31/01/2026
O tym, co Anonim zwany Gallem, napisał w swojej Kronice o Bydgoszczy.
W celu ogólnego zobrazowania sytuacji, poniżej przedstawiam kilka zapisów źródłowych i opinii historyków w tejże sprawie, natomiast w dalszej części rozprawy dokonam ich krytycznej analizy.
Anonim zwany Gallem – chociaż powszechnie przyjmuje się, że był naocznym świadkiem rozgrywających się wydarzeń, to jak już wiemy nie zapisał w swojej Kronice nazwy grodu, który szturmowały wojska Bolesława III, bezpośrednio po zajęciu pobliskiego Wyszogrodu.
Rocznik Świętokrzyski Dawny - „Boleslaus tercius Nachel et alia castra obtinuit” (Monumenta Poloniae Historica, tom 2 s.774), co możemy przetłumaczyć jako : Bolesław III Nakło i inne obozy objął w posiadanie.
Jan Długosz – w sposób jednoznaczny wskazuje na Nakło „Następnie po umieszczeniu silnej załogi wojskowej w Wyszogrodzie udano się do innych miast, zamków i warowni i zaczęto zdobywać i oblegać gród Nakieł” (Jan Długosz, Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, tom 3, edycja komputerowa zrodla.historyczne.prv.pl s. 346). W dalszej części Długosz opisuje przebieg walk o gród, który jest nieomal wierną kopią przekazu Anonima zwanego Gallem.
Marian Biskup – prezentuje jeszcze inny pogląd „Bolesław Krzywousty, po zdobyciu Wyszogrodu, jak podaje kronika Galla Anonima, udał się na północ i zdobył następny gród pomorski (chodzi tu najprawdopodobniej o grodzisko w Strzelcach Dolnych)” (Marian Biskup, Koronowo zarys dziejów miasta, s. 19).
Andrzej Feliks Grabski – postawił kolejną hipotezę „Po ośmiodniowym pobycie w Wyszogrodzie, gdy już wojsko trochę odpoczęło, Krzywousty skierował się na północ. Idąc biegiem Wisły dotarł do jakiegoś grodu, najprawdopodobniej Świecia nad Wisłą. Był to bardzo silny gród, według Galla obronniejszy od poprzednio zdobytego”. (Andrzej Feliks Grabski, Polska sztuka wojenna w okresie wczesnofeudalnym, s. 175).
Mariusz Samp – podtrzymuje hipotezę A.F. Grabskiego „Wyszogród obsadzono piastowską załogą, a po kilku dniach odpoczynku Bolesław Krzywousty z resztą armii podążył na północ, wzdłuż Wisły. Po ponad trzydziestu kilometrach Polacy pojawili się pod świetnie ufortyfikowaną twierdzą – Świeciem” (Mariusz Samp, Bolesław Krzywousty piastowski bóg wojny, s. 193).
Czesław Potemski – w przeciwieństwie do wyżej wymienionych, nie wypowiada się już w tak stanowczy sposób, a jedynie w swoich rozważaniach nie wyklucza, że wzmianka Anonima Galla dotycząca zajęcia jakiegoś drugiego grodu po zdobyciu Wyszogrodu może odnosić się do leżącego dziś kilka kilometrów na zachód od Bydgoszczy, Pawłówka. (Słownik Starożytnosci Słowiańskich, tom 5, s. 445).
Błażej Śliwiński – uważa, że kolejnym zdobytym przez wojska Krzywoustego grodem po Wyszogrodzie była Bydgoszcz ”Literatura skłonna jest również przyjąć, że wiadomość o zdobyciu przez Krzywoustego w 1113 roku innego nie określonego z nazwy grodu dotyczy Bydgoszczy i jak się wydaje pogląd ten możliwy jest do zaakceptowania”. (Błażej Śliwiński, Pogranicze kujawsko-pomorskie w XII-XIII wieku, s. 115).
Pełny tekst: https://detektywgeneanolog.pl/o-tym-co-anonim-zwany-gallem-napisal-w-swojej-kronice-o-bydgoszczy/
Było to tak dawno, że dzisiaj już nawet nie pamiętam okoliczności w jakich po raz pierwszy wziąłem do ręki dzieło Anonima.
