20/08/2023
(QAABKA WAX LOO BEERO )
Beeruhu sidaan ognahay ah waa laba qaybood oo kala ah qayb ku baxda roobka iyo qayb la waraabiyo, waxaan ku hor maraynaa inaan si horudhac ah uga hadalno Beeraha la waraabiyo. Guud ahaan marka beerta la abuurayaa waxaa aad muhiim u ah in la tix geliyo arrimahan:
• Diyaarinta dhulka iyo Nafaqada
• Xulashada Abuurka
• Waraabka (Biyaha)
• La dagaalanka Qashinka, Cudurka iyo Cayayaanka.
Qodobadan aan kor ku xusnay waxay lagama maarmaan u yihiin beerashada, la'aantoodna waxba lama beeran karo, hadii qaarka mid ah la helana oo aan kuwa kale laga fekerinna waxaa dhacaysa in waxsoosaarkii yaraado, waana mida sababta in waxsoosaarka beeraleyda Soomaaliyeed uu yaraado, sidaa daraadeed waxaan isu dul taagi doonnaa si kooban mid-mid si aan uga wada faa'iideysanno.
Xulashada iyo diyaarinta dhulka
Xulashada dhulka iyo diyaarintiisu waa qodobka ugu muhiimsan, la'aantiisna aysan suuragal noqonayn in wax la beerto, waana tan kaliya oo ay inta badan ka fekeraan beeralayda soomaliyeed. Waxaase aad muhiim u ah dhulku in uu yahay mid nafaqo leh sababta oo ah mar kasta oo dhulka wax lagu beero oo laga goosto miraha waxaa lumaya qayb nafaqadii dhulka kamid, sababta oo ah waxaa nafaqii dhulka isticmaalay dhirtii ama dalagii laga goostay, sidaa daraadeed hadii dhulka muddo badan la beerto waxaa yaraada nafaqadii ciida markaana beertii wax macno leh k**a soo baxayaan, waana marka ay beeraleydeenu yiraahdaan beertaan way Carro xumaatay ama carradeedu ma wanaagsana, waxaa suuragal ah in aanay dhiriba kasoo bixin, waayo waxaan ognahay in dhirtu u baahan tahay inta bani'aadamku u baahan yahay sida Ilayska qorraxda, Biyaha iyo cuntada, kuwaas oo helitaankoodu sababo in dhirta iyo beni'aadamkuba noolaadaan intii rabbi u qoray, balse hadii ay waayaan nafaqada (cuntada) waxaa dhacaya waan wada garanaynaa. Hadaba waxaa loo baahan yahay in dhulka loo nafaqeeyo sidan:
• In dalagyada la kala bedelo ama lagu beero dhir dhulka nafaqo ku sii daysa, arrintani beeraleyda soomaaliyeed ee waraabka isticmala intooda badani way sameeyaan, kuwa og iyo kuwa aan ka warhayn waxtarkeedaba.
• In loo diyaariyo dhir iyo digo la qudhmiyey, taas oo ka kooban digada xoolaha iyo haraaga beerta iyo dhirtaba. waxaa la isku darayaa oo aad laysugu dhexgelinayaa digada xoolaha geedaha iyo dhirta waxaana lagu diyaariyaa meel ka mid ah beerta dabadeedna waa laysku qudhminyaa, waxaana lagu firdhinayaa beerta inta aan la abuurin.
• Waxa kale oo beerta lagu nafaqayn karaa fertilizer oo ah maadoooyin Kiimiko ah oo layku daray waxaan ka mid ah NPK (Nitrogen, Phosphorous iyo Potassium), wadamada qaarkoodna looga yaqaan nafaqeeyayaasha waaweyn
• (macronutrients), waxaa iyana jira maadooyim kale oo loo yaqaan nafaqeeyayaash yaryar (micronutrients fertilizer) waxaan akamid ah boron (B), chlorine (Cl), copper (Cu), iron (Fe), magnganese (Mn), molybdenum (Mo) iyo zink (Zn).
• Waxaa jiri karta in carradu ay Milix ama cusbo leedahay, marka laga hadlayo dhulka labada wabi waxa uu aad ugu badan yahay dhulka wabiga Jubba ku teedsan, dhulka wabi Shabeele cusbo waa uu leeyahay laakiin aad ayey ugu yar tahay cusbadu marka loo eego dhulkawabi jubba. Hadaba waxaan ognahay in beeraleydeenu ka caraan dhulka cusbada leh, laakiin waa ay fududahay in dhulka cusda laga saaro waxaana loo baahan yahay in la sameeyo waxyaabaha soo socada
• In dhulka cusbada leh loo qaybiyo qaybo is le'eg sida,darab, Jibaal hektar iwm
• In loo sameeyo labo kanaal mid ay biyuhu wabiga kasoo galaan iyo mid ay ka baxaan marka ay nadiifiyaan cusbada
• In qayb walba (Darab, Jibaal, Luun, Hektar) loo jeexo meel u gooni ah oo ay biyuhu kanaalka wabiga sidaahi ay ka soo galaan iyo meel ay biyaha cusbada lahi ka baxaan.
Tani waxay fududeynaysaa in dhulka cusbada si fudud looga saaro iyada oon dhaqaale badan lagu bixin.
Diyaarinta Dhulka
Dulka oo loo diyaariyaa in la beerto waa u muhiim yahay wax beerashada, waxaana ugu muhiimsan dhulka oo la carro gediyo inta aan wax lagu beeran, faa'iidooyinka uu dhulku ka helo carro gedinta waxaa ka mid ah:
• Ciidda oo jilicda taas oo sababta in awoodda biyo celinta carradu korodho.
• Qashinka oo ka dhamaada. Qashinka ama geedaha kabaxaa beerta oo aan ahayn dalaga la beeray waxa uu dhibaato wayn u keenaa beerta, sababta oo ah waxa uu kaydiyaa cudurka dhirta ku dhaca iyo cayaayaanka dalaga cuna, sidaa daraadeed carro gedintu waxay sababtaa in qashinku dhinto dabadeedna cayayaankii la dhinto qashinka , waxaa sidoo kale yaraanaya cuduradii ku dhici lahaa dalaga cusub.
Qashinka oo la carro gediyaa waxa kale oo uu dedejiyaa qudhminta geedaha, waxaana halkaas ka dhasha in geedihii qudhmay ay dhakhso isugu belaan nafaqo, taas oo beerta cusubd u noqda nafaqo.
• Hawlaha ugu muhiimsan ee diyaarinta dhula waxaa kamid ah dhulka oo lasimo (Land leveling).
Dhulka simitaankiisu waxay sababtaa in beertu ay isku mar beertu biyo cabto marka la waraabinayo, isla markaana uusan jirin meel biyuhu fadhiisteen iyo meel aan biyaba la'aan ah toona. Waxaa kale oo ka dhasha in beerta isku mar la abuuro isku marna lagooyo, waxayna ka hortagtaa in aan beerta abuur labaad lagu celiyo.
Abuurka
Sidaan horay usoo sheegnayba abuurku waxa uu ka mid yahay waxyaabaha hadii aan lahelin aysan suurogal ahayn in wax la beerto, sidaa daraadeed waxaa muhiim ahin abuurku yahay mid caafimaad qaba (inaanu daloolin ama bololin), waxaana lagu gartaa in abuuka ama mirtaasi aysan caafimaad qabin waxa ay leedahay midab ka duwan miraha kale, waxaana loo baahan yahay in abuurka si gooni ah loo xusho inta aan loo isticmaalin abuur ahaan.
Guud ahaan qofka beeralayda ahi waxa uu u baahan yahay in uu beertiisa ilaaliyo oo xanaaneeyo si uu uga faa'iideysto waxsoosaarkiisana u kordho, hadii aan soo koobno waxaan ka soo hadalnay uguna muhiimsanaa:
• Dhulka oo si wanaagsan loo diyaariyo
• Nafaqada carrada oo aad loola socdo
• Abuur fiican oo la xusho
Waxaa sidoo kale loo baahan yahay in si fiican loo maamulo waqtiga beeritaanka taas oo sababi karta in ilaa 4 jeer sanadkii beerta laga goosto dalagyo kala duwan hadii beerta la siiyo waxa ay u baahan tahay, waxaa iyana lagama maarmaan ah in beeralaydu ay la dagaalamaan cadowga beerta si kor loogu qaado wax soo saarka beerta.
Mahadsanidiin
