26/01/2026
ถ้า HR จะอธิบายเรื่องประกันสังคมกับพนักงาน ผมคิดว่าเป้าหมายไม่ควรแค่ให้พนักงาน “รู้วิธีใช้สิทธิ” แต่ต้องทำให้ทุกคนรู้สึกว่าเงินก้อนนี้เป็นของพนักงานจริง ๆ และควรใส่ใจกับเงินส่วนนี้เหมือนเงินเดือนส่วนอื่น ๆ ด้วย
เรื่องที่หนึ่ง เงินประกันสังคมคือเงินของทุกคน ไม่ใช่ของรัฐ
บอกให้ชัดตั้งแต่ต้นว่าเงินประกันสังคมไม่ใช่เงินภาษี และไม่ใช่แค่การจ่ายตามกฎหมาย แต่เป็นเงินที่พนักงานจ่าย นายจ้างก็จ่าย และรัฐจ่ายสมทบเข้ามาให้อีก พูดให้เห็นภาพง่าย ๆ ว่านี่คือเงินที่ถูกหักจากเงินเดือนทุกเดือน ไม่ใช่เงินฟรี ไม่ใช่ของแถม และไม่ใช่เงินที่ใครเอาไปใช้แทนได้เฉย ๆ โดยไม่บอกให้เรารู้ว่าเอาไปใช้ทำอะไร
เรื่องที่สอง เงินก้อนนี้มีมูลค่าจริง ปี ๆ นึงถ้าเงินเดือน 15,000 ขึ้นไปก็ตกปีละสองหมื่นกว่าบาท
HR ควรช่วยคำนวณให้พนักงานเห็นเป็นตัวเลข ว่าเฉพาะเงินประกันสังคมที่เกี่ยวกับพนักงาน ในหนึ่งปีมีมูลค่าประมาณสองหมื่นกว่าบาท และถ้าทำงานหลายปี ตัวเลขนี้จะกลายเป็นเงินหลักแสน หลักล้าน การเห็นตัวเลขนี้สำคัญมาก เพราะจะเปลี่ยนความรู้สึกจากเงินที่โดนหัก เป็นเงินที่เราลงทุนไปทุกปี
เรื่องที่สองสาม เงินก้อนนี้แลกกับสิทธิ ไม่ใช่แค่การทำตามขั้นตอน
อธิบายให้พนักงานรู้ว่าเงินปีละสองหมื่นกว่าบาทนี้ แลกกับสิทธิอะไรบ้าง การรักษาพยาบาล รายได้ตอนว่างงาน การดูแลช่วงสำคัญของชีวิต และเป็นเงินในอนาคต HR ไม่จำเป็นต้องลงลึกในรายละเอียดครับ แต่ต้องทำให้พนักงานรู้ว่าเงินที่จ่ายไปไม่ได้หายไปไหน แต่ถูกออกแบบมาเพื่อคุ้มครองชีวิตการทำงานของพนักงานทุกคน
เรื่องที่สี่ ในฐานะเจ้าของเงิน ทุกคนมีสิทธิ์ตั้งคำถาม
HR ควรบอกพนักงานว่าการตั้งคำถามกับประกันสังคมไม่ใช่เรื่องผิด เพราะนี่คือเงินของเรา ต่อให้ระบบทำถูกต้องตามกฎหมาย ความสงสัยก็ยังเป็นเรื่องปกติครับ และการติดตามข่าว การถามหาความโปร่งใส หรือการสนใจว่าระบบนี้ทำงานยังไง คือพฤติกรรมโดยชอบธรรมของเจ้าของเงิน
และเรื่องสุดท้าย ถึง HR จะไม่ใช่ผู้ควบคุมระบบประกันสังคม แต่ HR ก็จะไม่ปล่อยให้พนักงานไม่เข้าใจเงินของตัวเอง
็แน่นอนว่า HR ไม่ได้เป็นคนบริหารประกันสังคม แต่เราเลือกจะช่วยพนักงานมองเงินก้อนนี้ให้ชัดขึ้น ช่วยชี้ช่องทางข้อมูล และช่วยเตือนว่าถ้าเราไม่ใส่ใจเงินปีละสองหมื่นกว่าบาทของตัวเอง ก็จะมีคนอื่นตัดสินใจแทนเราเสมอ
ผมคิดว่าถ้าHR บอกพนักงานให้ชัดใน 5 เรื่องนี้ ความสัมพันธ์ของคนทำงานกับประกันสังคมจะเปลี่ยนไปทันที จากระบบที่ต้องจำใจจ่าย เป็นเงินที่ทุกคนเริ่มรู้สึกเป็นเจ้าของ และเริ่มอยากติดตามว่าเงินส่วนนี้บริหารอย่างไร
และผมก็ยังอยากย้ำว่า ปัญหาใหญ่ไม่ใช่เงินก้อนนี้ถูกใช้ยังไง แต่คือคนจำนวนมากจ่ายเงินปีละสองหมื่นกว่าบาท โดยไม่เคยรู้สึกว่านี่คือเงินของตัวเองเลย
#มนุษย์เงินเดือน
