02/10/2025
के हाे त कुमारी परम्परा : जीवित देवीको कथा ?
१) परम्पराको उत्पत्ति
काठमाडौं उपत्यकामा कुमारी परम्परा मल्लकाल (झण्डै १७औं शताब्दी) बाट सुरु भएको हो।
कथाअनुसार, मल्ल राजाहरूले आफ्नी इष्टदेवी तलेजु भवानी लाई राति एकान्तमा पुज्ने गर्थे। एक दिन राजाले देवीसँग खेल्दा अनुचित व्यवहार गरेपछि देवी रिसाइन् र भनिन् –
👉 "म अब तिमीलाई प्रत्यक्ष देखिँदिन, तर सानो बालिकाको रूपमा उपत्यकामा निवास गर्नेछु।"
त्यसपछि राजाले देवीको आदेशअनुसार एक शाक्य/बज्राचार्य परिवारकी सानी कन्यालाई देवीको रूपमा पूजा गर्ने चलन सुरु गरे।
२) कुमारी रोज्ने प्रक्रिया
कुमारी प्रायः ३ देखि ५ वर्ष उमेरकी शाक्य वा बज्राचार्य परिवारकी अविवाहित बालिकाबाट छानिन्छिन्।
पुरोहितहरूले उनको शरीर, अनुहार, स्वर, चालढाल र "३२ लक्षण" परीक्षण गर्छन्।
उपत्यकाका केही धार्मिक परम्पराअनुसार, बालिकाले देवीको स्वरूप धारण गर्ने शक्ति राख्छिन् भन्ने विश्वास गरिन्छ।
रोजिएपछि उनलाई विधिपूर्वक पूजा गरेर कुमारी घर (हनुमानढोकामा रहेको) मा राखिन्छ।
३) कुमारीको जीवन
कुमारीलाई "जीवित देवी" भनेर सम्मान गरिन्छ।
उनको खुट्टा जमिनमा नछोइने गरी चलाइन्छ।
उनी विशेष पर्वमा मात्रै बाहिर निस्किन्छिन्, खासगरी इन्द्रजात्रा र कुमारी जात्रा मा।
दशैंतिर राष्ट्रपति/प्रधानमन्त्री वा राजाले पनि कुमारीबाट टीका–आशीर्वाद लिन्छन्।
४) विदाइ किन हुन्छ?
कुमारीलाई देवी मानिन्छ तर उनी सधैंका लागि कुमारी रहन्नन्।
जब उनी मासिक धर्म सुरु हुन्छ वा घाउपाला परेर रगत बग्छ, त्यस क्षणदेखि देवीको शक्ति उनको शरीरमा रहँदैन भन्ने विश्वास गरिन्छ।
त्यसैले आजजस्तो विशेष साइत मिलाएर पूजा–अनुष्ठान गरेर, बाजागाजासहित सम्मानपूर्वक विदा गरिन्छ।
विदाइ भएपछि उनी सामान्य किशोरीको जीवनमा फर्किन्छिन् –विद्यालय जान्छिन्, साथीभाइसँग खेल्छिन्, विवाह गर्छिन्।
आज भएको कुरा यही हो ।
👉 दिउँसो १२:०५ देखि १२:१६ बीच साइतमा बसेर हालकी कुमारी (तृष्णा शाक्य) लाई आसनबाट उतारियो र कुमारी घरबाट विदा गरियो।
Shree kumari maju 🙏❤️नयाँ कुमारी आर्यतारा शाक्य
