30/06/2025
Höyükler Katmanlı Uygarlıkların Sessiz Tanıkları
Türkiye, Anadolu ve Mezopotamya’nın tarihsel, coğrafi ve kültürel kesişim noktasında yer alması nedeniyle, insanlık tarihinin en erken yerleşik yaşam örneklerine ev sahipliği yapan olağanüstü bir arkeolojik peyzaja sahiptir.
Bu coğrafya, Neolitik dönemden itibaren yaklaşık on iki bin yılı aşan bir yerleşim tarihine sahiptir ve bu tarihin en belirgin izlerinden biri, çeşitli çağlarda ardışık olarak inşa edilmiş höyüklerdir.
Höyük (tell, mound, tepe), yerleşim alanlarının yüzyıllar boyunca aynı yerde inşa edilmesi sonucu oluşan kültürel toprak yığınlarıdır. Her biri birer “zaman kapsülü” niteliği taşıyan bu yapılar, farklı uygarlıkların katmanlarını barındırır ve özellikle Yakın Doğu’da görülen özgün bir arkeolojik miras türüdür. Türkiye sınırları içinde 13.000’in üzerinde höyük tespit edilmiştir ve bu sayı, yalnızca sayısal değil, aynı zamanda niteliksel olarak da insanlık tarihine ışık tutan bir potansiyele işaret eder.
Bu höyükler, yerleşik tarımın başladığı Neolitik çağlardan başlayarak Kalkolitik, Tunç Çağı, Demir Çağı, Helenistik, Roma ve Orta Çağ dönemlerine kadar aralıksız yerleşim görmüş çok katmanlı merkezlerdir. Her bir höyük, sadece arkeolojik veri değil, aynı zamanda o dönem insanının sosyo-politik yapısı, ekonomik ilişkileri, dini ritüelleri ve kültürel pratikleri hakkında eşsiz bilgiler sunar.
Kazılmış ve Kazılmamış Höyükler: Arkeolojik Potansiyelin Genişliği
Türkiye’de yer alan höyüklerin büyük bölümü henüz sistematik olarak kazılmamıştır. Örneğin; Çatalhöyük (Konya), Göbeklitepe (Şanlıurfa), Arslantepe (Malatya), Başur Höyük (Siirt), Gırnavaz Höyük (Mardin), Karaz Höyük (Erzurum) ve Sos Höyük (Bayburt-Erzurum hattı) gibi örnekler, kazı çalışmaları sayesinde dünya arkeoloji literatürüne geçmiş; ancak binlerce höyük hâlâ arkeolojik belgeleme ve analiz beklemektedir.
Bu durum, Türkiye’deki höyüklerin yalnızca bölgesel değil, küresel düzeyde insanlık tarihine katkı sağlama potansiyelini açıkça ortaya koyar. Kazılmış ve kazılmamış höyükler üzerine yapılacak disiplinlerarası çalışmalar, özellikle arkeobotanik, arkeogenetik, jeofizik ve uzaktan algılama gibi yöntemlerle desteklendiğinde, insanlık tarihinin daha önce bilinmeyen evrelerini aydınlatabilir.
Türkiye’deki kısmi kazılmış ve kazılmamış höyüklerden bazılarının isimleri aşağıda gösterilmiştir.
1. Pulur Höyük (Erzurum)
2. Kulsurun Höyük (Kilis, Elbeyli)
3. Leylit Höyük (Kilis Merkez)
4. Yavuzlu Höyük (Kilis Merkez)
5. Sinnap Höyük / Acar Höyük (Kilis Merkez)
6. Belentepe Höyük (Kilis, Musabeyli)
7. Polatbey Höyük (Kilis, Polateli)
8. Karamelik Höyük (Kilis Merkez)
9. Murat Höyük (Kilis, Musabeyli)
10. Taşlıbakar Höyük (Kilis, Elbeyli)
11. Sinnap Höyük / Çörten Höyük (Kilis Merkez)
12. Akpınar Höyük (Kilis Merkez)
13. İnanlı Höyük (Kilis Merkez)
14. Çamurlu Höyük (Kilis, Elbeyli)
15. Tileyli Höyük (Kilis, Elbeyli)
16. Ahlatlı Tepecik Höyüğü (Manisa, Akhisar)
17. Menteşe Höyüğü (Bursa, Yenişehir)
18. Zeyve Höyük (Niğde, Ulukışla)
19. Kanlıgeçit Höyüğü (Kırklareli)
20. Yassı Höyük (Kahramanmaraş, Afşin)
21. Hashöyük (Kırşehir))
22. Kocaöz Höyük (Ankara)
23. Hıdırşeyh Höyükleri (Ankara)
24. Kuşçu Höyük (Ankara)
25. Gubullu Höyük (Ankara)
26. Külhöyük (Ankara)
27. Aşağıpınar Höyüğü (Kırklareli)
28. Cendere (Salman) Höyük (Çankırı)
29. Aliefendioğlu Köyü Höyüğü (Mersin)
30. Nacarlı Köyü Höyüğü (Mersin)
31. Tepeköyü Höyüğü (Mersin)
32. Dolabaş Höyüğü (Muş)
33. Yağcılar (Evran) Höyüğü (Muş)
34. Bostankale Höyüğü (Muş)
35. Kepenek Höyüğü (Muş)
36. Kale Doruğu Höyüğü (Samsun)
37. Danabasan Tepesi Höyük (Samsun)
38. Zımbıllı Tepe Höyüğü (Kastamonu)
39. Karahöyük (Kahramanmaraş)
40. Mahmut Ağa Höyüğü (Mersin)
41. Gırnavaz Höyüğü (Mardin)
42. Sıcan Höyük (Ankara)
43. Çamlık Höyük (Adıyaman)
44. Karahüyük Höyük (Afyonkarahisar)
45. Seyithan Höyük (Ağrı)
46. Tilkitepe Höyük (Ağrı)
47. Karakuyu Höyük (Aksaray)
48. Topakhöyük (Aksaray)
49. Çattepe Höyük (Amasya)
50. Doğantepe Höyük (Amasya)
51. Höyüktepe (Ankara)
52. Koçumbeli Höyük (Ankara)
53. Gavurkale Höyük (Ankara)
54. Çanakçı Höyük (Antalya)
55. Karain Höyük (Antalya)
56. Çakallar Höyük (Aydın)
57. Dedeköy Höyük (Aydın)
58. Karakaya Höyük (Balıkesir)
59. Yortan Höyük (Balıkesir)
60. Kaymakçı Höyük (Balıkesir)
61. Höyükbaşı (Bartın)
62. Okçular Höyük (Bartın)
63. Kocagöz Höyük (Batman)
64. Kortik Tepe Höyük (Batman)
65. Karaca Höyük (Bilecik)
66. Çavdarhisar Höyük (Bilecik)
67. Çam Höyük (Bingöl)
68. Çavdar Höyük (Bursa)
69. Çanakçı Höyük (Çanakkale)
70. Kumtepe Höyük (Çanakkale)
71. Beşiktepe Höyük (Çanakkale)
72. İkiztepe Höyük (Çorum)
73. Hüseyindede Höyük (Çorum)
74. Karakaya Höyük (Denizli)
75. Çivril Höyük (Denizli)
76. Bismil Höyük (Diyarbakır)
77. Hantepe Höyük (Diyarbakır)
78. Üçtepe Höyük (Diyarbakır)
79. Karahöyük (Elazığ)
80. Tepecik Höyük (Elazığ)
81. Pulur Höyük (Erzincan)
82. Aşağı Höyük (Erzurum)
83. Sos Höyük (Erzurum)
84. Karaz Höyük (Erzurum)
85. Çobandede Höyük (Eskişehir)
86. Ormanfidan Höyük (Eskişehir)
87. Asarın Tepe Höyük (Afyonkarahisar)
88. Devlethan Ören Höyük (Afyonkarahisar)
89. Eyice Höyük (Afyonkarahisar)
90. Çavdarlı Kovalık Höyük (Afyonkarahisar)
91. Kızılin Höyük (Antalya)
92. Akdam Höyük (Adana)
93. Yumurtatepe Höyük (Adana)
94. Çataltepe Höyük (Adana)
95. Teyit Höyük (Adana)
96. Sakyol Höyük (Ağrı)
97. Giriktepe Höyük (Ağrı)
98. Çiftlik Höyük (Amasya)
99. Gedikli Höyük (Amasya)
100. Dedeli Höyük (Ankara)
101. Büyükyağcı Höyük (Ankara)
102. Kaletepe Höyük (Ankara)
103. Karapınar Höyük (Antalya)
104. İnceyer Höyük (Antalya)
105. Alibey Höyük (Aydın)
106. Çineköy Höyük (Aydın)
107. Balıktası Höyük (Balıkesir)
108. Kirazlı Höyük (Balıkesir)
109. İncik Höyük (Balıkesir)
110. Kızık Höyük (Bilecik)
111. Çıldır Höyük (Bilecik)
112. Gre Virike Höyük (Bingöl)
113. Yukarı Yarımca Höyük (Bursa)
114. Hacıbekir Höyük (Bursa)
115. Alacalı Höyük (Çorum)
116. Boyacı Höyük (Çorum)
117. Çadır Höyük (Çorum)
118. Beyköy Höyük (Denizli)
119. Çal Höyük (Denizli)
120. Başur Höyük (Siirt)
121. Çattepe Höyük (Sivas)
122. Kayalıpınar Höyük (Sivas)
123. Topraktepe Höyük (Sivas)
124. İnandıktepe Höyük (Çankırı)
125. Salur Höyük (Çankırı)
126. Boybeyi Höyük (Çankırı)
127. Çankırı Höyük (Çankırı)
128. Göllüce Höyük (Bursa)
129. Kocaman Höyük (Bursa)
130. Akbıyık Höyük (Balıkesir)
131. Çiftlik Höyük (Balıkesir)
132. Güvercinlik Höyük (Aydın)
133. Ortaklar Höyük (Aydın)
134. Çine Höyük (Aydın)
135. Çatalca Höyük (Edirne)
136. Hasköy Höyük (Edirne)
137. Kavaktepe Höyük (Edirne)
138. İğde Höyük (Eskişehir)
139. Kanlıtaş Höyük (Eskişehir)
140. Kesik Höyük (Eskişehir)
141. Bağbaşı Höyük (Denizli)
142. Gümüşler Höyük (Niğde)
143. Tepebağ Höyük (Adana)
144. Misis Höyük (Adana)
145. Çatalbağ Höyük (Adana)
146. Anavarza Höyük (Adana)
147. Domuztepe Höyük (Kahramanmaraş)
148. Gavur Höyük (Kahramanmaraş)
149. Tilbaşar Höyük (Şanlıurfa)
150. Kazane Höyük (Şanlıurfa)
151. Gre Dimse Höyük (Şanlıurfa)
152. Titriş Höyük (Şanlıurfa)
153. Türbe Höyük (Şanlıurfa)
154. Çavi Höyük (Mardin)
155. Hisartepe Höyük (Mardin)
156. Nusaybin Höyük (Mardin)
157. Çınarcık Höyük (Mardin)
158. Yukarı Azıklı Höyük (Mardin)
159. Çemialo Höyük (Batman)
160. Salat Tepe Höyük (Batman)
161. Sumaki Höyük (Batman)
162. Çöltepe Höyük (Van)
163. Yemişkapan Höyük (Van)
164. Körzüt Höyük (Van)
165. Dedeli Höyük (Van)
166. Yukarı Anzaf Höyük (Van)
167. Çiftlikdüzü Höyük (Erzurum)
168. Pulur Höyük (Erzurum)
169. Güzelova Höyük (Erzurum)
170. Karakaya Höyük (Erzurum)
171. Sos Höyük (Erzurum)
172. Yukarı Karabağ Höyük (Bitlis)
173. Çanaklı Höyük (Bitlis)
174. Tilki Höyük (Bitlis)
175. Yukarı Dicle Höyük (Diyarbakır)
176. Üçtepe Höyük (Diyarbakır)
177. Kenantepe Höyük (Diyarbakır)
178. Giricano Höyük (Diyarbakır)
179. Hacıbey Höyük (Aydın)
180. Kemer Höyük (Aydın)
181. Çaltı Höyük (Amasya)
182. Elmapınar Höyük (Amasya)
183. Dedeköy Höyük (Aydın)
184. Yeniköy Höyük (Balıkesir)
185. Küçük Höyük (Balıkesir)
186. Taşkapı Höyük (Batman)
187. Yassıtepe Höyük (Bursa)
188. Hisar Höyük (Bursa)
189. Çatal Höyük (Çanakkale)
190. Kızıltepe Höyük (Çankırı)
191. Eldivan Höyük (Çankırı)
192. Yaprak Höyük (Denizli)
193. Çömlekçi Höyük (Denizli)
194. Hacıhıdır Höyük (Denizli)
195. Kale Höyük (Diyarbakır)
196. Pir Höyük (Diyarbakır)
197. Çemka Höyük (Mardin)
198. Yenikapı Höyük (Aksaray)
199. Güvercinada Höyük (Aydın)
200. Çakmaktepe Höyük (Aydın)
201. Kızlar Höyük (Balıkesir)
202. Çiftliktepe Höyük (Balıkesir)
203. İlyas Höyük (Bilecik)
204. Kızıldam Höyük (Bilecik)
205. Yukarı Çam Höyük (Bingöl)
206. Aşağı Çam Höyük (Bingöl)
207. Karacaören Höyük (Bursa)
208. Yeniköy Höyük (Bursa)
209. Alaybey Höyük (Çanakkale)
210. Bayraklı Höyük (Çanakkale)
211. Eskiyapar Höyük (Çorum)
212. Kaleköy Höyük (Çorum)
213. Tilkiköy Höyük (Denizli)
214. Çalca Höyük (Denizli)
215. Kenik Höyük (Diyarbakır)
216. Yukarı Sal Höyük (Diyarbakır)
217. Aşağı Sal Höyük (Diyarbakır)
218. İmamoğlu Höyük (Elazığ)
219. Norik Höyük (Elazığ)
220. Altınova Höyük (Erzincan)
221. Çayır Höyük (Erzurum)
222. Pasinler Höyük (Erzurum)
223. Kocaköy Höyük (Eskişehir)
224. Asmainler Höyük (Eskişehir)
225. Karacahisar Höyük (Eskişehir)
226. Yenice Höyük (Kütahya)
227. Çavdar Höyük (Kütahya)
228. Kınık Höyük (Niğde)
229. Pınarbaşı Höyük (Niğde)
230. Köşk Höyük (Niğde)
231. Taşlı Höyük (Adana)
232. Yümüktepe Höyük (Mersin)
233. Gözlükule Höyük (Mersin)
234. Tırmıl Höyük (Mersin)
235. Karataş Höyük (Adana)
236. Çakmak Höyük (Amasya)
237. Kalederesi Höyük (Amasya)
238. Yalıboyu Höyük (Amasya)
239. Çamurlu Höyük (Ankara)
240. Tulum Höyük (Ankara)
241. Karahamzalı Höyük (Ankara)
242. Boyalı Höyük (Antalya)
243. Karataş Höyük (Antalya)
244. Kızılkaya Höyük (Antalya)
245. Yeşil Höyük (Aydın)
246. Karahayıt Höyük (Aydın)
247. Çiftlikköy Höyük (Balıkesir)
248. Manyas Höyük (Balıkesir)
249. Çamtepe Höyük (Balıkesir)
250. Koca Höyük (Bilecik)
251. Gündüzlü Höyük (Bilecik)
252. Aşağı Höyük (Bingöl)
253. Yukarı Höyük (Bingöl)
254. Baraz Höyük (Bursa)
255. Çayhisar Höyük (Bursa)
256. Maydos Höyük (Çanakkale)
257. Gülpınar Höyük (Çanakkale)
258. Yenibademli Höyük (Çanakkale)
259. Ören Höyük (Çorum)
260. Sap Höyük (Çorum)
261. Karapınar Höyük (Denizli)
262. Buldan Höyük (Denizli)
263. Salat Höyük (Diyarbakır)
264. Çay Höyük (Diyarbakır)
265. Körtik Höyük (Diyarbakır)
266. Harput Höyük (Elazığ)
267. Keban Höyük (Elazığ)
268. Kemaliye Höyük (Erzincan)
269. Tercan Höyük (Erzincan)
270. Köşkerbaba Höyük (Erzurum)
271. Çaykent Höyük (Erzurum)
272. Karlı Höyük (Eskişehir)
273. Şarhöyük (Eskişehir)
274. Tavşanlı Höyük (Kütahya)
275. Seyitömer Höyük (Kütahya)
276. Çavlum Höyük (Konya)
277. Karahöyük (Konya)
278. Erbaba Höyük (Konya)
279. Alaaddin Höyük (Konya)
280. Sızma Höyük (Konya)
281. Karaman Höyük (Karaman)
282. Canhasan Höyük (Karaman)
283. Güvercinlik Höyük (Kayseri)
284. Kululu Höyük (Kayseri)
285. Karahöyük (Kayseri)
286. Toprakhöyük (Kırıkkale)
287. Çeşnigir Höyük (Kırıkkale)
288. Büklükale Höyük (Kırıkkale)
289. Kalehöyük (Kırşehir)
290. Yassıhöyük (Kırşehir)
291. Çanakçı Höyük (Kocaeli)
292. Başköy Höyük (Kocaeli)
293. Kartepe Höyük (Kocaeli)
294. Hüyüktepe (Malatya)
295. İkiz Höyük (Malatya)
296. Köşker Höyük (Malatya)
297. Yukarı Höyük (Mardin)
298. Aşağı Höyük (Mardin)
299. Kavuşan Höyük (Mardin)
300. Çataltepe Höyük (Mersin)
301. Karaduvar Höyük (Mersin)
302. Silifke Höyük (Mersin)
303. Ataköy Höyük (Mersin)
304. Çandır Höyük (Mersin)
305. Kızkalesi Höyük (Mersin)
306. Gülnar Höyük (Mersin)
307. Çavuşlu Höyük (Mersin)
308. Liman Höyük (Mersin)
309. Akçalı Höyük (Muğla)
310. Yatağan Höyük (Muğla)
311. Milas Höyük (Muğla)
312. Çine Höyük (Muğla)
313. Köyceğiz Höyük (Muğla)
314. Ortaca Höyük (Muğla)
315. Kuruçay Höyük (Burdur)
316. İncir Höyük (Burdur)
317. Çeltikçi Höyük (Burdur)
318. Salda Höyük (Burdur)
319. Karakent Höyük (Burdur)
320. Gebiz Höyük (Antalya)
321. Kumluca Höyük (Antalya)
322. Finike Höyük (Antalya)
323. Demre Höyük (Antalya)
324. Kaş Höyük (Antalya)
325. Çavdır Höyük (Antalya)
326. İbradı Höyük (Antalya)
327. Ters Höyük (Adana)
328. Kozan Höyük (Adana)
329. Kadirli Höyük (Adana)
330. Ceyhan Höyük (Adana)
331. Yüreğir Höyük (Adana)
332. Karaisalı Höyük (Adana)
333. Çukurova Höyük (Adana)
334. Doğankent Höyük (Adıyaman)
335. Gerger Höyük (Adıyaman)
336. Kahta Höyük (Adıyaman)
337. Sincik Höyük (Adıyaman)
338. Çelikhan Höyük (Adıyaman)
339. Tut Höyük (Adıyaman)
340. Gölbaşı Höyük (Adıyaman)
341. Eleşkirt Höyük (Ağrı)
342. Doğubeyazıt Höyük (Ağrı)
343. Patnos Höyük (Ağrı)
344. Hamur Höyük (Ağrı)
345. Taşlıçay Höyük (Ağrı)
346. Tutak Höyük (Ağrı)
347. Gülaçar Höyük (Aksaray)
348. Ortaköy Höyük (Aksaray)
349. Eskil Höyük (Aksaray)
350. Güzelyurt Höyük (Aksaray)
351. Sarıyahşi Höyük (Aksaray)
352. Ağaçören Höyük (Aksaray)
353. Gölyazı Höyük (Amasya)
354. Taşova Höyük (Amasya)
355. Merzifon Höyük (Amasya)
356. Suluova Höyük (Amasya)
357. Gümüşhacıköy Höyük (Amasya)
358. Çamlıbel Höyük (Ankara)
359. Yenikent Höyük (Ankara)
360. Çubuk Höyük (Ankara)
361. Akyurt Höyük (Ankara)
362. Güdül Höyük (Ankara)
363. Kızılcahamam Höyük (Ankara)
364. Nallıhan Höyük (Ankara)
365. Manavgat Höyük (Antalya)
366. Serik Höyük (Antalya)
367. Aksu Höyük (Antalya)
368. Kemer Höyük (Antalya)
369. Korkuteli Höyük (Antalya)
370. Didim Höyük (Aydın)
371. Germencik Höyük (Aydın)
372. İncirliova Höyük (Aydın)
373. Kuyucak Höyük (Aydın)
374. Nazilli Höyük (Aydın)
375. Sultanhisar Höyük (Aydın)
376. Edremit Höyük (Balıkesir)
377. Bandırma Höyük (Balıkesir)
378. Gönen Höyük (Balıkesir)
379. Susurluk Höyük (Balıkesir)
380. B**adiç Höyük (Balıkesir)
381. Dursunbey Höyük (Balıkesir)
382. Gömeç Höyük (Balıkesir)
383. Bolu Höyük (Bolu)
384. Gerede Höyük (Bolu)
385. Mudurnu Höyük (Bolu)
386. Seben Höyük (Bolu)
387. Göynük Höyük (Bolu)
388. Karacasu Höyük (Burdur)
389. Yeşilova Höyük (Burdur)
390. Ağlasun Höyük (Burdur)
391. Bucak Höyük (Burdur)
392. Gölhisar Höyük (Burdur)
393. İnegöl Höyük (Bursa)
394. Mustafakemalpaşa Höyük (Bursa)
395. Karacabey Höyük (Bursa)
396. Gemlik Höyük (Bursa)
397. Orhangazi Höyük (Bursa)
398. Ezine Höyük (Çanakkale)
399. Ayvacık Höyük (Çanakkale)
400. B**a Höyük (Çanakkale)