04/05/2016
2559 | 2016
บทความ: พลวัตของภูมิปัญญาในเรือนพื้นถิ่นไทลื้อระหว่างถิ่นกำเนิดในเมืองลวง สิบสองปันนา กับบ้านลวงเหนือ บ้านลวงใต้ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่
Article: Dynamic of wisdom in Tai Lue vernacular houses between original areas in Mueang Luang, Xishuangbanna and Ban Luang Nua, Ban Luang Tai, Doi Saket District, Chiangmai Province
ผู้เขียน: อินทนนท์ สุกกรี, ระวิวรรณ โอฬารรัตน์มณี
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งค้นหาพลวัตของภูมิปัญญาในเรือนพื้นถิ่นไทลื้ออันเนื่องมาจากการอพยพย้ายถิ่นฐานระหว่างถิ่นกำเนิดในเมืองลวง สิบสองพันนากับถิ่นอพยพบ้านลวงเหนือ และบ้านลวงใต้ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหา เปรียบเทียบแบบแผนเรือนพื้นถิ่นไทระหว่างสองพื้นที่และค้นหาพลวัตทางภูมิปัญญา อันเนื่องมาจากปัจจัยต่างๆทั้งสภาพแวดล้อม สังคม วัฒนธรรม ฯลฯ เพื่อแสดงถึงพัฒนาการของรูปแบบเรือนพื้นถิ่นไทลื้อ งานวิจัยนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสำรวจภาคสนามใน สิบสองพันนาและในเชียงใหม่ รวมทั้งสิ้น 6 หมู่บ้าน จำนวน 38 หลังคาเรือน แล้วนำข้อมูลที่ได้จากภาคสนามมาวิเคราะห์เปรียบเทียบกัน ผลการวิจัยแบ่งได้เป็นภูมิปัญญาที่ได้เป็น 5 ประเด็นคือ 1) การตั้งถิ่นฐาน 2) รูปทรงทางกายภาพ 3) โครงสร้างและวัสดุ 4) ผังพื้นและลำดับการเข้าถึงพื้นที่ 5) วิถีชีวิตกับพื้นที่ใช้สอยในเรือน พลวัตที่เกิดขึ้นมาจากปัจจัยที่มีวัฒนธรรมหลักในสองพื้นที่เป็นตัวกำหนด ซึ่งขึ้นอยู่กับความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยี การเข้ามาของระบบเศรษฐกิจและค่านิยมในแต่ละสังคม นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยจากสภาพแวดล้อม สภาพอากาศที่ส่งผลให้ชาวไทลื้อต้องปรับตัวเพื่อความอยู่รอด งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นถึงพัฒนาการเพื่อเป็นแนวทางในการอนุรักษ์เรือนพื้นถิ่นไทลื้อให้มีความเหมาะสมกับรูปแบบวัฒนธรรมที่ผสมกลมกลืนและการดำรงไว้ซึ่งอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมด้วย
Abstract
This paper aims to explore the dynamic intellect of traditional Tai Lue dwellings as the result of the migration between its native land in Mueang Luang, Xishuangbanna and Baan Luang Nua Baan Luang Tie, Doi Saket district in Chiangmai province. The objectives of the study are to explore, compare its dwelling architectural characteristics of two sites and find the dynamic intellect caused by various factors including environment, society, culture, etc. to display the development of traditional Tai Lue dwelling architectural patterns. This research was based on analytical and comparative fieldwork survey in Xishuangbanna and Chiangmai province comprising 38 dwellings in 6 villages. The findings categorized the intellect into 5 aspects which are; 1) Settlement 2) Physical form 3) Structure and materials 4) Plan and sequential accessibility 5) Way of life and Usable area. The occurred dynamic was a result of a major specific cultural aspects from both sites which hinging on technological advancement, arrival of economy system, and each society values. Moreover, factors like environment, and climate encourages Tai Lue people to be resilience to order to survive. This research points out the guideline to an appropriate traditional Tai Lue dwellings conservation which compatible to diverse cultural formats while sustaining its cultural identity.
Keywords: สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น | ภูมิปัญญา | พลวัต | ไทลื้อ | สิบสองพันนา | เชียงใหม่ | Vernacular Architecture | Intellect | Dynamic | Tai-Lue | Xishuangbanna | Chiangmai
บทความสมบูรณ์: https://www.tci-thaijo.org/index.php/NAJUA-Arch/article/view/56132/46847
