14/11/2023
रामायण र तिहार पर्व । काग तिहारको दिनमा धेरै कागहरुले का-का गरिरहे जसको कारण पुरै अयोध्या राज्य त्रसित हुन पुग्यो र सुरक्षाको लागी सैनिक प्रबंधन आदि गर्न ठाल्यो । कुकुर तिहारको दिनमा धेरै कुकुरहरुले रुन, भुक्न, कराउन थाले जसको कारण अयोध्या बासीहरुलाई लाग्यो कि कतै रावणले रामलाई मारिसक्यो, अब रावणले फेरी अयोध्यामा हमला गर्नेवाला छ । साथसाथै यो पनि सोच्यो कि रामले रावणलाई मारी सक्यो अब रामले फेरि भारतसँग बदला लिनको लागि ठूलो वानर सेना लिएर अयोध्यामा हमला गर्नेवाला छ । लक्ष्मीपूजाको दिनमा सबै नगरवासीले सीतारामको स्वागत गर्न गोबर ले लिपे, गाइको घिउको बत्ती बाले । साँझको समयमा सीतारामलाई देखे र सबै सितारामको समर्थनमा जय जयकार गर्न थाले । दुख पाएको सीताको विशेष पूजा भयो । गोरु (साढे) पूजाको दिनमा रामले आफ्नो बुवा दसरथको बियोगमा गोरुलाई आफ्नो बुवा मानेर पुजे । यसै दिन श्री रामलाई पुनर अयोध्याको राजाको रुपमा नियुक्त गरियो । भाई टिकाको दिनमा (कार्तिक शुक्ल प्रतिपदा) श्रीरामका दिदि, अङ्ग राज्यको महारानी शान्ताले श्रीरामको विशेष पुजा गरी भाइ टिका गर्नु भयो र मुरीमुरी आशीर्वाद र आशिष दिनुभयो ।
सीतारामको अ योद्द्यामा आगमन । शान्ता र श्री रामको भाइटिका हुँदै ।
नेपाल सम्बत ११४४ र रामायण । आज नेवारहरूको नयाँ वर्ष सुरु र रामराज्य सुरु भएको दिन । आजकै दिन कार्तिक शुक्ल प्रतिपदामा श्री रामचंद्र चौध वर्षको वनवास पछि पुन अयोध्याको राजा भए । आश्विन शुक्ल दशमीमा रावण माथि रामको पूर्णरूपले विजय भएपछि २१ दिन लगाएर कार्तिक कृष्ण औँसी लक्ष्मीपूजा सीता पुजाको राती तिर अयोध्या पुग्नुभयो । यही दिन पुगेको कारणले गर्दा सबैले सियारामलाई स्वागत गर्न आफ्नो घरमा बत्तीहरू बाले किनकि त्यो औशीको अध्यारो राति थियो । त्यसको ठिक भोलिपल्ट अर्थात् कार्तिक शुक्ल प्रतिपदाको दिनमा भरतले अयोध्याको श्रीपेज श्रीरामचन्द्रलाई लगाइदिए र यसरी रामराज्य पुन सुरुभयो । टिप्पनी: नेपाल राज्यमा शाषन गर्ने आभिर वंश, लिच्छवी वंश, मल्ल वंशहरु सबै श्रीरामका वंशजहरु थिए । त्यही भएर यी वंश कालमा कार्तिक शुक्ल प्रतिपदाको ठुलो महत्व थियो किनकी यो रामराज्यको सुरुवात थियो । शाहवंश आदि चन्द्र बंश सुरु भएपछि यसको महत्व घट्दै गएको देखिन्छ ।
किन लक्ष्मीपूजा विजयादशमीको २१ दिनमा हुन्छ ? किनकि आमा सीतालाई लंकाबाट अयोध्यापुरी पुग्नलाई २१ दिन लागेको थियो । सीता लक्ष्मीकै अवतार थिइन् । श्री रामचन्द्रले विजयादशमीको दिनमा रावण मारेर भोलिपल्ट देखि श्री सिताराम लंकाबाट अयोध्या तर्फ फर्के । जसको लागि उनिहरुलाई २१ दिन लाज्ञो । हाल लंका देखि अयोध्याको दुरी लगभग ३१३२.६ किलोमिटर छ जसलाई हिँड्यो भने हामीलाई ४९२ घण्टा लाग्छ जुन २०.५ दिन हो । आमा सीता साझ पर्ने बेला पुगेकोले २०.५ दिन भएको हो । त्यै भएर लक्ष्मीलाई साँझको समयमा स्वागत गरी लक्ष्मीपूजा रात्रीको समयमा गर्दछौं । टिप्पनी: दिनको समयमा सीताराम हिँडेर आउनुभयो भने रातिको समयमा वानर सेनाहरुले उहाँहरुलाई बोकेर अयोध्यापुरी ल्याउनुभयो ।
