26/09/2026
NHỮNG ĐỨA TRẺ VIỆT LỚN LÊN Ở NƯỚC NGOÀI
Làm tư vấn du học lâu rồi, mình gặp khá nhiều gia đình đưa con ra nước ngoài. Có bé sang lúc còn rất nhỏ, 2–3 tuổi đã theo bố mẹ. Có bé đến tận lớp 8, lớp 9 mới bắt đầu một cuộc sống khác.
Mình để ý một chuyện khá thú vị. Tụi nhỏ vẫn rất Việt Nam. Vẫn thích ăn phở, cơm nhà, vẫn nói tiếng Việt với bố mẹ, vẫn mong Tết được về thăm ông bà. Nhưng khi sống lâu ở Mỹ, Canada, Úc, New Zealand..., cách tụi nhỏ lớn lên lại có vài điểm rất khác.
1. Tụi nhỏ dám nói ra ý kiến của mình
Mình từng nghe một phụ huynh kể: “Con chị về nhà bảo mẹ là con không thích học piano nữa, con muốn đá bóng. Ngày trước chị nghe câu đó chắc tức lắm, giờ lại thấy bình thường.”
Ở trường, trẻ được hỏi khá nhiều:
“Con nghĩ sao?”
“Vì sao con lại nghĩ như vậy?”
“Con có ý kiến khác không?”
Thành ra từ nhỏ tụi nhỏ đã quen với việc nói suy nghĩ của mình.
Về nhà cũng vậy.
Nó có thể bảo mẹ: “Con không thích món này.”
Hoặc: “Con muốn tự chọn môn học.”
Nghe thì đôi khi hơi ngang, nhưng mình thấy nhiều bố mẹ sau một thời gian lại thích cái sự rõ ràng ấy của con.
2. Tụi nhỏ tự lo cho mình khá sớm
Mình gặp nhiều bạn sang nước ngoài từ nhỏ, lớn lên gần như việc cá nhân đều tự làm.
Tự chuẩn bị đồ đi học.
Tự sắp xếp thời gian.
Tự đi xe buýt, tàu điện khi đủ tuổi.
Lớn hơn một chút thì đi làm thêm cuối tuần, làm ở quán cà phê, siêu thị hoặc những công việc phù hợp với độ tuổi.
Một chị phụ huynh từng nói với mình:
“Ngày trước ở Việt Nam chị làm hết cho nó. Sang đây một thời gian, tự nhiên nó biết lo, biết tính toán, biết tiết kiệm, thậm chí còn hỏi mẹ tháng này có cần con phụ tiền điện không.”
Nghe câu đó mình thấy khá vui. Vì nhiều khi thứ bố mẹ muốn con nhận được sau một hành trình du học lại chẳng nằm trong bảng điểm.
3. Tụi nhỏ vừa rất Việt, vừa rất Tây
Ở nhà nói tiếng Việt.
Ăn cơm Việt.
Biết Tết là gì, biết ông bà nội ngoại, biết món này món kia mẹ nấu.
Nhưng bước ra ngoài thì nói tiếng Anh rất tự nhiên, chơi với bạn bè nhiều quốc tịch, cách giao tiếp cũng thoải mái hơn.
Mình từng gặp một bạn tiếng Việt nói còn hơi lơ lớ.
Mình hỏi: “Con ở UK lâu chưa?”
Bạn ấy cười rồi bảo: “Con sinh ở đây ạ. Nhưng con là người Việt Nam.”
Nghe một câu rất đơn giản thôi mà mình nhớ khá lâu.
4. Áp lực điểm số của tụi nhỏ cũng khác
Mình thấy nhiều phụ huynh Việt sang bên đó thời gian đầu hơi bất ngờ. Ở Việt Nam, chuyện điểm số, thứ hạng, học sinh giỏi... thường được nhắc rất nhiều. Còn môi trường học ở nhiều nơi lại chú ý khá nhiều đến việc trẻ thích gì, mạnh ở đâu và có tiến bộ thế nào.
Một đứa không giỏi toán vẫn có thể rất giỏi thể thao.
Một đứa học văn bình thường nhưng vẽ rất đẹp.
Một đứa học lực chẳng nổi bật nhưng làm bánh, làm đồ thủ công hoặc chơi nhạc cực tốt.
Khi trẻ được nhìn nhận ở nhiều khía cạnh như vậy, mình thấy tụi nhỏ cũng bớt sợ chuyện mình làm sai.
5. Nhưng sống xa quê cũng có những lúc rất buồn
Đây là phần mình nghĩ bố mẹ nên chuẩn bị tâm lý trước.
Một đứa trẻ lớn lên giữa hai nền văn hóa đôi khi sẽ có lúc chẳng biết mình thuộc về bên nào.
Ở trường, bạn bè là người bản xứ.
Về nhà, bố mẹ nói tiếng Việt.
Nó ăn món Việt, nhưng nhiều khi lại chẳng hiểu hết những câu chuyện của ông bà.
Đến lúc lớn hơn, có bạn từng nói với bố mẹ: “Con thấy con chẳng giống ai cả.”
Mình nghĩ những lúc như vậy, bố mẹ quan trọng lắm.
Đừng để con sang nước ngoài rồi dần quên mất tiếng Việt.
Vẫn nói chuyện với con bằng tiếng Việt.
Vẫn kể cho con nghe về quê, về ông bà, về những cái Tết ngày xưa.
Vẫn cho con biết nhà mình từ đâu mà có.
Để dù lớn lên ở một đất nước khác, con vẫn biết mình là ai và mình có một nơi để quay về.
Mình làm tư vấn du học nên gặp rất nhiều gia đình trước và sau khi con đi. Càng làm lâu mình càng thấy, đưa một đứa trẻ ra nước ngoài học không chỉ là chuyện chọn trường nào, nước nào hay hồ sơ thế nào.
Bố mẹ cũng đang chuẩn bị cho con một cách lớn lên rất khác. Và đôi khi, hiểu trước những thay đổi ấy sẽ giúp bố mẹ đỡ bất ngờ hơn khi thấy con mình sau vài năm đã khác rất nhiều.
Nhà bạn có bé nào đang sống ở nước ngoài không? Sau khi sang đó, con thay đổi điều gì khiến bố mẹ bất ngờ nhất? Kể mình nghe với nhé.
Đào Quang Trung
