29/12/2017
Özgeçmişlerle İyi İzlenim Yaratma Taktikleri
İzlenim yönetimi, kişinin imajını, itibarını korumak ve sürdürmek amacıyla ortaya koymuş olduğu çaba ve sergilediği taktiklerden meydana geliyor. İş hayatında da, özellikle iş mülakatlarında işe başvuran aday, işe alım yapan kişiyi etkileme amacıyla izlenim yönetimi taktiklerine başvuruyor. İzlenim yönetimi ile ilgili bugüne değin yapılan çalışmaların çoğu da, işgören seçimi bağlamında işe alım mülakatları açısından bu konuyu ele alıyor ve araştırıyor.
Mülakat öncesi özgeçmişler de, iş hayatında özellikle nitelikli aday havuzunun oluşturulmasında sıklıkla kullanılan ve işe alım sürecinde kişiyi tanıtan, kişinin özelliklerini, eğitimini, geçmiş iş deneyimlerini okuyucuya sunan tanıtıcılar. Potansiyel işverenle de iletişim kurmak için ilk fırsat olan bu tanıtıcılar aracılığıyla da adaylar, mümkün olduğunca iyi bir ilk izlenim yaratma çabasında ve eğilimindeler. Adayların, “iyi görün” beklentileri ile dış çevre tarafından da bu konuda cesaretlendirildiklerini ve güdülendiklerini de söylemek mümkün.
Yapılan çalışmalarda, psikolojik formatlı özgeçmişlerin (adayın eğitiminin ve güçlü yönlerinin kısa özetini içeren özgeçmişler) ve kronolojik özgeçmişlerin (kronolojik sırada geçmiş deneyimlerin listelendiği özgeçmişler), standart özgeçmişlere göre daha fazla tercih edildiği ortaya konmuş. Bu tercih doğrultusunda da bu tarz özgeçmişlerde, izlenim yönetimi taktiklerini kullanabilme alanınız daha esnek.
Bu açıdan, standart formatta hazırlanmış ve sunulmuş özgeçmişlerde, izlenim yönetimini hayata geçirecek girişimler sınırlıdır. Ancak şunu da itiraf etmeliyiz ki özgeçmişler, başka yönleri ile de izlenim yönetiminin başarı ile uygulanması açısından zor bir alanı temsil ediyor. Çünkü, mülakatlar esnasında, aday ve mülakat yapan kişi karşı karşıya iken izlenim yönetimi taktikleri, aday tarafından karşı taraftaki kişiye göre yapılandırılabilirken, özgeçmişte ise özgeçmişi okuyacak ve değerleme sürecinden geçirecek olan kişi belli değildir ve bu doğrultuda aday cephesinden bakıldığında, karşı tarafı etkilemek yönünde hangi taktiklerin yapılandırılması gerektiği de belirsizdir.
Taktikler...
Özgeçmişlerde çok farklı tiplerde izlenim yönetimi taktiklerinin kullanıldığından bahsedebiliriz, özgeçmişlerde başarılı sonuçlar için kendini sorumlu ve yetkili kılma, başarısız sonuçlardan ve durumlardan kendini soyutlama, bunları görmezden gelme, ilgi uyandıracak sorumluluk ve görevlerden bahsetme, kendini tanıtma ve aldığı ödüllerden aşırı gurur duyma, kendini beğenme en sık kullanılan taktikler arasında yer alıyor. Bununla birlikte özgeçmişlerini destekler nitelikte adaylar, hazırladıkları kapak mektuplarında da bahsedilen izlenim yönetimi taktiklerini uyguluyor. Ancak özgeçmişlerde ve kapak mektuplarında bu taktiklerin adayın doğru bir şekilde değerlenmesi konusundaki etkinliği, adaydan adaya ve hatta taktiğin yoğunluğu ve sıklığına bağlı olarak farklılık gösteriyor.
Kendini tanıtma olarak ifade ettiğimiz izlenim yönetimi taktiğinin özgeçmiş hazırlanmasında en çok kullanılan taktik olduğunu söyleyebiliriz, özellikle de video (görüntülü) özgeçmişlerde. Video özgeçmişlerin, geleneksel yöntemle hazırlanmış özgeçmişleri bir kenara attığını söylemek doğru olmasa da, izlenim yönetimi taktiklerinin uygulanabilmesi ile birlikte bu formatta hazırlanmış özgeçmişlerin, yoğun başvurunun olduğu bir iş ortamında daha fazla ayakta durabilmeye imkân sağladığını söylememiz mümkün. Bir aday düşünün, “Bu projenin başarılmasında katkım oldu” dediğinde düşük yoğunluklu bir kendini tanıtma taktiği kullanıldığı değerlendirmesi yaparken, “Bu proje sadece benim gayretlerimle başarıldı dediğinde” ise yüksek yoğunluklu bir kendini tanıtma örneğinden bahsedebiliriz. Bunun yanında aynı örneklerde olumlu olayların ve sonuçların sorumluluğunu üstlenme olarak tanımlanan yetkilendirme taktiğinin de kullanıldığını söyleyebiliriz. Ancak şunu da söylemek gerekir ki, özellikle geleneksel özgeçmişlerin yapısından kaynaklı olarak kendini sevdirme taktiğini kullanmak bu vakalarda çok da kolay gözükmüyor. Fakat video özgeçmişlerinde bunu başarabilirsiniz.
Genel bir değerlendirme yapmak gerekirse, hem sözlü hem de yazılı iletişim kanallarını kullanarak hazırlayacağımız özgeçmişlerde, doğru etkileme taktiklerini ön plana çıkararak, ilk izlenimi doğru yaratarak, yüz yüze mülakat için davet alabilir ve hatta sonrasında iş teklifi bile alabilirsiniz. Bu açıdan öylesine hazırlanmış bir özgeçmiş yerine, etkileme vurgusu ile tasarlanmış bir özgeçmişi işverene sunmanızda fayda var.
Kaynak: Harvard Business Review Türkiye Blog-Emel Esen
