10/08/2026
Ftira to najważniejsza i najbardziej kultowa kanapka na Malcie. Jej sercem jest tradycyjny chleb o tej samej nazwie — płaski, okrągły placek na zakwasie z charakterystyczną dziurką w środku (przypominający duży bajgiel), który wyróżnia się chrupiącą skórką i miękkim, puszystym wnętrzem.
Pojęcie „ftira” odnosi się zarówno do samego pieczywa, jak i do przygotowywanej z niego kanapki (najczęściej znanej jako ftira biż-żejt, co oznacza dosłownie „chleb z oliwą”).
Skład tradycyjnej ftiry (Ftira biż-żejt)
Tradycyjna wersja kanapki opiera się na prostych, świeżych składnikach kuchni śródziemnomorskiej:
* Baza: Świeżo upieczony chleb ftira Przekrojony na pół, skropiony obficie oliwą z oliwek i posmarowany kunservą (słodkawą, gęstą maltańską pastą pomidorową).
* Nadzienie główne: Tuńczyk w puszkach lub oleju (rzadziej sardynki lub anchois).
* Dodatki warzywne i zioła:
* Kapary i oliwki (zielone lub czarne).
* Drobno posiekana czerwona cebula.
* Świeże zioła, zwłaszcza miętę i pietruszkę, które nadają kanapce świeżości.
* Opcjonalne tradycyjne dodatki:
* Ġbejna – tradycyjny maltański ser owczy lub kozi (świeży, suszony lub otoczony w pieprzu).
* Kiszone warzywa (np. kalafior lub marchewka w occie).
* Gotowana bobowina (ful) lub ziarna cieciorki.
Dlaczego Ftira jest tradycyjna i tak ważna dla Malty?
1. Wpis na listę dziedzictwa UNESCO W grudniu 2020 roku kultura wypieku oraz tradycja spożywania ftiry zostały wpisane na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. Jest to pierwszy element maltańskiej kultury, który trafił na tę listę.
2. Głębokie korzenie historyczne i rzemiosło Sztuka pieczenia ftiry sięga wieków wstecz. Tradycyjnie chleb ten był wypiekany w lokalnych piecach piekarniczych opalanych drewnem. Proces przygotowania ciasta na zakwasie i jego formowanie wymagał dużej wiedzy rzemieślniczej przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
3. Odzwierciedlenie zasobów i klimatu wyspy Składniki ftiry to skondensowana historia geograficzna i gospodarcza Malty. Łączy w sobie to, co wyspa miała najlepszego do zaoferowania: ryby z Morza Śródziemnego, pomidory suszone w maltańskim słońcu, lokalne oliwki, kapary rosnące dziko na skałach oraz tradycyjny owczy ser.
4. Rola społeczna i symbol tożsamości Ftira historycznie była pożywnym, tanim i łatwo dostępnym posiłkiem dla maltańskich rolników, rybaków i robotników. Do dziś pozostaje symbolem codziennego życia na Malcie — można ją kupić w niemal każdym lokalnym kawiarnianym kiosk (kiosku/barze) czy piekarni, i stanowi obowiązkowy element rodzinnych pikników na plaży.
