Terra Desolata - archeologia i edukacja

22/06/2026

[PRAPUSZCZA] Wspominaliśmy już jakiś czas temu o analizie makroszczątków roślinnych. Są to zwęglone resztki nasion, liści, drewna, korzeni, które można wydobyć z próbek ziemi pobieranych podczas wykopalisk archeologicznych. U nas głównie z puszczańskich osad. Pisaliśmy o tym tu: https://www.facebook.com/TerraDesolata1/posts/1097740705059596

Badaniem tych próbek zajmowała się dr hab. Aldona Mueller-Bieniek z Wydział Archeologii Uniwersytet Warszawski. Pod mikroskopem sprawdzała m.in. przynależność gatunkową makroszczątków czy stopień i jakość ich zachowania. Wyniki uzyskane dzięki tej żmudnej pracy pomagają archeologom w analizie warstw kulturowych, badaniach nad dawnym rolnictwem i krajobrazem, dietą czy wierzeniami. Z „naszych” próbek udało się określić nasiona kilku jadalnych roślin, tym samym uzyskaliśmy trochę wglądu w dietę i uprawę badanych społeczności. :-) Były to m.in. żyto, pszenica, jęczmień, proso, ber, bobik oraz oczywiście różne „chwasty” (lebioda, rdesty, szczawie, trawy i inne rośliny łąkowe). Ponadto udało się zaobserwować zwęglone koprolity (odchody), część z nich możliwe, że należy małego przeżuwacza!

PS Wyniki badań archeobotanicznych z Puszczy Boreckiej (także węgli drzewnych) będą zaprezentowanie w dniach 28-30 czerwca na konferencji pt. „Nordic Archaeobotany Group 2026” w Wilnie (Litwa). Organizatorem konferencji jest Katedra Archeologii Wydziału Historycznego Uniwersytetu Wileńskiego (VU Istorijos Fakultetas). Konferencja odbędzie się w języku angielskim.

Gdyby był ktoś z Was w tym czasie w Wilnie to wydarzenie jest otwarte dla publiczności :-), ale potrzebna jest wcześniejsza rejestracja mailowa: [email protected].
.............................................................
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

19/06/2026

Zapraszamy na XVII Dzień Dziecka w Żelazowej Woli, bo jedną z atrakcji będzie nasze stanowisko z grą rodzinną pt. Kosmiczny wyścig + w międzyczasie będą specjalne pokazy naukowe. :D

21 czerwca 2026 (niedziela)
godz. 10:00–17:00
Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park w Żelazowej Woli
WSTĘP WOLNY
Link do wydarzenia: https://fb.me/e/kmOxXrpDF

Cytując organizatorów Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park w Żelazowej Woli i Narodowy Instytut Fryderyka Chopina: „Tym razem Park w Żelazowej Woli zamieni się w przestrzeń pełną międzygalaktycznych przygód i kosmicznych ciekawostek. Nie zabraknie również muzyki wykonywanej na żywo, kreatywnych warsztatów oraz tradycyjnej gry terenowej, podczas której dzieci wyruszą na wielką misję i pomogą Fryckowi odnaleźć zagubione w kosmosie elementy muzyczne.”

15/06/2026

[PRAPUSZCZA] Przedstawiamy trzeci post z naszych wiosennych poszukiwań detektorystycznych. Jak już zasygnowaliśmy w poprzednim: https://www.facebook.com/share/p/1BKFjtjBQL dotyczy odkrycia, które wywołało w nas wyjątkowe poruszenie bo bardzo możliwe, że zlokalizowaliśmy wczesnośredniowieczne stanowisko i to z tego naprawdę wczesnego, wczesnego średniowiecza!

Rzecz jasna pewność uzyskamy dopiero po przeprowadzeniu wykopów sondażowych. Potrzebna jest też konserwacja znalezionych artefaktów. Niemniej pozyskane zabytki metalowe i wyjątkowo licznie występująca w tym miejscu ceramika, zdają się wskazywać, że po pierwsze mamy do czynienia ze stałą osadą, a po drugie wstępnie, ostrożnie i na razie bardzo szeroko, ale możemy ją datować na okres od nawet VII w. do X w. Co to może oznaczać dla historii tego terenu zainteresowanym i specjalistom nie trzeba tłumaczyć. Zaakcentujmy natomiast, że okres od około połowy VII w. do niemal końca IX w. na terenie Mazur Wschodnich, aż po Suwalszczyznę i Augustowszczyznę, stanowi obszar „wielkiej pustki osadniczej”. Czy uda się ją przynajmniej częściowo wypełnić dla Puszczy Boreckiej? Na to odpowiedzą dalsze badania.

W każdym razie w trudnym i zagubionym terenie, niczym specjalnym się nie wyróżniającym, pozyskaliśmy następujące artefakty: brązowy pierścionek, brązową zwijkę (możliwe od pierścionka), fragmenty dwóch brązowych prawdopodobnie bransolet, jeden z zębów ościenia, grot włóczni oraz dwa przedmioty szczególnie ważne dla określenia chronologii stanowiska – żelazny topór i żelazną ostrogę. Tę kolekcję uzupełniają krzesiwo, noże i jak już wspomnieliśmy fragmenty ceramiki, zarówno rozrzuconej po powierzchni jak i wydobytej z dołków po wykrywaczach. Niektóre z jej fragmentów mają cechy identyczne do znajdowanej już przez nas w puszczy ceramiki jaćwieskiej, przy czym to odkrycie jest tak zaskakujące, że asekuracyjnie na tym etapie tylko ostrożnie wiążemy przynależność tego miejsca do Jaćwieży.

Mamy nadzieję niedługo podać więcej informacji na temat tego stanowiska, które w tej chwili stało się dla nas jednym z dwóch priorytetów.

………………………………………….
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

11/06/2026

[PRAPUSZCZA] 19 czerwca (piątek) odbędzie się przedostatni wykład! Prelekcję pt. „Wróżbici, fantaści, komuniści i Lechici – archeologiczne teorie spiskowe” poprowadzi Monika Radzikowska. Po wykładzie będzie oczywiście czas na pytania i dyskusję. Zapraszamy na 17:00 do biblioteki w Gminne Centrum Kultury w Kowalach Oleckich.
……………………………………………....
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

08/06/2026

A dziś polecamy wydarzenie komercyjne, ale związane z Bałtami i naszą działalnością w Puszczy Boreckiej. 🤠 Warszawskie biuro podróży Południk21 organizuje w ostatni weekend czerwca wyjazd pt. Puszcza Bałtów, który poprowadzi nasza wiceprezes i edukatorka Monika Radzikowska!

Jedną z atrakcji będzie wizyta na zweryfikowanym przez nas cmentarzysku kurhanowym... 🪨🪨🏺Znajdzie się też coś dla miłośników przyrody, motoryzacji i grodzisk…

Więcej informacji -> link w komentarzu.

05/06/2026

[PRAPUSZCZA] W Gołdapi do 30 czerwca trwa nasza wystawa pt. „Prapuszcza Borecka – archeologiczna kapsuła czasu Mazur Garbatych”. Jest czynna od wtorku do piątku w godz. 10:00–18:00.

W inne dni zapraszamy po umówieniu telefonicznym pod nr: 87 615 05 45. Grupy zorganizowane także zapraszamy po umówieniu telefonicznym.

Miejsce wystawy: Izba Regionalna „Muzeum Ziemi Gołdapskiej im. M.M. Ratasiewicza”, ul. Kościuszki 31b (budynek muzealny nr 2, parter).

Biblioteka Publiczna w Gołdapi
Wydział Archeologii Uniwersytet Warszawski

………………………………………………
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

01/06/2026

Z okazji Dnia Dziecka życzymy wszystkim dzieciom małym i dużym, by każdy dzień przynosił Wam powody do uśmiechu, ciekawe odkrycia i dużo dobrej zabawy!

Zapraszamy też do Dubeninek, gdzie Stowarzyszenie Poszukiwaczy Historii „Elsgrund” i Sołectwo Dubeninki organizują piknik z okazji Dnia Dziecka.

7 czerwca, niedziela, od godz. 14:00
plac przy remizie Ochotniczej Straży Pożarnej w Dubeninkach.

Zaplanowali wiele atrakcji np. malowanie twarzy, dmuchańce, malowanie na streczu, poszukiwania z wykrywaczami metalu... Przewidziana jest też „strefa smakołyków”. Po raz drugi my też bierzemy udział w tym wydarzeniu. :-) Na naszym stoisku będzie można dowiedzieć się co nieco o archeologii regionu, ;) stworzyć własną biżuterię z modeliny oraz wykleić grafikę z ziaren i nasion...

Ponadto chętni będą mogli zarejestrować się jako potencjalnych dawców szpiku (akcja przy współpracy z Fundacją DKMS).

29/05/2026

[PRAPUSZCZA] Zapraszamy na drugi post z naszych wiosennych poszukiwań detektorystycznych. Tym razem będzie dotyczył krzyżackich monet. Na wspomniane numizmaty składają się trzy srebrne szelągi wybite w latach 1380–1382, na których widnieją symbole wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego Winricha von Kniprode. Sposób rozrzucenia zabytków i miejsce znalezienia sugerują ich zgubę.

Monety leżały w bardzo bliskim sobie, półtora metrowym skupieniu i ogólnie rzecz biorąc, znalezisko można by uznać za dość typowe. Intrygujący jednak jest fakt, że trafiliśmy na nie w terenie, na którym w zeszłym roku zarejestrowaliśmy zbiór czterech takich samych szelągów, a pisaliśmy o tym tu: https://www.facebook.com/share/p/1DxQGRB8j9. Dodajmy, że oba zbiory monet dzieli zaledwie kilkaset metrów, a ponadto obszar ten dostarczył nam znalezisk w postaci czterech toporów, które również datujemy na okres panowania krzyżackiego. O tym pisaliśmy tu: https://www.facebook.com/share/p/1DcZVe8y9p. To wszystko powoduje, że będziemy monitorować ten teren, pomimo braku na nim reliktów stałego osadnictwa.

Szczęśliwie natomiast, ślady średniowiecznej osady odkryliśmy na innym obszarze. Zdradzimy, że ma ona wczesnośredniowieczną chronologię i w dodatku szacowaną na II poł. I tysiąclecia!! Nic dziwnego zatem, że temu odkryciu poświęcimy osobny wpis, na który niedługo zaprosimy.
………………………………………….
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

25/05/2026

Tak minął w Gołdapi DZIEŃ JAĆWIESKI – piknik czytelniczy z grą plenerową!

………………………………………………
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

20/05/2026

[PRAPUSZCZA ] A w poniedziałek widzimy się z uczniami gołdapskich szkół! Odbędzie się Dzień jaćwieski wokół wystawy z badań w Puszczy Boreckiej, który organizujemy wraz z Biblioteka Publiczna w Gołdapi. 🤠💚

Link do wydarzenia: w komentarzu

………………………………………………
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

🛡️📚 DZIEŃ JAĆWIESKI – piknik czytelniczy z grą plenerową! 🌲🏺
Jak wygląda praca archeologa?
Co można odkryć w Puszczy Boreckiej?
I czy da się połączyć kulturę, historię i zabawę w jedno wydarzenie?
Już 25 maja 2026 r. zapraszamy uczniów gołdapskich szkół do udziału w wyjątkowym wydarzeniu organizowanym przez Biblioteka Publiczna w Gołdapi oraz Fundację Terra Desolata - archeologia i edukacja – towarzyszącym wystawie „Prapuszcza Borecka – archeologiczna kapsuła czasu Mazur”
🕘 W godzinach 9:00–13:00
📍 Izba Regionalna „Muzeum Ziemi Gołdapskiej” im. M.M. Ratasiewicza oraz teren wokół muzeum
W programie czekają na uczestników:
🔎 Zwiedzanie wystawy z przewodnikiem
Poznamy tajemnice archeologii Puszczy Boreckiej i niezwykłe odkrycia dokonane podczas wykopalisk.
🎲 Gra „Prapuszcza – wykopaliska”
Wielkoformatowa gra planszowa, w której uczestnicy wcielą się w członków ekspedycji archeologicznej prowadzącej badania terenowe.
⚒️ Stanowiska:
🧶 tkactwo i własnoręczne tworzenie bransoletek
🏺 sklejanie ceramicznych naczyń i poznawanie pracy konserwatora
📡 poszukiwania z wykrywaczami metalu
♟️ historyczne i współczesne gry planszowe: hnefatafl, młynek, lis i gęsi oraz pliszki
To będzie kilka godzin pełnych odkrywania historii poprzez działanie.

Wydarzenie realizowane jest w ramach projektu „Prapuszcza” – „Rozpoznanie, opracowanie i upowszechnienie wiedzy o zamierzchłym dziedzictwie Puszczy Boreckiej”.