28/09/2026
สวิสเป็นกลาง แต่บัญชีธนาคารคุณไม่ได้เป็นเขตปลอดการเมืองหรอกนะคะคุณ
คนไทยจำนวนมากเชื่อว่า ถ้าเอาเงินไปไว้สวิตเซอร์แลนด์ ต่อให้โลกตีกัน เงินก็จะนอนนิ่ง ๆ อยู่ในตู้เซฟกลางภูเขาหิมะ
ฉันทำงาน Private Banking ในสวิสมาหลายปี ขอบอกว่า ภูเขาหิมะมีจริงค่ะ แต่ตู้เซฟวิเศษไม่มี
เมื่อวานนี้ (27 กันยา) คนสวิสลงประชามติเรื่องความเป็นกลาง และราว 68% โหวตคัดค้านข้อเสนอที่จะกำหนดความเป็นกลางให้เข้มงวดขึ้น ข่าวนี้ดูไกลตัวคนไทยมาก จนกระทั่งคุณมีบัญชี มีธุรกิจ หรือลงทุนข้ามประเทศ
ก่อนจะเข้าใจผลโหวต ต้องรู้ก่อนว่าสวิสเป็นกลางไปทำไม
สวิสเป็นประเทศเล็ก อยู่กลางยุโรป ท่ามกลางประเทศใหญ่ที่ในอดีตทำสงครามกันเป็นกิจวัตร แถมคนในสวิสเองก็พูดกันหลายภาษา นับถือศาสนาต่างกัน การไม่ถูกลากเข้าไปในสงครามของเพื่อนบ้านจึงเป็นเรื่องความอยู่รอด ไม่ใช่บุคลิกสุภาพของประเทศ
ปี 1815 ชาติมหาอำนาจยุโรปรับรองความเป็นกลางของสวิส สวิสไม่เข้าร่วมรบในสงครามโลกทั้งสองครั้ง และต่อมาก็สร้างบทบาทเป็นพื้นที่สำหรับการทูตและองค์กรระหว่างประเทศ
ฟังแล้วเหมือนประเทศนี้ไม่ยุ่งกับใคร?
ผิดค่ะ
สวิสเข้าร่วมมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่ออิรักตั้งแต่ปี 1991 ร่วมโครงการความร่วมมือกับ NATO ในปี 1996 และเข้าเป็นสมาชิกสหประชาชาติในปี 2002 สวิสไม่ได้เป็นสมาชิก NATO หรือสหภาพยุโรป แต่ก็ไม่ได้ตั้งประเทศอยู่คนละดาว
ความเป็นกลางของสวิสมีแกนสำคัญคือไม่เข้าร่วมสงครามระหว่างประเทศ และไม่ให้คู่สงครามใช้ดินแดนของตนไปรบ ส่วนการจะร่วมมือหรือใช้มาตรการทางเศรษฐกิจอย่างไร เป็นเรื่องที่รัฐบาลต้องตัดสินใจตามสถานการณ์
แล้วปี 2022 รัสเซียบุกยูเครน สวิสรับมาตรการคว่ำบาตรของสหภาพยุโรปมาใช้เป็นส่วนใหญ่
คราวนี้คำว่า “เป็นกลาง” ร้อนขึ้นมาทันที
ฝ่ายหนึ่งบอกว่า ถ้าคว่ำบาตรรัสเซียก็เท่ากับเลือกข้าง อีกฝ่ายถามว่า ถ้าเป็นกลางแล้วต้องนิ่งเฉยต่อทุกอย่าง ความเป็นกลางช่วยปกป้องใครกันแน่?
ข้อเสนอที่ลงประชามติวันนี้ต้องการเขียนกฎให้เข้มขึ้น โดยจำกัดการร่วมมือกับพันธมิตรทางทหาร และห้ามคว่ำบาตรประเทศคู่สงคราม ยกเว้นบางกรณี เช่น มาตรการของสหประชาชาติ
คนส่วนใหญ่โหวตไม่เอา
นี่ไม่ใช่การโหวตให้สวิสเลิกเป็นกลาง แต่เป็นการโหวตว่าอย่ามัดมือประเทศไว้ด้วยนิยามเดียวก่อนรู้ว่าวิกฤตครั้งหน้าหน้าตาเป็นอย่างไร
ส่วนที่คนไทยควรสนใจที่สุดไม่ใช่คะแนนโหวตค่ะ แต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับเงินเมื่อสวิสใช้มาตรการคว่ำบาตร
ฉันจำบรรยากาศในธนาคารสวิสช่วงปี 2022 ได้ดี ตอนแบงค์ต้องอายัดบัญชีลูกค้าเศรษฐีรัสเซีย
โอ้ย คุณคะ ทีมงานใกล้จะบ้า เพราะต้องตรวจรายชื่อบุคคล บริษัท และโครงสร้างผู้ถือหุ้นกันละเอียดว่าเกี่ยวข้องอะไรกับ รัสเซียไหม ธุรกรรมที่เข้าข่ายต้องถูกตรวจสอบหรือระงับตามกฎที่ใช้บังคับและถี่ยิบ
ไม่มีใครกดปุ่ม “ประเทศเราเป็นกลาง ขอข้ามขั้นตอนนี้” ได้
นี่คือเรื่องที่ต้องแยกให้ออก
ความเป็นกลางเป็นนโยบายของประเทศ ไม่ใช่สิทธิพิเศษที่ติดมากับทุกบัญชีธนาคาร
ถ้าคุณมีเงินอยู่ต่างประเทศ อย่าถามเพียงว่า “ประเทศนี้ปลอดภัยไหม” ให้ถามด้วยว่าเงินอยู่ในชื่อใคร ถือสินทรัพย์อะไร โอนผ่านที่ไหน ใช้เงินสกุลใด และมีกฎหมายหรือมาตรการของประเทศใดเกี่ยวข้องบ้าง
เงินก้อนเดียวอาจมีเจ้าของเป็นคนไทย ฝากในธนาคารสวิส ซื้อสินทรัพย์ยุโรป และชำระเป็นดอลลาร์ เจ้าของมีหนึ่งคน แต่กติกามากันทั้งโต๊ะ
ฉันยังเชื่อมั่นในจุดแข็งของระบบสวิสค่ะ เพียงแต่ความน่าเชื่อถือของเขาไม่ได้มาจากการสัญญาว่าเงินคุณจะพ้นจากทุกปัญหาบนโลก
มันมาจากการมีกฎ และบังคับใช้กฎนั้นจริง
ก่อนเอาเงินไปไว้ที่ไหน จึงควรรู้ให้ชัดว่า ในวันที่โลกไม่ปกติ เงินของเราจะอยู่ภายใต้กฎของใคร
คำถามนี้ไม่เท่เท่าคำว่า “ฉันมีบัญชีสวิส”
แต่ช่วยรักษาเงินได้มากกว่าค่ะ
แอนนาเบล
28.09.2026
