08/06/2026
हामीले हरेक दिन बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्मलाई शक्ति र पोषणको स्रोत ठानेर दिने दूधमा मानव स्वास्थ्यका लागि घातक 'मन्द विष' भित्रिरहेको डरलाग्दो तथ्य बाहिर आएको छ। खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभाग र स्थानीय सरकारको अनुगमनका क्रममा देशका नामुद दुग्ध सहकारी र डेरी उद्योगहरूले अत्यधिक नाफा कमाउन र दूध नफाटोस् भन्नका लागि अखाद्य रसायन मिसाएर नक्कली दूध बेचिरहेको फेला परेको छ।
कस्ता-कस्ता घातक वस्तुको मिसावट भेटियो?
सोडा र डिटर्जेन्ट पाउडर: दूधको अम्लीयपन नष्ट गरी लामो समयसम्म नफाटोस् भन्नका लागि लुगा धुने साबुनमा प्रयोग हुने कास्टिक सोडा र डिटर्जेन्ट मिसाउने गरिएको छ।
युरिया मल: दूधमा प्रोटिनको मात्रा बढी देखाउन खेतीपातीमा हालिने युरिया मल समेत प्रयोग भएको पुष्टि भएको छ।
बेकरी सर्टेनिङ (पाम आयल) र केमिकल: दूधमा चिल्लोपना (फ्याट) बढाउन पाम आयल, डेक्स्ट्रोज मोनोहाइड्रेट र माल्टोडेक्स्ट्रिन जस्ता पाउडर मिसाएर कृत्रिम दूध बनाउने गरिएको छ।
भक्तपुरको जोरपाटी दुग्ध सहकारीले यस्तै नक्कली दूध बनाएर सरकारी स्वामित्वको डीडीसी (DDC) र खुला बजारमा बेचेको पाइएको छ भने काभ्रेको पनौती र बुटवलमा सोडा मिसाइएका हजारौँ लिटर दूध नष्ट गरिएको छ। खाद्य विभागले यस चालु आर्थिक वर्षको ९ महिनामा मात्रै दूधमा मिसावट गर्ने ८२ वटा उद्योगविरुद्ध मुद्दा दायर गरिसकेको छ।
स्वास्थ्यमा कस्तो असर पर्छ?
वरिष्ठ स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार यस्तो रसायनयुक्त दूधको निरन्तर सेवनले पेटको पाचन प्रणाली पूर्ण रूपमा बिगार्छ। यसले आमाशय र आन्द्रामा अल्सर गराउने, मिर्गौला (किड्नी) फेल गराउने, कलेजोमा स्थायी क्षति पुर्याउने र बिस्तारै क्यान्सर जस्तो असाध्य रोग निम्त्याउने जोखिम उच्च रहन्छ। उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले यसलाई व्यापारिक जालझेल मात्र नभई 'मानव स्वास्थ्यमाथिको ठूलो अपराध' भन्दै दोषीलाई ६ महिना कैद र ३ लाख जरिबाना मात्र नभई कडाभन्दा कडा कारबाही गर्न माग गरेका छन्।
