21/05/2026
Hac nedir? Hac ibadeti nasıl yapılır?
23 Adımda Hac İbadetinin Yapılışı
Hac sıradan bir seyahat etkinliği değil başından sonuna bir ibadet yolculuğudur.
Her ne kadar meşakkatli bir seyahat olsa da Yüce Allah onu bize kolaylaştıracak ve pek çok manevi hazinelere; af ve mağfirete erişmemize vesile kılacaktır. Her şeyden önce nasıl bir nimet ile karşı karşıya olduğumuzun farkında olmalı, samimi bir niyetle hayatımızın bu en önemli dönemecine heyecan ve aşkla hazırlık yapmalıyız.
Bu ibadete manevi olarak hazır olmak elbette çok önemlidir. Ancak maddi hazırlıklarımızı da ihmal etmemeli, hac ibadetinin amacına, sembolik anlamlarına ve bize kazandırması gereken haslet ve özelliklere dair bilgi sahibi olmalıyız.
Maddi hazırlıklarımızın başında hiç şüphesiz hac ibadetinin fıkhi boyutu hakkında yeterli miktarda bilgi sahibi olmak gelir.
Bu yazıda haccın nasıl yapılacağını, adım adım ve kısaca tarif etmeyi arzu ediyoruz. Öncelikle bu kutlu yolculuğu bizlere nasip eden Allah’a hamd, Medine’sinde bulunma, mescidinde namaz kılma bahtiyarlığını elde edecek olduğumuz Hz. Peygamber’e salat ve selamlar olsun.
Hac; Mekke’de bulunan Kâbe-i Muazzama, Safa-Merve, Arafat, Müzdelife ve Mina, olmak üzere kutsal mekânlarda Peygamber (sas) Efendimiz’in öğrettiği şekilde yerine getirilir.
Hac maksadı ile Beytullah’ı ziyaret edenler, edası açısından üç türlü hac yapma imkânına sahiptir.
Bunlar;
1. İfrad Haccı; Hac aylarında sadece hac yapmak üzere ihrama girilip umresiz yapılan hacdır.
Bu hacca bir hac mevsiminde; ifrat haccı niyetiyle ihrama girildikten sonra umre yapılmadan sadece hac yapıldığı için “tek yapma” anlamında ifrad denilmiştir.
2. Kıran Haccı; Aynı yılın hac aylarında umre ve hac için ihrama girip önce umre yapan, ihramdan çıkmadan haccı eda eden kimse kıran haccı yapmış olur.
Bu çeşit hacca; bir hac mevsiminde iki ibadeti (umre ve haccı) birleştirdiği için kıran denilmiştir.
3. Temettu Haccı; Aynı yılın hac aylarında önce umre için ihrama girip umreyi yaptıktan sonra ihramdan çıkıp, sonra Arafat’a çıkmadan önce hac için tekrar ihrama girip hac yapan kimse temettu haccı yapmış olur.
Hac yolcusu, bir hac mevsiminde umre yaptıktan sonra ihramdan çıkıp ihram yasaklarından bir müddet kurtulduğu ve bu esnada ihramlı iken yasak olan şeylerden yararlandığı için bu hacca, “faydalanma” anlamında temettu denilmiştir.
Türkiye’den hac yolculuğuna çıkan müminler genellikle temettü haccı yapmaktadırlar.
Bu sebeple burada doğrudan Mekke’ye gidecek ve temettü haccına niyetlenecek olan hac yolcuları için önce umrenin, ardından da haccın yapılışı ele alınacaktır. İlk varış yeri Medine olan hac yolcuları da, Medine’den Mekke’ye hareket etmeden önce otellerde aşağıda anlatılacak olan ihram hazırlıklarını yaparlar ve kafile başkanının yönlendirmesine göre hareket ederler.
ADIM ADIM HAC İBADETİ
1. Adım: Umre’ye Hazırlık
Hac yolcusu müftülüklerce düzenlenen hac hazırlık kursları ile kafile başkanlarınca düzenlenen tanışma ve bilgilendirme toplantılarına katılır.
Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğünce hazırlanıp sosyal medya mecralarında istifadeye sunulan eğitici paylaşımları takip eder, kendisine verilen yazılı ve görsel materyallerden istifade eder.
Ailesi, akrabası ve komşuları başta olmak üzere iletişim kurduğu herkesle helalleşir.
Umre niyeti ile ihrama girmeden önce, gerekli vücut temizliğini yapar, saç - sakal tıraşı olur, bıyıklarını düzeltir, tırnaklarını keser ve mümkünse boy abdesti, değilse namaz abdesti alır, vücuduna güzel koku sürer. İhrama girmeden önce yapılan gusül, temizlik maksadıyla yapıldığından adetli kadınlar da boy abdesti alabilirler.
2. Adım: İhram Elbisesine Bürünme ve İhram Namazı
Kafile uçuş programına göre doğrudan Cidde Havalimanına uçup Mekke’ye gidecek olan hac yolcuları, Türkiye’de havalimanlarında; önce Medine ziyaretini gerçekleştirip akabinde Mekke’ye gidecek yolcular ise Medine’de otellerinde ihram elbiselerine büründükten sonra Medine-Mekke yolu üzerindeki Âbâr-ı Ali Mescidi’nde (Zü’l-Huleyfe) ihrama girerler.
Erkekler ihram için, atlet, külot, çorap, elbise ve ayakkabılarını çıkarırlar. İzâr ve ridâ adı verilen iki parça ihram örtüsüne bürünürler.
İhramlı iken topukların ve aşık kemiklerinin açık olması gerektiğinden bu kısımları kapatmayan bir terlik giymelidirler.
Bele kemer bağlamada, sırta çanta almada ve şemsiye kullanmada bir sakınca yoktur.
Kadınlar için özel bir ihram örtüsü yoktur. Elbise ve ayakkabılarını çıkarmazlar, başlarını açmazlar, eldiven giyebilirler, ancak yüzlerini örtmezler. Adetli olan hanımlar da niyet ederek telbiye getirip ihrama girerler. Bu halde bulundukları süre boyunca ihram yasakları devam eder. Namaz ve Kâbe’yi tavaf etme dışında haccın bütün menasikini yerine getirirler. Özel durumlarının bitiminde tavaf ve sa’y’lerini yaparak ihramdan çıkarlar.
Hac yolcuları, kerahet vakti değilse ihramın sünneti niyeti ile iki rekât ihram namazı kılarlar. Namazın birinci rekâtında Fatihâ’dan sonra “Kâfirûn” sûresini, ikinci rekâtında ise Fatihâ’dan sonra “İhlâs” sûresini okurlar ve umre için niyet ederler.
3. Adım: Umre’ye Niyet ve Telbiye
İhrama, niyet etmek ve telbiye getirmek suretiyle girilir. İhram için
اَللّٰهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَ تَقَبَّلْهَا مِنِّي
” Allah’ım! Umre yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve kabul buyur.” diyerek niyet edilir ve telbiye getirilir.
Telbiye şu şekilde söylenir:
لَبَّيْكَ اَللّٰهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَ النِّعْمَةَ لَكَ وَ الْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ
“Buyur Allah’ım buyur! Buyur, senin hiçbir ortağın yoktur. Buyur, şüphesiz her türlü övgü, nimet, mülk ve hükümranlık sana mahsustur. Senin ortağın yoktur” (Ebû Dâvûd, Menâsik, 27; No: 1812. II, 404. Tirmizî, Hac, 13. No: 825. III; 187.)
Bundan sonra ihram yasakları da başlamış olur. Mekke’ye varıncaya kadar vasıtalara binişte ve indiği yerde, kafilelerle karşılaştığında, şehirlere girdiğinde, akşam - sabah, gece - gündüz, yürürken - otururken, yatarken, ayakta iken, inişte - yokuşta, mekân değiştikçe ve farz namazların arkasından her fırsatta yüksek sesle telbiye, tekbir, tehlîl ve salavât-ı şerife söyleyerek yolculuğuna devam eder.
Kadınlar telbiye, tekbir, tehlîl ve salavât-ı şerife’yi yüksek sesle söylemezler.
Telbiyeyi her söyleyişte üç defa tekrarlamak, sonra tekbir, tehlîl ve salavât-ı şerife okumak müstehaptır.
Mekke’ye yaklaşıp Harem bölgesine girince “Allah’ım! Burası senin haremindir, emin kıldığın yerdir. Beni cehenneme girmekten koru. Kullarını dirilttiğin gün beni azabından güvende kıl, beni dostlarından ve itaatkâr olanlardan eyle” diye dua eder.
4. Adım: Umre Tavafı
Hac yolcusu; Mekke’de otele yerleşip dinlendikten sonra mümkünse boy abdesti, değilse normal abdest alır, kafile başkanının ilan edeceği uygun bir saatte otel lobisinde buluşularak umre tavafı yapmak üzere Mescid-i Haram’a topluca hareket edilir. Yolda tekbir, tehlil, telbiye ve salavat-ı şerife getirmeye devam eder. Tevazu ve huşu ile Mescid-i Haram’a girer.
Beytullah’ı görünce telbiyeye son verir ve üç defa tekbir ve tehlil getirir ve ilgili duayı ya da bildiği başka duaları da okuyabilir.
Haceru’l - Esved hizasına gelir, yönünü Haceru’l - Esved’e döner ve Ka’be’yi kalp tarafına alır.
اَللّٰهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ طَوَافَ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهُ لِي وَ تَقَبَّلْهُ مِنِّي
"Allah’ım Umre tavafı yapmak istiyorum. Bunu bana kolaylaştır ve kabul eyle" şeklinde umre tavafına niyet ettikten sonra ellerini omuz hizasına kadar kaldırıp بِسْمِ اللّٰهِ اَللّٰهُ اَكْبَرُ “Bismillahi Allahu Ekber” diyerek Haceru’l - Esved’i selamlar; tekbir, tehlil ve tahmîd getirerek tavafa başlar ve 7 defa dönerek tavafı sonlandırır.
Tekbir, Tehlil, Tesbih Duaları
