09/02/2026
Quan điểm của MIT về sử dụng AI trong giáo dục từ năm học 2027
GenAI (Trí tuệ nhân tạo có thể sáng tạo nội dung) đang lan rộng và hiện diện sâu rộng trong mọi hoạt động học tập của sinh viên. Công nghệ này được sử dụng thường xuyên để hỗ trợ lập trình, giải thích kiến thức, tóm tắt tài liệu và tìm kiếm thông tin. Việc sử dụng GenAI phổ biến đã làm đảo lộn các phương pháp đánh giá truyền thống như bài tập về nhà hay các kỳ thi làm tại nhà. Rủi ro lớn nhất không chỉ là vi phạm liêm chính học thuật, mà là sự suy giảm tương tác trực tiếp giữa con người với con người, gây ra tâm lý nghi ngờ lẫn nhau và làm suy yếu khả năng tự chủ học tập của sinh viên. Mặc dù vậy, GenAI cũng mang lại cơ hội toàn diện để cá nhân hóa việc học, đóng vai trò như một trợ lý đào tạo và giúp sinh viên giải quyết các dự án phức tạp mang tính thực tiễn cao.
Chi tiết về 8 thái độ và nguyên tắc định hướng
Thái độ đầu tiên là sự khiêm tốn (Be humble) trước tốc độ phát triển chóng mặt của công nghệ. Sự xuất hiện của GenAI đòi hỏi các nhà giáo dục phải thừa nhận rằng không ai có thể dự đoán chính xác tuyệt đối tương lai, do đó mọi chính sách và phương pháp giảng dạy đưa ra cần mang tính linh hoạt, sẵn sàng học hỏi và điều chỉnh liên tục thay vì áp đặt các quy tắc cứng nhắc.
Thái độ thứ hai là sự táo bạo (Be bold) trong hành động. Thay vì chọn giải pháp chắp vá, cấm đoán thụ động hay hoài nghi lo sợ, nhà trường và giảng viên cần chủ động chấp nhận rủi ro để thiết kế lại trải nghiệm giáo dục. Việc dũng cảm thử nghiệm các phương pháp giảng dạy mới sẽ giúp học viện tiên phong trong việc định hình cách thức học tập trong kỷ nguyên số.
Thái độ thứ ba là luôn đặt con người và tính nhân văn làm trung tâm (Put humanity front and center). Mọi chính sách liên quan đến GenAI phải phục vụ cho sự phát triển toàn diện của con người và tăng cường tính cộng đồng. Cần tuyệt đối tránh việc biến mối quan hệ đồng hành giữa thầy và trò thành một cơ chế giám sát, nghi ngờ hay đối phó lẫn nhau.
Thái độ thứ tư là tập trung vào bản chất và chiều sâu của việc học (Lean into learning). Quá trình tiếp thu kiến thức đòi hỏi sinh viên phải trải qua những thử thách tư duy tích cực (productive struggle), tự mình rèn luyện qua khó khăn để hình thành năng lực. Do đó, không được phép để GenAI can thiệp làm mất đi hoặc làm tắt giai đoạn rèn luyện trí tuệ cốt lõi này.
Thái độ thứ năm là giảng dạy có mục đích rõ ràng (Teach with intentionality). Giảng viên cần áp dụng tư duy thiết kế ngược (backward design), nghĩa là phải xác định cụ thể các mục tiêu học tập cốt lõi của môn học trước, sau đó mới quyết định xem việc cho phép, hạn chế hay cấm GenAI sẽ hỗ trợ tốt nhất cho mục tiêu đó. Công nghệ chỉ là phương tiện chứ không phải là đích đến của giáo dục.
Thái độ thứ sáu là thừa nhận sự đa dạng và không áp dụng một quy chuẩn chung cho tất cả (No one size fits all). Mỗi ngành khoa học, từng môn học và từng bậc đào tạo từ đại học đến sau đại học đều có những đặc thù riêng biệt. Vì vậy, chính sách sử dụng GenAI phải được linh hoạt điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh cụ thể của từng lĩnh vực thay vì cào bằng.
Thái độ thứ bảy là coi GenAI là công cụ tăng cường năng lực chứ không phải để tự động hóa con người (Augmentation not automation). Mục tiêu của việc đưa công nghệ vào nhà trường là nhằm mở rộng khả năng sáng tạo, tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề của sinh viên, chứ không phải để máy móc thay thế hoàn toàn vai trò suy nghĩ và ra quyết định của con người.
Thái độ thứ tám là mở rộng tư duy vượt ra khỏi phạm vi phòng học và khuôn viên trường học (Think beyond the classroom and the campus). Giáo dục đại học không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà môi trường học tập nội trú (residential education) còn đóng vai trò thiết yếu trong việc rèn luyện kỹ năng sống, khả năng giao tiếp ứng xử, sự thấu cảm và các phẩm chất đạo đức cho sinh viên thông qua các tương tác thực tế giữa con người với con người.
Các đề xuất chính về thích ứng và đổi mới
1. Để thích ứng với kỷ nguyên GenAI, các nhà giáo dục cần rà soát lại mục tiêu môn học và thay đổi hình thức đánh giá. Thay vì phụ thuộc vào bài tập về nhà dễ bị GenAI can thiệp, nhà trường nên chuyển hướng sang thi vấn đáp, bảo vệ đồ án, đánh giá quá trình và đẩy mạnh học tập qua dự án thực tế. Việc sử dụng các công cụ phần mềm để phát hiện GenAI không được khuyến khích vì tính thiếu chính xác và dễ tạo ra môi trường nghi ngờ đối phó. Mỗi giảng viên cần quy định rõ ràng chính sách sử dụng GenAI trong đề cương môn học (syllabus) và công khai giải thích lý do sư phạm đằng sau quy định đó.
2. Đặt con người và nền tảng hạ tầng làm trung tâm
Môi trường học tập cần tăng cường các hoạt động tương tác trực tiếp như thảo luận nhóm hay làm việc tại phòng thí nghiệm. Bản thân giảng viên cũng cần minh bạch khi áp dụng GenAI trong việc soạn bài hay chấm điểm. Việc đào tạo năng lực sử dụng GenAI một cách có trách nhiệm và đúng đạo đức nên được tích hợp vào chương trình giảng dạy. Trong hoạt động nghiên cứu và làm luận văn, sinh viên phải khai báo rõ ràng mức độ hỗ trợ của GenAI và công nghệ này không được công nhận là đồng tác giả. Về mặt tổ chức, nhà trường cần thành lập ủy ban chuyên trách, bổ nhiệm nhân sự phụ trách GenAI tại các khoa và tạo quỹ hỗ trợ thử nghiệm. Đồng thời, việc cung cấp nền tảng GenAI dùng chung sẽ đảm bảo sự bình đẳng giữa các sinh viên, đi kèm với các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân và giảm thiểu tác động đến môi trường.
PHỤ LỤC: CHÍNH SÁCH MẪU VỀ SỬ DỤNG GENAI TRONG ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
Cấp độ 1: Sử dụng GenAI không hạn chế (Unrestricted GenAI Use)
Trong chính sách này, sinh viên được phép tự do sử dụng bất kỳ hệ thống GenAI (Trí tuệ nhân tạo có thể sáng tạo nội dung) nào cho mọi mục đích liên quan đến bài tập của khóa học. Quy định này thường áp dụng cho các môn học mà việc đánh giá kiến thức chính được thực hiện trực tiếp trên lớp mà không có sự hỗ trợ của máy tính, hoặc ở các dự án phần mềm quy mô lớn mà việc đánh giá khả năng tích hợp và điều phối đầu ra của GenAI chính là mục tiêu trọng tâm. Giảng viên có thể yêu cầu sinh viên nộp kèm một bản giải trình ngắn hoặc nhật ký tương tác để phản hồi về cách GenAI đã hỗ trợ quá trình làm bài.
Cấp độ 2: Sử dụng GenAI có giới hạn - Chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ (Limited GenAI Use: Support Tool Only)
Chính sách này cho phép sinh viên dùng GenAI như một người hỗ trợ để tìm ý tưởng (brainstorming), chỉnh sửa văn bản, tìm lỗi mã nguồn (debugging) hoặc giải thích các khái niệm khó, tương tự như việc trao đổi với trợ giảng hay bạn cùng lớp. Tuy nhiên, sinh viên bị cấm sao chép toàn bộ đề bài vào GenAI để lấy lời giải hoặc nộp các đoạn văn, mã nguồn, phương trình do GenAI tạo ra dưới tên của mình. Mô hình này phù hợp với các môn học coi trọng tư duy độc lập, yêu cầu sinh viên phải trích dẫn rõ ràng phần việc nào do mình tự làm và phần nào có sự hỗ trợ từ công nghệ.
Cấp độ 3: Bắt buộc sử dụng GenAI (Required GenAI Use)
Đây là quy định yêu cầu sinh viên bắt buộc phải sử dụng GenAI (Trí tuệ nhân tạo có thể sáng tạo nội dung) để hoàn thành bài tập theo đúng hướng dẫn cụ thể. Sinh viên phải sử dụng đúng công cụ được chỉ định, thực hiện đúng quy trình và nộp lại toàn bộ nhật ký tương tác để làm minh chứng. Chính sách này áp dụng cho các bài tập nhằm huấn luyện các kỹ năng mới như kỹ thuật viết câu lệnh (prompt engineering), lập trình cùng GenAI, hoặc thực hành kỹ năng phản biện và đánh giá chất lượng đầu ra của các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Cấp độ 4: Cấm sử dụng GenAI hoàn toàn (GenAI Use Strictly Prohibited)
Chính sách này nghiêm cấm hoàn toàn việc sử dụng GenAI dưới bất kỳ hình thức nào trong suốt quá trình làm bài. Do việc kiểm soát quy định này đối với các bài tập về nhà là rất khó khăn và dễ gây ra tranh cãi, nhà trường khuyến nghị giảng viên khi áp dụng mức độ này nên chuyển toàn bộ hoạt động kiểm tra sang hình thức đánh giá trực tiếp tại lớp như viết tay hoặc thi vấn đáp để đảm bảo tính công bằng và chính xác.
Nguồn: https://aiandeducation.mit.edu/report/
