25/01/2026
📌 Formy opodatkowania działalności gospodarczej w 2026❗
Wybór formy opodatkowania to jedna z najważniejszych decyzji podatkowych w działalności gospodarczej.
Wpływa ona nie tylko na wysokość podatku, ale również na:
• składkę zdrowotną
• możliwość korzystania z ulg i odliczeń
• sposób rozliczeń w trakcie roku
• a w niektórych przypadkach także na prawo do wspólnego rozliczenia z małżonkiem.
🔹 Przychód, dochód i strata – krótkie przypomnienie
Przychód – wszystko, co firma otrzymała lub powinna otrzymać za towary lub usługi
(u podatników VAT – kwota netto, VAT nie jest przychodem).
Dochód – przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu.
Strata – gdy koszty przewyższają przychód.
👉 To, czy podatek liczony jest od dochodu czy od przychodu, zależy od wybranej formy opodatkowania.
✅ Zasady ogólne (skala podatkowa)
Podatek:
• 12% do 120 000 zł dochodu
• 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł
• kwota wolna: 30 000 zł
Składka zdrowotna:
• 9% od dochodu
• ❌ brak możliwości jej odliczenia
Koszty i ulgi:
• koszty uzyskania przychodu
• składki ZUS społeczne
• IKZE
• wspólne rozliczenie z małżonkiem
• rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko
• ulga na dzieci
• ulga internetowa
• ulgi rehabilitacyjne
• ulga termomodernizacyjna
• darowizny
✅ Podatek liniowy (19%)
Podatek:
• 19% od dochodu
• brak kwoty wolnej
Składka zdrowotna – bardzo ważne:
• 4,9% od dochodu
• zapłaconą składkę zdrowotną można ująć w kosztach / odliczyć od dochodu
• do limitu obowiązującego w 2026 r. (14 100 zł)
➡️ realnie obniża to podstawę opodatkowania PIT.
Koszty i ulgi:
• koszty uzyskania przychodu
• składki ZUS społeczne
• IKZE
• ulgi inwestycyjno-biznesowe, m.in.:
– ulga B+R
– IP BOX
– ulga na robotyzację
– ulga na prototyp
– ulga na ekspansję
❌ brak wspólnego rozliczenia
❌ brak ulgi na dzieci
✅ Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Podatek:
• liczony od przychodu (bez kosztów)
• stawka zależna od rodzaju działalności
Najczęstsze stawki ryczałtu:
• 2% – sprzedaż produktów rolnych z własnej uprawy
• 3% – handel, gastronomia (bez alkoholu)
• 5,5% – roboty budowlane, działalność wytwórcza
• 8,5% – usługi, najem (do 100 tys. zł)
• 12% – IT, doradztwo, usługi specjalistyczne
• 14% – usługi architektoniczne, inżynierskie
• 15% – reklama, pośrednictwo
• 17% – wolne zawody
Składka zdrowotna:
• zależna od wysokości przychodów (3 progi)
Odliczenia (mimo braku kosztów):
• 50% zapłaconej składki zdrowotnej – od przychodu
• składki ZUS społeczne
• IKZE
• ulga internetowa
• ulga rehabilitacyjna
• ulga termomodernizacyjna
❌ brak wspólnego rozliczenia
❌ brak ulgi na dzieci
(👉 chyba że ulga rozliczana jest z innych dochodów opodatkowanych skalą, np. z etatu)
🔔 Bardzo ważne – moment odliczenia składek ZUS
✔️ składki odliczamy według DATY ZAPŁATY, a nie okresu, którego dotyczą
❌ składki niezapłacone nie stanowią kosztu ani odliczenia
Dotyczy to:
• składek społecznych (skala, liniowy, ryczałt)
• składki zdrowotnej:
– ujętej w kosztach przy podatku liniowym
– odliczanej w 50% przy ryczałcie.
