoe werkt dat precies? – Schipper Accountants. De erfbelasting moet over zowel het erfdeel van de langstlevende ouder worden betaald, als over de erfdelen van de kinderen. Voor de langstlevende ouder geldt een hoge partnervrijstelling, waardoor de belastingdruk vaak beperkt blijft. Voor kinderen geldt een veel lagere vrijstelling, waardoor er over de erfdelen van de kinderen vaker erfbelasting is verschuldigd.

Omdat de kinderen enkel een niet-opeisbare vordering op de langstlevende ouder erven, moet veelal de verschuldigde erfbelasting over de erfdelen van de kinderen worden voorgeschoten door de langstlevende ouder. De voorgeschoten erfbelasting wordt als hoofdregel verrekend met de niet-opeisbare vordering van de kinderen.

In principe zijn de kindsdelen niet opeisbaar, maar er zijn specifieke wettelijke en testamentaire bepalingen die bepalen wanneer kindsdelen wel opeisbaar zijn. Kinderen ontvangen hun erfdeel vaak pas na het overlijden van de langstlevende ouder.

Voorkom betalingsproblemen bij uw erfgenamen met uitstel van betaling
Betalings­problemen bij uw erf­genamen voorkomen
Uitstel van betaling
Wanneer is er sprake van een schenking?
De langstlevende ouder kan besluiten om de niet-opeisbare vorderingen van de kinderen (de kindsdelen) eerder uit te betalen dan wanneer deze volgens de wet of het testament opeisbaar zijn. Dit kan als de langstlevende ouder nog leeft en besluit om de kindsdelen uit te keren om de kinderen financieel te ondersteunen. Bijvoorbeeld op het moment dat de langstlevende ouder tijdens leven de eigen woning verkoopt, waardoor er geld vrij beschikbaar komt.

Als de langstlevende ouder besluit om de kindsdelen eerder uit te betalen dan dat deze opeisbaar zijn op grond van de wet of het testament, wordt dit mogelijk gedeeltelijk als een schenking gezien. Hierover kan schenkbelasting zijn verschuldigd. In hoeverre dat het geval is hangt af van de gemaakte renteafspraken én het feitelijk uitbetaalde bedrag.

Rentevrij: Als de kindsdelen renteloos zijn, wordt een eerdere uitbetaling van het gehele bedrag fiscaal gezien als een schenking. De waarde van deze schenking wordt berekend op basis van een percentage van de schuld, vermenigvuldigd met een factor die afhankelijk is van de leeftijd van de langstlevende ouder. Hoe jonger de ouder, hoe hoger de factor.
Bijvoorbeeld, als het kindsdeel € 50.000 bedraagt en de ouder is 81 jaar oud, dan kan de fiscale waarde van het kindsdeel € 38.000 zijn. Bij volledige uitbetaling wordt er dan €12.000 als schenking beschouwd. Hierover is schenkbelasting verschuldigd.

Om in dit geval schenkbelasting te voorkomen kan gekozen worden om een lager bedrag uit te betalen ter finale kwijting van de schuld inzake de kindsdelen. Hoe hoog dit bedrag is hangt af van de (statische) levensverwachting van de ouder en van de marktrente op het moment van aflossen. Recent heeft de belastingdienst in een Kennisgroepstandpunt de toezegging gedaan dat voor de marktrente mag worden aangesloten bij marktrente die wordt gehanteerd binnen de loonbelasting. Het uit te betalen bedrag is vaak hoger bij de huidige marktrenten dan de berekening hierboven op grond van de fiscale uitgangspunten.

Rentedragend met een samengestelde rente: Als de kindsdelen rentedragend zijn, kunnen zich vele situaties voordoen. Een veel voorkomende situatie is dat daarbij sprake van een samengestelde rente. Een samengestelde rente houdt in dat ook rente over de reeds vervallen rentetermijnen in rekening wordt gebracht. Indien deze samengestelde rente hoger is dan de marktrente, dan kan het volledige kindsdeel uitbetaald worden.
Rentedragend met een enkelvoudige rente: Met name bij overlijdens enige tijd geleden is vaak sprake van een enkelvoudige rente. Daarbij wordt jaarlijks een rente vergoed over het kindsdeel, maar niet over de tot dan toe vervallen rentetermijnen. In dat geval is van belang om bij een gedeeltelijke uitbetaling vast leggen of dit in mindering komt op het kindsdeel zelf óf de opgebouwde rente, omdat dit voor de fiscale gevolgen van groot belang is.De opgebouwde rentevordering is voor de fiscale afwikkeling goed te vergelijken met het hierboven aangeduide rentevrije kindsdeel.
De fiscale afwikkeling het kindsdeel zelf is goed vergelijkbaar met een rentedragende schuld op basis van een samengestelde rente, nadat de van toepassing zijnde enkelvoudige rente is herrekend naar een samengestelde rente.

Tenslotte
In deze blog ligt de focus op het uitbetalen van kindsdelen. Er zijn echter nog vele andere manieren om uw kinderen financieel te ondersteunen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verstrekken van een lening of het doen van een schenking. Het hangt af van uw specifieke omstandigheden en wensen welke optie voor u en uw kinderen het meest aantrekkelijk is.

https://www.schipperaccountants.nl/kindsdelen-uitbetalen/?utm_source=spotler.nl&utm_medium=email&utm_campaign=schippervisie_juli_2026&utm_content=blog