Levenswending Ritueelbegeleiding

05/05/2026

Beltane - feest van vuur en prille begin van de zomer

Dit jaar neem ik deel aan het vieren van jaarfeesten die hun oorsprong vinden in de (Keltische) natuurreligies. Natuurcirkels organiseert deze vieringen, die verbonden zijn met de cycli in de natuur. De acht jaarfeesten houden verband met de zonnecyclus en de landbouw en vieren elk begin en hoogtepunt van de vier seizoenen.

Als jonge vrouw ontstond mijn interesse in deze rituelen en na op latere leeftijd mijn eigen vorm als ritueelbegeleider te hebben gevonden, merkte ik dat ik behoefte had om mijn oude interesse nieuw leven in te blazen.

Beltane is een feest van vuur en luidt het prille begin van de zomer in. Het wordt traditioneel op de avond van 30 april gevierd. De astrologische datum is meestal rond 5 mei. Beltane staat in het teken van vruchtbaarheid en vurigheid.

Afgelopen weekend vierden wij Beltane met een groepje jonge en oudere vrouwen in de yurt van Blue Beetle op landgoed 'Huis te Maarn'. Een plek waar de waardes van stilte, vertraging, bezinning en verbinding ons mogen herinneren aan de heiligheid van het leven.

In alle openheid deelden we over ons innerlijk vuur en wat vruchtbaarheid, sensualiteit en seksualiteit voor ons betekent. Omringd door de natuur met bomen, struiken en planten in volle groei en bloei. Na een lange droge periode regende het, maar tijdens ons 'vuurritueel' was het even droog.

Na afloop fietste ik 's avonds door de regen terug door een druipend zachtgroen besloten beukenbos, een bijzondere ervaring.

Deze jaarfeesten staan in Europa al eeuwenlang onder verschillende namen bekend, met tradities en betekenissen die in accent van elkaar verschillen. De komst van het christendom betekende niet meteen het einde van de vollemaanvieringen en jaarfeesten. De twee religies hebben eeuwenlang vreedzaam naast elkaar bestaan.

Een bijzondere plek: https://www.bluebeetle.nl/

23/04/2026

In Het Zwanenbroedershuis in Den Bosch vond gisteren de jaarlijkse ALV van de Landelijke Vereniging LBvR - Ritueelbegeleiders plaats. Tevens een fijne gelegenheid om collega ritueelbegeleiders te ontmoeten en bij te praten over ons mooie en betekenisvolle vak.

Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding opende de vergadering met een ritueel en passende woorden die aansloten bij de door Rhonda Spates gemaakte mandela, aan de hand van de elementen aarde, water, lucht en vuur en de Chinese elementen hout en metaal.

In de middag verzorgde Rhonda een workshop over materialen als inspiratiebron, waarin deze basiselementen uit de natuur inspiratie vormen voor het uitvoeren van rituelen.

Een ritueelbeleider maakt een ongewoon moment gewoon bijzonder. Met een ceremonie die raakt, verbindt en transformeert. Met woorden, gebaren, rituelen, muziek, beelden en symbolen vol diepgang en betekenis.
Denk aan rituelen bij leven, bij levenseinde, bij herdenken en bij uitvaart.

De Landelijke Beroepsvereniging van Ritueelbegeleiders geeft landelijke bekendheid en status aan het vak ritueel begeleiden bij bijzondere levensmomenten. De beroepsvereniging vergroot de kwaliteit, kennis en vaardigheden van haar leden en behartigt hun belangen bij grote organisaties en de overheid.

De foto is gemaakt door collega ritueelbegeleider Agnes van Wijk Ritueelbegeleiding

10/04/2026

Vandaag ging ik als ritueelbegeleider voor bij een afscheid in de aula van het uitvaartcentrum met aansluitend de begrafenis op de Nieuwe Algemene Begraafplaats in Leersum. Mooie serene plek met uitzicht op de graftombe van de familie Van Nellesteijn, een uitzichttoren op het hoogste punt van de Donderberg.

'Het mooiste wat je kunt achterlaten zijn sporen van liefde.'

04/04/2026

Op 21 maart, de lente equinox, de dag waarop de dag en nacht op de aarde even lang zijn, nam ik deel aan een Lente Ostara ritueel met een aantal vrouwen, jong en ouder, van Natuurcirkels, waaronder Olga van de Velde op landgoed De Horst in Driebergen.
We vierden de toenemende zonnekracht en de groeikacht van de natuur.

We zongen, dansten, deelden over wat er wil ontkiemen, maakten een soulcard, liepen het labyrint en genoten van een heerlijke potluck.

Uit Godinnen van eigen bodem van Ineke Bergman:
Ostara is een Germaanse en Saksische godin die ook in onze streken wordt vereerd. De naam Ostara verwijst naar het oosten, waar de zon op komt.
Pasen is het gekerstende feest van Ostara. Haar naam vind je nog terug in buitenlandse aanduidingen voor Pasen, zoals het Duitse Ostern en het Engelse Easter.
In Nederland hebben we het heidense feest vroeger ook gekend onder de naam Ooster.
Ons paasfeest kent nog tal van heidense elementen, zoals het beschilderen en verstoppen van eieren, de palmpasenstok met het broodhaantje in top. Dit is nog een overblijfsel van de meiboomviering van de Germanen.
In het oosten van ons land viert men nog een andere heidense traditie: het ontsteken van de paasvuren.

25/03/2026

Aanrader: Hamnet

Eeen intiem, verstild portret van een gezin, een verlies en de stille manier waarop rouw zich een weg baant door het dagelijks leven.
De film Hamnet laat zien hoe toneelschrijver William Shakespeare en zijn vrouw Agnes omgaan met het verlies van hun zoon.

De film is gebaseerd op de roman Hamnet van Maggie O’Farrell en verbeeldt het fictieve verhaal rond de dood van Hamnet, de elfjarige zoon van William Shakespeare.

Over verlies, rouw, liefde en wat blijft.
Ik was onder de indruk.

"A monumental cinematic experience." Watch the official trailer for HAMNET, winner of the 2025 TIFF People's Choice Award. Starring Jessie Buckley and Paul M...

13/03/2026

Vanaf nu in de bioscoop: Just Our Heart
over rouw en rituelen

De Nederlandse regisseur Maartje Nevejan voert in haar invoelende documentaire 'Just Our Heart' verschillende vrouwelijke rouwspecialisten op. Wij mogen meekijken naar de rituelen en ceremonies die volgens hen behulpzaam zijn bij het rouwen.

Erg ontroerend is het ritueel dat theatertherapeut Barbara Raes creëert. Twee zusjes van zeven en tien, die hun ouders verloren bij een auto-ongeluk, varen mee op een boot. Ze gooien flessenpost in zee en begeleiden zachtjes zingend de zonsopkomst. Als ze terugkeren in de haven staan familie en vrienden de zusjes zwaaiend op te wachten.

Er hoeft niet veel gepraat te worden. Voel je verbonden met de omringende natuur, is vaak de boodschap. Er is een g*t in je hart geslagen, maar misschien is dat g*t wel een opening naar iets anders. Misschien kun je in plaats van pijn wel liefde voelen.

In Spanje volgen we een ayahuasca-ritueel begeleid door een psycholoog. In Bolivia wordt met een rituele dans gerouwd om de aangeslagen natuur. Eco-rouw wordt serieus genomen, evenals rouw om zoiets als verloren vitaliteit door het ouder worden. Het gaat om een rite de passage, een transformatie, en om de acceptatie dat je niet meer dezelfde bent als voor het verlies.

Je beseft vooral dat rouw liefde is die nergens heen kan, en dat het van nut kan zijn om daarvoor een uitlaatklep te vinden. Dat kan ook door op zee een zacht veertje weg te blazen, zoals de zusjes doen.

https://justourheart.com/

In Just Our Heart director Maartje Nevejan explores how grief leads to transformation through five women who help others with personal and ecological grief usin

19/01/2026

Zij gaan naar 't Blije Schaap!

Het laatste geregistreerd partnerschap dat ik aan het einde van het oude jaar mocht voltrekken vond plaats op de dag voor Kerstmis. Zij viert op 24 december haar 60e verjaardag en maakt als grapje – met een knipoog naar hem - dat die dag goed te onthouden is.

Een paar weken voor de datum spreek ik het paar uitgebreid. Ze vertellen hoe zij elkaar hebben leren kennen en hoe snel het daarna is gegaan. Beiden, nu wonend in het midden van het land, zijn op zoek gegaan naar een nieuwe gezamenlijke woonplek. Die vonden ze aan de Waddenkust, boerderij ’t Blije Schaap met B&B en theetuin, vlakbij de plek waar de boot naar Ameland vertrekt. Daar verhuizen ze in februari naartoe. Je moet het maar durven! Maar dit stel straalt enthousiasme, positiviteit en daadkracht uit. Zij gaan ervoor!

Op mijn vraag wat hen bindt, vertellen zij dat ze elkaar het geluk gunnen. De jonge hond die zij sinds kort hebben is ook een bindende factor. Ze zouden het heel leuk vinden als hun hond tijdens de ceremonie de ringen mag komen brengen. Team dienstverlening van de gemeente stelt zich hierin soepel op, de hond mag mee. Zelf vind ik dit ook leuk. Destijds bij mijn huwelijk ging onze hond ook mee naar het gemeentehuis, compleet met groene strik om, passend bij onze kleding.
Verder wil het paar een informele ceremonie en of ik alsjeblieft geen toga aan wil trekken, maar gewoon leuk casual gekleed. Net als zij gaan doen.

Op de dag zelf is het stralend weer en met hun naaste familie en een paar goede vrienden komen zij naar het gemeentehuis. De kinderen en kleinkinderen van de bruidegom zijn er natuurlijk ook bij. Als start blijft het paar buiten de deur wachten. Er wordt een vrolijk muziekje opgezet, waarna ik de deur opendoe en het paar hun entree maakt samen met hond Beer. Het is een mooie persoonlijke intieme ceremonie, met een lach en een traan. Beiden hebben al een leven vol ervaringen achter de rug.
Bijzonder is dat haar ouders van 80 en 85 jaar getuigen zijn voor hun dochter. Hoe mooi is dat!

Na afloop maak ik een foto van het hele gezelschap en we nemen hartelijk afscheid. Zij nodigen me uit een keer hun B&B te bezoeken!

Zij gaan ervoor
niet over de gebaande paden,
maar met vertrouwen, lef en nieuwsgierigheid
nieuwe avonturen beleven.

Een paar weken later sturen ze mij een paar leuke foto’s en een bedankje.

Lieve Karin,

Ik heb net je tekst teruggelezen en complimenten voor jouw laatste eigen tekst, heel mooi verwoord. We kijken terug op een mooie dag, precies zoals we wilden en dat mede dankzij jou. Je hebt het goed aangevoeld. Dus nogmaals dank daarvoor. Het ga je goed. Liefs, Rob en Elles

Dit verhaal deel ik met toestemming van het ‘bruidspaar’.
Ook in dit nieuwe jaar voltrek ik weer met veel plezier huwelijken en geregistreerd partnerschappen!

16/01/2026

In Rouwinformatie.nl ook dit keer weer een mooie column van Sander de Hosson over rouwen. Voor informatie en inspiratie kun je je aanmelden voor hun nieuwsbrief.

"Rouw lost niet op, maar het verandert wel van vorm.
Rouw wordt vaak beschreven als iets wat moet slijten, zakken, wat je een plek moet geven, oplossen zelfs. Maar wie rouwt, weet dat dit niet klopt. Sander de Hosson, longarts en mede-oprichter van Samen Carend, betoogt dat rouw ook een bewijs is. Een bewijs dat je hebt liefgehad, een bewijs dat niet meer verdwijnt. Hij schrijft in deze column over deze én al die andere paradoxen van rouw."

Carend Rouw en Nazorg Congres
Op woensdag 21 januari 2026 organiseert Carend een bijzonder Congres over Rouw en Nazorg, waarin we samen met toonaangevende sprekers stil staan bij het begeleiden van mensen rond en na het sterven. Van interculturele rituelen tot existentiële vragen, van de kracht van nabijheid tot het overleven van verlies: dit congres biedt verdieping, herkenning en inspiratie voor iedereen die met rouw te maken heeft.

https://rouwinformatie.nl/rouw-lost-niet-op-het-verandert-wel-van-vorm-column-van-sander-de-hosson/?utm_source=Van+oud+naar+nieuw%3A+%2E%2E%2E+%28Bulkmailing+aangemaakt+op+2026-01-12%29&utm_medium=Email

Rouw wordt vaak beschreven als iets wat moet slijten, zakken, wat je een plek moet geven, oplossen zelfs. Maar wie rouwt, weet dat dit niet klopt. Sander de Hosson, longarts en mede-oprichter van Samen Carend, schrijft in deze column over de paradoxen van rouw.

27/11/2025

Afgelopen week was ik bij een lezing van rouwexpert Manu Keirse, georganiseerd door Miltenburg Uitvaartverzorging in Houten.
Ook al heb ik hem eerder horen spreken en zijn boeken gelezen, het blijft inspirerend en waardevol om te luisteren naar zijn verhalen, inzichten, kennis en tips over rouw en verlies, die hij verduidelijkt aan de hand van vele voorbeelden uit de praktijk. Zoals hij zegt, als meer mensen beter zouden weten hoe om te gaan met rouw en verlies, dan zou dat meer verbondenheid creëren.

Zijn belangrijkste boodschap is eerst en vooral luisteren, luisteren, luisteren. Verdriet kun je niet verwerken, het gaat over overleven en het verweven ervan in je leven.
Rouw is een normale menselijke reactie op verlies, door de dood, maar er zal tal ook van andere verliessituaties die vaak onterecht onderbelicht blijven, zoals verlies van gezondheid, van werk en toekomstperspectief en na een relatiebreuk.

Enkele van zijn inzichten:
“Elk mens heeft zijn eigen weg waarin hij verlichting van verdriet kan vinden. Wat vooral belangrijk is: mensen moeten in verdriet verlies overleven, dat is rouwarbeid verrichten. Dat is een heel zware belasting voor het lichaam en voor de geest. Mensen moeten dingen mogen doen die hen rust geven, die hen ontspanning geven, want ze zijn een zware inspanning aan het doen.”

"Verdriet is als een schaduw; mijn schaduw gaat altijd met me mee. Soms zie ik die en soms niet. Op veel momenten ben ik me niet bewust van mijn schaduw. Die ligt vaak achter mij. Maar ik kan een hoek van een straat omslaan en ineens ligt die recht voor mijn voeten.”

“Vraag niet: hoe gaat het? Maar vraag: vertel eens hoe ben je de afgelopen uren of dagen bent doorgekomen? Dan geef je mensen zelf de kans om te praten over hun verdriet, óf over iets heel anders te praten als ze dat willen.”

"Sterven is verhuizen van de buitenwereld naar het hart van de mensen die van je houden."

"Rouwen is niet loslaten, maar anders leren vasthouden."

20/11/2025

Licht en warmte tijdens de herdenkingsbijeenkomst bij Huize Beatrix in Doorn ter nagedachtenis aan de overleden bewoners.

Gitarist John Jacobs en ik verzorgden de muzikale omlijsting met een vijftal passende iederen. Geestelijk verzorger Barbara Tibben verwerkte zinnen uit de liedjes in haar overweging tot een mooi rond geheel.

Als de avond komt
zal ik de gevallen blaadjes
bijeen zamelen
en mij herinneren
hoe schoon de bloesem in de ochtend heeft gebloeid

13/11/2025

Herdenkingsavond - Al wat sterft zal bloeien

Jaarlijks organiseren de geestelijk verzorgers van de woonzorgcentra van QuaRijn een herdenkingsbijeenkomst voor alle overleden bewoners. Deze avonden worden door de families van de gestorvenen als waardevol ervaren. Ze zijn weer even terug op de plek waar hun partner, vader of moeder een tijd gewoond heeft en ontmoeten de medewerkers en andere bekenden.

Muziek is een belangrijk onderdeel van deze herdenkingen, het raakt en roept emoties op. Ik zie dan tranen vloeien en hoor het ook terug in de lieve en dankbare reacties na afloop.

Met John Jacobs als vaste gitarist zing ik ook dit jaar bij de herdenkingen in woonzorgcentrum Bunninchem in Bunnik, het Ewoud en Elisabeth Gasthuis in Wijk bij Duurstede, De Weijer in Bunnik en huize Beatrix in Doorn. Voor een impressie van onze muziek zie: https://lnkd.in/eKARyanu

In een tijd waarin de kerk een minder prominente rol heeft gekregen, en daarmee het verlies aan vaste rituelen, is het goed dat dit soort initiatieven er zijn. Stilstaan bij het verlies en gedenken middels het ontsteken van kaarsen, noemen van de naam en het plaatsen van een roos doet goed.