14/08/2026
๐๐จ๐ ๐ฆ๐๐๐ซ ๐ซ๐ฎ๐ข๐ฆ๐ญ๐ ๐ฐ๐ ๐ ๐๐ฏ๐๐ง ๐๐๐ง ๐ฏ๐๐ค๐ฆ๐๐ง๐ฌ๐๐ก๐๐ฉ, ๐ก๐จ๐ ๐ฆ๐๐๐ซ ๐ซ๐ฎ๐ข๐ฆ๐ญ๐ ๐ฐ๐ ๐จ๐จ๐ค ๐ ๐๐ฏ๐๐ง ๐๐๐ง ๐ฏ๐๐ซ๐ฌ๐๐ก๐ข๐ฅ.
Welke plaats hebben verschil en conflict eigenlijk in organisaties die juist ruimte willen geven aan vakmanschap en zelforganisatie?
Die vraag kwam bij mij op na het lezen van drie artikelen van Jaap Peters waarin hij het denken van Frederic Laloux en het Rijnlandse organiseren naast en tegenover elkaar plaatst.
Beide perspectieven geven, ieder op hun eigen manier, ruimte aan vakmanschap, professionele verantwoordelijkheid en zelforganisatie.
Terwijl ik las, begon mij iets te intrigeren.
Want wie professionals werkelijk ruimte geeft om zelf waar te nemen, af te wegen en verantwoordelijkheid te nemen, moet ook accepteren dat zij tot verschillende inzichten komen.
๐๐๐๐ซ ๐ซ๐ฎ๐ข๐ฆ๐ญ๐ ๐ฏ๐จ๐จ๐ซ ๐ฆ๐๐ง๐ฌ๐๐ง ๐๐๐ญ๐๐ค๐๐ง๐ญ ๐๐ฎ๐ฌ ๐จ๐จ๐ค ๐ฆ๐๐๐ซ ๐ซ๐ฎ๐ข๐ฆ๐ญ๐ ๐ฏ๐จ๐จ๐ซ ๐ฏ๐๐ซ๐ฌ๐๐ก๐ข๐ฅ.
Laloux besteedt wel aandacht aan conflictvaardigheid. Maar daarmee is voor mij de vraag nog niet beantwoord. Want verschil ontstaat niet pas wanneer er conflict is. Het is inherent aan samenwerken, vakmanschap en organiseren.
Dat bracht me ook terug bij een gedachte die al veel langer in mijn eigen werk aanwezig blijkt te zijn. Ik sprak vaak over verschillen als bron van ontwikkeling.
Inmiddels vind ik dat te gemakkelijk.
Verschillen ontwikkelen niets vanzelf. Ze kunnen nieuwe mogelijkheden zichtbaar maken, maar evengoed leiden tot vermijding, verwijdering en conflict.
Daarom formuleer ik het nu liever zo:
๐๐๐ซ๐ฌ๐๐ก๐ข๐ฅ๐ฅ๐๐ง ๐ฏ๐จ๐ซ๐ฆ๐๐ง ๐จ๐ง๐ญ๐ฐ๐ข๐ค๐ค๐๐ฅ๐ฉ๐จ๐ญ๐๐ง๐ญ๐ข๐๐๐ฅ.
Of dat potentieel daadwerkelijk tot ontwikkeling en meerwaarde leidt, hangt af van wat mensen รฉn organisaties ermee doen.
Daar raakt voor mij de vergelijking tussen Laloux en het Rijnlandse organiseren aan : niet pas aandacht voor verschil wanneer het conflict wordt, maar onderzoeken wat nodig is om verschil productief te maken.
Over die vraag schreef ik het essay โVerschillen als ontwikkelpotentieelโ.
Het is tegelijk de eerste publicatie vanuit iets nieuws waar ik mee begonnen ben: de Werkplaats .
Een plek waarin ik, samen met anderen, wil onderzoeken hoe verschil, spanning en conflict kunnen bijdragen aan ontwikkeling van mensen en organisaties.
In het essay is Laloux en het Rijnlandse denken het vertrekpunt. De vraag die eronder vandaan komt is fundamenteler:
๐๐๐ญ ๐ก๐๐๐๐๐ง ๐ฆ๐๐ง๐ฌ๐๐ง รฉ๐ง ๐จ๐ซ๐ ๐๐ง๐ข๐ฌ๐๐ญ๐ข๐๐ฌ ๐ง๐จ๐๐ข๐ ๐จ๐ฆ ๐ฏ๐๐ซ๐ฌ๐๐ก๐ข๐ฅ๐ฅ๐๐ง ๐ฐ๐๐ซ๐ค๐๐ฅ๐ข๐ฃ๐ค ๐ญ๐จ๐ญ ๐จ๐ง๐ญ๐ฐ๐ข๐ค๐ค๐๐ฅ๐ฉ๐จ๐ญ๐๐ง๐ญ๐ข๐๐๐ฅ ๐ญ๐ ๐ฆ๐๐ค๐๐ง?
Het essay staat hier:
https://sl1nk.com/3jk8xd5
Ik ben benieuwd welke gedachten of tegenspraak het oproept.