21/05/2023
TRƯỞNG THÀNH và ĐI XA
trong ngành truyền thông sáng tạo
* bài dài lắm
một // KIẾN THỨC LÀ NHỮNG MẢNG MIẾNG RƠI RẠC ĐƯỢC GÓP NHẶT
nhưng không có gì là lãng phí
có một thực tế là bạn càng làm, bạn càng thấy mình dở và phải học hỏi nhiều. từ know-HOW đến know-WHY là một hành trình rất dài để phát triển và động lực để làm nghề lớn dần lên cùng với những gì mình làm mỗi ngày.
know-WHY hay Director (người dẫn dắt) và know-HOW hay Executor (người thực thi).
bắt đầu là copywriter, rồi đi xa hơn rồi xa hơn để thêm hai chữ senior đằng trước là một quãng đường có khi mất đến 7 năm, 10 năm.
để nhận là mình làm creative và trở thành creative director, lại mất thêm 5 rồi 10 năm nữa. rồi lại thêm 5 hay 10 năm, 20 năm nữa cho đến khi nào cảm hứng cạn dần đi.
designer hay art director cũng thế.
phải làm và làm rất nhiều, phải học và càng lúc càng học nhiều. sự học, không phải chỉ trên ghế nhà trường những năm phổ thông hay giảng đường mà nó còn tiếp nối nhiều năm sau này nữa khi đi làm, trong mỗi thứ mình làm, trên từng cái đúng cái sai của dự án, trong những buổi tranh luận với khách hàng và đồng nghiệp, trong sách, trong phim và trên mỗi khoảnh khắc trên đời mình đi qua, gặp và trải nghiệm.
ở một giai đoạn nào đó trong đời, bạn bình tĩnh ngồi nghĩ lại những gì mình có mình làm và cả những gì mình mất đi, bạn tự dưng thấy như có thứ gì đó soi rọi lại những gì đã qua, kết nối tất cả bằng những liên kết tưởng chừng rời rạc. nó lý giải nhiều thứ về bạn, về công việc, về những gì bạn trải qua, đang làm và cả những thất bại của bạn.
kiến thức, tư duy, kỹ năng và thái độ đều là những thứ cần được học hỏi, bồi đắp. liên tục và liên tục. những thứ này quyết định chân giá trị của một người làm nghề bên cạnh thứ mà chúng ta không được cha mẹ ưu ái ban tặng là trí thông minh thiên tài hay điều kiện sống giàu có từ-lúc-mới-sinh-ra.
hai // NGUYÊN TẮC 80:20 và TẢNG BĂNG TRÔI
80% chìm dưới mặt nước và 20% nổi trên mặt nước. phần sâu nhất là phần bảo bọc và kiến tạo nên những phần trên. mất phần nền tảng thì mọi thứ sẽ gãy đổ hoặc lềnh bềnh. 20% trên có thể đạt giới hạn (finite) nhưng 80% dưới thì có thể tạo ra những thứ không giới hạn (infinite).
20% nổi dễ nhìn thấy và được cụ thể hóa bằng sản phẩm:
- kỹ năng viết/vẽ và sử dụng tiếng Việt
- kỹ năng giao tiếp hiệu quả
- kỹ năng trình bày, dẫn dắt và phản biện
- kỹ năng ra quyết định dựa trên dữ liệu
- kỹ năng hoạch định, phân tích
- kỹ năng khởi tạo ý tưởng, cụ thể hoá ý tưởng và chuyển đổi ý tưởng thành giải pháp sáng tạo hoàn chỉnh
- kỹ năng thiết kế giải pháp giải quyết vấn đề, khởi tạo và kiểm soát toàn bộ hoạt động định hướng
- kỹ năng thực thi và quản trị sản xuất sản phẩm quảng cáo
- kỹ năng thực thi và quản trị sản xuất truyền thông số
- kỹ năng tạo ảnh hưởng, truyền cảm hứng và động lực
- kỹ năng hướng dẫn, tổ chức và kiểm soát thay đổi đội nhóm
80 chìm: cái này lại chia làm 2.
30% cận mặt nước tạo ra 20% nổi:
- tư duy bao quát, tổng thể
- tư duy tích cực
- tư duy phản biện
- tư duy logic và phản logic
- tư duy hình ảnh và thẩm mỹ
- thái độ tôn trọng con người, công việc và trách nhiệm
- thái độ tôn trọng nguyên tắc, nền tảng và tầm nhìn xa
- các mối quan hệ được khởi tạo, nuôi dưỡng và xây dựng bền vững trên tinh thần win-win, cùng tầm nhìn và bền lợi ích
- tinh thần cho đi để nhận lại (giver gains)
- trách nhiệm xã hội, cộng đồng và thái độ giữ gìn các giá trị bền vững cho tương lai
- tin vào điều tốt đẹp, tin vào sự thay đổi nhỏ có thể tạo ra giá trị lớn
- ngưỡng mộ nhưng không thần tượng, có cái tôi nhất định nhất quán và quyết tâm bảo vệ giá trị cá nhân đến cùng bằng việc theo đuổi kiến thức, nỗ lực giỏi hơn mình hôm qua
- theo đuổi sự thành công của dự án, công việc, tính hiệu quả và đúng đắn của sản phẩm hơn là chú ý đến những yếu tố ngoại cảnh
- tò mò, cầu thị và tích cực nhìn nhận để tạo ra cái mới
- học và tìm hiểu những thứ hay ho liên quan đến nghệ thuật, phim ảnh, âm nhạc, hội hoạ, games, khoa học...
50% chìm sâu liên tục được bồi đắp, củng cố và mở rộng để có thể đi xa bền vững:
- nguyên lý tiếp thị, truyền thông và quảng cáo
- nguyên lý vận hành internet và truyền thông kỹ thuật số
- nguyên lý kinh doanh và quản trị tăng trưởng
- kiến thức về tài chính kinh doanh và quản trị nhân sự
- nguyên lý sáng tạo và đổi mới
- kiến thức nền tảng về tâm lý học hành vi
- cơ sở lý luận về văn hoá Việt Nam và văn minh nhân loại: nền tảng về văn hoá, các phạm trù đạo đức, các nền tảng triết học và niềm tin về tín ngưỡng, các đặc trưng về văn hoá vật chất/phi vật chất và tinh thần, các hệ tư tưởng/ngôn ngữ/nghệ thuật/lễ nghi/phong tục, các vùng văn hoá, các sự hình thành về hình thái xã hội/gia đình, di sản và bản sắc, truyền thống và hiện đại...
- cơ sở lý luận về việc hình thành các nền tảng đạo đức và nguyên lý giao tiếp
- luật kinh doanh, luật quảng cáo
ba // AI CŨNG CÓ THỂ và CÓ QUYỀN LỰA CHỌN
trở thành một người mà mình mong muốn và thoải mái nhất
làm người thực thi hay người dẫn dắt, làm gì không quan trọng. quan trọng là mình làm đúng, làm tốt và thấy an toàn, thoải mái trong phạm vi công việc của mình. có vậy mình mới có thể hạnh phúc với hiện tại, chấp nhận quá khứ và nỗ lực đi tới tương lai.
dù là quan điểm cá nhân nhưng những nguyên tắc ở trên tôi tin là đều có thể ứng dụng cho một phạm vi rộng hơn của ngành truyền thông, ở các vị trí công việc khác.
khi bắt đầu, có thể chúng ta chỉ có được những kiến thức bé nhỏ nhưng kiên trì, nhẫn nại và tập trung sẽ đưa chúng ta đến những phạm vi kiến thức lớn hơn và biến chúng trở thành của mình. phù sa có thể bồi đắp mà đất cát cũng có thể bị ăn mòn. muốn dày rộng hơn hay hao hụt mất mát kiến thức của mình đều do mình, chẳng ai có thể giúp chúng ta được.
cảm hứng là nhất thời, chỉ có sự kiên định với mục tiêu của đời mình mới có thể giúp mình đứng vững, đi chậm đi chắc trên hành trình trở nên giỏi hơn của mình mà không lạc lối.
có một môi trường hoàn hảo để phát triển cũng tốt, có một người bạn người thầy để dẫn dắt và đồng hành cũng hay, nhưng đơn độc đi lên và bền bỉ kiên trì mới là hành trình đúng đắn của người làm sáng tạo, dù với vị trí gì. bởi chỉ có mình, mới không bỏ lại mình ở phía sau. bởi chỉ có mình mới chờ mình, tin mình và đưa mình đi tiếp.
làm rõ rồi, biết mình sẽ đi đâu rồi, sẽ biết mình cần làm gì và học hỏi ở đâu.
— 19.9.2020 | viết trên máy bay trong lúc chờ hạ cánh để tự động viên chính mình trong những ngày thấy người khác giỏi và-giàu hơn cũng sờn cbn lòng một chút. và để động viên những bạn trẻ hơn, giỏi hơn mình nhưng còn thiếu một chút động lực. tụi mình cố lên 😱
[Nguồn: idol Phan Hải - Xanh marketing]
