10/04/2025
James K. Arnold w swojej pracy doktorskiej “Stress to Success: Public Speaking Anxiety and its Relationship to Perceived Leadership” (2018) bada zależność pomiędzy lękiem lidera przed wystąpieniami publicznymi a jego wpływem na postrzegane przywództwo. J.K. Arnold twierdzi, że nie znalazł badań na temat tej zależności i jego praca jest pierwszą, która wypełni tę lukę przez badanie zależności pomiędzy poziomem lęku a postrzeganiem danej osoby jako przywódcy.
Podświadomie czujemy, że taki związek istnieje, że liderzy, którzy z pewnością siebie występują publicznie, wyrażają swoje myśli, ubierają idee w słowa i są w stanie pociągnąć za sobą tłumy, są postrzegani jako silni i pewni siebie przywódcy. Historia potwierdza nam to od stuleci. Arnold chce nam, jednakże uwypuklić drugą stronę medalu i zbadać wpływ lęku przed wystąpieniami publicznymi nie tylko na postrzeganie przywództwa, ale też wpływ na rozwój lub blokadę kariery.
J.K. Arnold powołuje się na badaczy m.in. Barge’a (1994), który twierdzi, że umiejętności komunikacyjne w zasadzie najlepiej wyrażają przywództwo. Liderzy tworzą wczesne postrzeganie przywództwa, artykułując wizje i mówiąc o nich z pewnością siebie i entuzjazmem. Taka komunikacja może obejmować wiele kanałów, w tym prezentowanie dla grup podwładnych. Osoby, które publicznie dobrze mówią, są zazwyczaj postrzegane jako inteligentne i pewne siebie, a dobrzy mówcy są często postrzegani jako liderzy (Rowh, 2009).
⁉️A co z tymi, którzy tej pewności nie mają, których każde wystąpienie stresuje, każda prezentacja jest okupiona ogromnym wyczerpującym stresem. Jaki może mieć to wpływ na rozwój kariery? Czy ich kariera ma szansę nabrać tempa, jeżeli nie potrafią pokonać lęku przed wystąpieniami publicznymi?
🙅🏻♂️🚨Public Speaking Anxiety (PSA)
Lęk przed wystąpieniami publicznymi (PSA – Public Speaking Anxiety) to powszechny problem, który występuję na różnych poziomach i dotyka około 70% populacji w USA (McCroskey, 2009). Nam Polakom Amerykanie jawią się jako pewni siebie prezenterzy, lubimy ich słuchać i wydaje nam się, że umiejętności prezentacyjne wyssali z mlekiem matki, a jednak deklarują, że problem lęku przed wystąpieniem też ich dotyczy aż w 70%. A gdzie my Polacy jesteśmy na tej skali? Nie dotarłam do takich przekrojowych badań, ale z obserwacji i mojego doświadczenia (18+) prowadząc szkolenia z wystąpień publicznych i prezentacji, w których brały udział różne narodowości takie jak Niemcy, Francuzi, Malezyjczycy, Brazylijczycy, Polacy, etc. i nawet Amerykanie. Mam nieodłączne wrażenie, że PSA może dotykać Polaków w większym procencie niż Amerykanów. W rezultacie może to mieć o wiele głębsze implikacje na postrzeganie przywództwa w Polsce i Polaków jako liderów przez inne narodowości.
🚩Przywództwo
Zdolności przywódcze są kluczowym atutem w organizacjach, a pracodawcy poszukują kandydatów z silnym potencjałem przywódczym (Lievens , Geiti &Coetsier). W ostatnich latach korporacje doświadczyły dramatycznych zmian, spłaszczenia struktur, redukcji zatrudnienia, globalizacji, innowacji technologicznych. Przywództwo jest postrzegane jako kluczowy czynnik inicjowania i wdrażania działań niezbędnych do rozwiązania tych problemów i utrzymania rentowności. Organizacje starają się zatrudniać osoby, które mają potencjał przywódczy, ponieważ wierzą, że liderzy wniosą specjalne talenty, dzięki którym będą w stanie stawiać czoła i rozwiązywać te ważne problemy oraz poprawią wyniki finansowe (Northouse, 2016).
📢Komunikacja przywódcza
W rozprawie doktorskiej Arnolda czytamy, że centralnym elementem teorii na temat przywództwa jest komunikacja przywódcza, a przytaczany przez niego Robinson (2001) stwierdza, że „przywództwo jest realizowane, gdy myśli wyrażone w mowie są rozpoznawane przez innych jako zdolne do przyśpieszenia realizacji ważnych zadań lub rozwiązywania istotnych problemów”. Watzlawick, Beavin Bavelas i Jackson (2011) podkreślają znaczenie komunikacji przywódczej, stwierdzając, że „liderzy nie mogą nie komunikować”. Ważną częścią komunikacji przywódczej jest publiczne przemawianie, które jest kluczową umiejętnością w miejscu pracy, a prezentowanie jest bardzo często niezbędnym elementem obowiązków zawodowych.
Dobre umiejętności komunikacyjne zostały wymienione przez pracodawców jako kluczowe, których brakuje kandydatom do pracy, jak Arnold postrzega sytuację na rynku pracy w US. Ponadto wiele firm wyraziło zaniepokojenie, że wielu liderów organizacji nie posiada skutecznych umiejętności komunikacyjnych (Quintanilla & Mallard, 2008). Jasne jest, że firmy poszukują liderów z dobrymi umiejętnościami komunikacyjnymi. W badaniu przeprowadzonym przez Roblesa, 100% ankietowanych dyrektorów wymieniło umiejętności komunikacyjne, takie jak publiczne przemawianie, jako niezwykle ważne. W innym badaniu przeprowadzonym przez Stevensa, 104 pracodawców z Doliny Krzemowej wymieniło umiejętności komunikacyjne i publiczne przemawianie jako najważniejsze w zestawie umiejętności, których poszukują u kandydatów. Tak więc, umiejętności publicznego przemawiania mogą przyspieszyć karierę, a dobrzy mówcy są często postrzegani jako naturalni liderzy.
📌Brak umiejętności publicznego przemawiania a brak rozwoju kariery
Z drugiej strony Arnold cytuje, Cunningham, Lefkoe i Sechrest (2006), którzy wymieniają brak umiejętności publicznego przemawiania jako główny powód, dla którego osoby nie mogą awansować w swojej karierze. Arnold w swojej dysertacji wyciąga jednoznaczny wniosek, że w dzisiejszym świecie, gdzie umiejętności komunikacyjne są coraz bardziej cenione, osoby z wysokim PSA mogą napotykać bariery w rozwoju kariery.
Arnold, który prowadzi zajęcia z publicznego przemawiania na studiach MBA, zauważa interesujący fakt, że studenci MBA są chętni do rozwijania umiejętności przywódczych, ale wielu unika zmierzenia się z własnym lękiem przed publicznym przemawianiem, mimo że publiczne prezentowanie i przemawianie uważanie jest za ważny element przywództwa.
Lęk przed publicznym przemawianiem (PSA) jest zarówno bardzo powszechny, jak i wyniszczający, wpływając na wiele obszarów życia osobistego, edukacyjnego i zawodowego. Arnold przytacza liczne dowody (np. Bodie, 2010; Finn i in., 2009; Richmond i in., 2013), które sugerują, że techniki redukcji lęku przed publicznym przemawianiem (PSA) mogą być skuteczne, mimo to wielu z nich nie korzysta. Zamiast tego wybierają utrzymywanie stanu wyuczonej bezradności, który Seligman już w 1975 roku, określił jako zachowanie bezradne. W tym przypadku wyuczona bezradność może obejmować unikanie prezentacji w największym możliwym stopniu w szkole, na studiach a później w pracy. Może w tym miejscu pomyślicie, że wydaje się to niemożliwe, aby stosować tak skuteczną technikę uniku, a jednak na jednym z moich szkoleń pojawiła się uczestniczka, która stosowała strategię uniku dość skutecznie przez całe życie, w szkole , na studiach. Przyznała się, że zawsze wypychała koleżanki z grupy projektowej do prezentowania, w pracy postępowała dokładnie tak samo.
W trakcie realizacji projektów szkoleniowych dotyczących umiejętności prezentowania w j. polskim lub j. angielskim, często zadaje pytanie uczestnikom i pracownikom HR: Kto jeszcze w organizacji potrzebuje takiego szkolenia? Zazwyczaj uczestnicy wskazują swoich przełożonych, managerów, dyrektorów, a nawet członków zarządu. Podwładni doskonale wiedzą jakich umiejętności brakuje ich przełożonym, a brak umiejętności prezentowania, inspirowania jest praktycznie niemożliwy do ukrycia. Czy „potrzebujący” przyjmują moje zaproszenia na szkolenie albo sesje indywidualne? Bardzo często nie. Dlaczego odmawiają? Czy mają wysokie PSA? Czy stosują strategię uniku?
⁉️Jak wyjść z impasu?
W dysertacji Arnold stawia pytanie : czy przywództwa można faktycznie nauczyć się i nauczać?
Doh (2003) przeprowadził wywiady z wybitnymi edukatorami przywództwa, aby uzyskać wgląd w tę kwestię, a ogólny konsensus był taki, że chociaż niektóre ogólne cechy liderów wymykają się nauczaniu, niektórych umiejętności przywódczych można faktycznie nauczyć. Prof. Jay Conger z London Business School zauważył, że umiejętności przywódcze dotyczące komunikacji, w tym prezentowania pomysłów w sposób bardziej przekonujący i inspirujący, można rzeczywiście nauczyć. Prof. Stephen Stumpf z Villanova University stwierdził, że umiejętności przywódcze koncentrujące się na komunikacji i inspirowaniu są możliwe do nauczenia.
Zaczerpmy inspiracje z tych badań do działów L&D w Polsce, skoro świat biznesowy oczekuje posiadania umiejętności przywódczych i komunikacyjnych, a można ich się nauczyć jak twierdzą amerykańscy profesorowie, to do programów rozwojowych dla liderów powinny być włączone szkolenia z wystąpień publicznych. Moje obserwacje też potwierdzają, że liderzy czują potrzebę rozwoju umiejętności publicznego przemawiania. Uczestnicy mojego ostatniego programu rozwojowego „7 Wyzwań Lidera i Managera” wdrażanego u klienta przez 4 miesiące wyrazili prośbę o follow-up do tego programu i poprosili o szkolenie rozwijające umiejętności prezentowania.
Dodatkowo pracownicy z wysokim PSA, którzy mają potencjał przywódczy mogliby dostać wsparcie od swojej organizacji. Świadomość, że obniżenie PSA jest możliwe może być dla nich impulsem pracy nad sobą i w rezultacie skutecznie odblokować ich potencjał przywódczy.
Dlaczego wcześniej wspomniana uczestniczka mojego szkolenia zdecydowała się wziąć w nim udział? Dlaczego zdecydowała się przestać stosować strategie uniku? Co ją zmotywowało do zmiany paradygmatu? Przyznanie się przed sobą, że strategia uniku przynosi jej więcej szkody niż pożytku, i dłużej tak już po prostu nie może, więc zaczęła bardzo metodycznie od zapisania się na szkolenie z prezentacji. Przełamała lody i po raz pierwszy wystąpiła na moim szkoleniu z prezentacji biznesowej, wierzę , że zapoczątkowało to wielką przemianę w jej życiu zawodowym i nie tylko zawodowym. Drugim zgoła odmiennym przypadkiem był Niemiec, uczestnik mojego szkolenia z prezentacji , który wyznał, że był już na 5 szkoleniach z prezentacji a moje jest jego 6-tym szkoleniem. Byłam lekko zdumiona i spytałam się czy się czegoś nowego nauczył ?.. dowiedział o sobie? Odpowiedział ku mojemu zadowoleniu, że poznał ciekawe techniki inspirowania. W świetle dysertacji, w którą się tu zagłębiam przypuszczam, że miał potrzebę ciągłego doskonalenia swoich umiejętności prezentacyjnych gdyż one miały wpływ na to jak był postrzegany jako manager i lider.
Jak wyjść z impasu? Pierwszym krokiem jest uświadomienie sobie, że możemy pracować nad obniżeniem lęku przed publicznym przemawianiem (PSA). Świadomość, że obniżenie PSA może sprawić, że będziemy postrzegani jako mający większy potencjał przywódczy, może dostarczyć nam impulsu potrzebnego do samodoskonalenia się w tej dziedzinie. Jedną z możliwości jest rozwój umiejętności publicznego przemawiania na szkoleniach grupowych, sesjach indywidualnych i powtarzalna ekspozycja, czyli korzystanie z możliwości prowadzenia spotkań, występowania na konferencjach. To są miejsca gdzie mamy szansę oswajać swój lęk praktykować swoje nowo nabyte umiejętności.
Jestem głęboko przekonana, że inwestycja w rozwój umiejętności publicznego przemawiania i prezentowania to jedna z najlepszych inwestycji w naszym życiu.
Źródło: Stress to Success: Public Speaking Anxiety and its Relationship to Perceived Leadership, James K. Arnold University of St. Thomas, Minnesota UST ,Education Doctoral Dissertations in Leadership School of Education 2018
Skorzystam z okazji i zaproszę Ciebie na warsztaty albo na indywidualne sesje coachingowe z Profesjonalnych Wystąpień Publicznych i Prezentacji Biznesowych w j. polskim albo j. angielskim . Opcje warsztatów w Warszawie poniżej:
🚩Jesteś liderem / liderką zapraszam na warsztat dla liderów:
Present to Inspire and Motivate (warsztat w j. ang) 2-3.06.2025
Prezentuj, inspiruj i angażuj (warsztat w j. pol) 27-28.05.2025
🌷Jesteś kobietą i chcesz w gronie kobiet popracować nad swoim PSA- zapraszam na warsztaty tylko dla kobiet :
She Speaks (warsztat w j. ang) 19-20.05.2025
Kobieta na Scenie (warsztat w j. pol) 14-15.05.2025
📢Skontaktuj się ze mną Małgorzata Rybińska ☎️+48 502 510 186 📥[email protected]
