26/05/2026
नेपालका हिमाल, पहाड र तामाङ बस्तीहरूमा आज पनि अनेकौं प्राचीन संस्कारहरू जीवित छन्।
समय बदलियो, पुस्ता फेरिए, जीवनशैली परिवर्तन भयो — तर केही परम्पराहरू अझै पनि पुर्खाको सम्झना, प्रकृतिप्रतिको आस्था र सामूहिक अस्तित्वको प्रतीक बनेर बाँचेका छन्।
त्यस्तै एक मौलिक तथा ऐतिहासिक संस्कार हो — मोक्तान वंशभित्र गरिने “कुल पूजा” अथवा “देवाली”।
यो केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र होइन, यो बोन संस्कार, पुर्खाको इतिहास, प्रकृतिपूजा र सामाजिक एकताको जीवन्त दस्तावेज पनि हो।
मोक्तानभित्र रहेका चार खोर — चान्दा खोर, बोङ्रा खोर, च्युप्साङ खोर र बाप्साङ खोर — मध्ये बोङ्रा खोरको कुल पूजा आफ्नै विशेष विधि, नियम र सांस्कृतिक पहिचानका कारण अझै विशिष्ट मानिन्छ।
पुस्तौँदेखि मौखिक रूपमा हस्तान्तरण हुँदै आएको यस संस्कारमा मानिस र प्रकृतिबीचको सम्बन्ध, कुल देवताप्रतिको श्रद्धा, सिमीभूमीको मान्यता र पुर्खाहरूको जीवन दर्शन गहिरो रूपमा जोडिएको पाइन्छ।
आजको यस डकुमेन्ट्रीमा हामी मोक्तानभित्रको बोङ्रा खोरको कुल पूजा (देवाली), यसको पूजा विधि, ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, सांस्कृतिक महत्व र बोन संस्कारसँगको सम्बन्धबारे विस्तृत जानकारी प्रस्तुत गर्नेछौँ ।
यस भिडियोमा हामी काभ्रे जिल्ला, तेमाल गाउँपालिका वडा नं. ७, काल्धारका मोक्तानहरूको परम्परागत कुल पूजा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरेका छौँ।
बोङ्रा खोरको कुल पूजा केवल धार्मिक विधि मात्र होइन, यो बोन संस्कार, पुर्खाको इतिहास, प्रकृतिसँगको सम्बन्ध र सामाजिक एकताको जीवन्त प्रतीक हो।
https://youtu.be/bnEbOVGs2mg?si=TDkDii1hU1folfYD
#वंशवली #मोक्तान #तामाङ #संस्कार Part 8
