14/11/2023
"Sprowadzał nie tylko do ogrodu blisko Zwierzyńca francuskie rozpustnice, ale nadto włoskim ohydnym nałogom nie przepuścił" - numizmatyczna drwina z króla-libertyna.
Przytoczony wyżej cytat, autorstwa anonimowego kronikarza krakowskiego, odnosi się do osoby króla Polski - Henryka Walezego. O ile homoseksualizm (nazywany niegdyś "włoskim nałogiem") Henryka Walezego pozostaje kwestią niejednoznaczną, o tyle nikt nie kwestionuje, że monarcha był rozmiłowany w przyjemnościach alkowy i utrzymywał liczne stosunki heteroseksualne. Część badaczy uważa, że był on biseksualistą. Jednak nie to było głównym źródłem opinii o rozwiązłości obyczajowej Henryka III (a właściwie Edwarda Aleksandra). Już jako nastolatek zakochał się on w Marii de Cleves, nadwornej damie z orszaku swej matki. Dwór Katarzyny Medycejskiej składał się z najpiękniejszych kobiet Francji, Włoch, Szkocji i Flandrii. Zwano go "szwadronem podfruwajek". Młodzi Walezjusze wychowywali się wśród nich, rozpieszczani, obserwując od najmłodszych lat rozgrywające się na ich oczach romanse. Oddalenie od ojca i rządy surowej matki pogłębiły tylko zniewieściałość, która charakteryzowała ostatnie pokolenie Walezjuszów. W dzieciństwie Aleksander bardzo długo chodził w lekkich sukienkach. W wieku dorosłym tak jego fizyczność opisywał ambasador Włoch: "Sposób ubierania się i wyszukane stroje sprawiają, że zdaje się on delikatnym i zniewieściałym; gdyż poza bogatymi sukniami, które nosi, pokrytymi całkowicie złocistym haftem, drogimi kamieniami i perłami najwyższej ceny, okazuje jeszcze nadzwyczajną dbałość o swą bieliznę i o ułożenie włosów. Ma zwykle na szyi podwójną kolię z oprawianej w złoto ambry; chwieje się ona na jego piersi i wydaje słodki zapach. Lecz to, co najwięcej, moim zdaniem, odbiera mu dostojeństwa, to fakt, iż uszy ma przekłute jak kobieta, i to jeszcze nie zadowala się jednym kolczykiem w każdym uchu, lecz nosi po dwa…."
Nie inaczej wyglądało otoczenie Henryka, złożone z podobnych mu kompanów. Niektórzy z nich na domiar złego malowali sobie twarze, nie mówiąc już o szczodrym skrapianiu się perfumami. Jedną z ulubionych rozrywek Henryka były uczty "rozpustne" z udziałem nagich dziewcząt i ekscesami natury erotycznej. Inną był udział w tak zwanych "polowaniach na damy", polegających na nocnych wypadach na miasto, podczas których chwytano prostytutki oraz bezbronne córki paryskich mieszczan. Jak podaje H. Grzybowski: "Wrogowie Henryka powiadali później o nim, że wraz z kompanią swych faworytów urządzał takie polowania na prostytutki paryskie i kazał im się rozbierać po to tylko, by podpalać ich włosy w miejscach wstydliwych." Plotki na temat wyuzdania Henryka były na porządku dziennym. Mówiono nawet, że nosi damską bieliznę, a obok jego komnaty śpią jego liczni kochankowie, którym nadał numery w miejsce imion. W 1589 r. trzydziestoośmioletni Henryk został zamordowany przez szalonego mnicha Jakuba Clementa. Przeciwnicy koronacji Henryka IV zawiązali wówczas "Ligę" w imieniu zmarłego króla. W wielu mennicach wybijano monety w jego imieniu. Emisje monet Ligi z imieniem Henryka III ustały dopiero, gdy 24 stycznia 1596 r. Tuluza dostała się w ręce Henryka IV.
Zanim to nastąpiło, ktoś z mennicy w Saint-Lizier postanowił zadrwić z moralności Henryka III. Być może odważył się na to, ponieważ władca już nie żył. Szyderstwo zostało dobrze zakamuflowane, tak by sprawiać wrażenie nieumyślnego. Efekt był jednak aż nazbyt oczywisty. Uszkodzenie stempla używanego do wybijania monet o nominale 1/2 franka w 1590 r. zostało przekształcone tak, by w miejscu królewskiego nosa powstało wyobrażenie męskich genitaliów. Ułatwieniem była tu sugestywna forma wspomnianego uszkodzenia (patrz zdjęcie nr 2), wynikająca z jego zużycia. Dla zwolenników zmarłego króla ten "żart" był oczywiście nie do przyjęcia. Stempel został wycofany z użytku, a monety z dystrybucji. Tak najpewniej należy tłumaczyć okoliczność, że 1/2 franka z wyobrażeniem męskich genitaliów w miejscu nosa Henryka III są bardzo rzadkie. Jedną z nich można licytować na naszej najbliższej aukcji Premium:
https://onebid.pl/pl/monety-francja-liga-w-imieniu-henryka-iii-henryka-walezego-franka-au-col-plat-1590-posmiertne-men-saint-lizier-z-szydercza-przerobka-stempla/1955398
