27/11/2022
CHUYỆN NHUNG 17 - Khi hình phạt không tương xứng với sai phạm, "trừng phạt" vs "cải tạo", và vì sao không hiểu không nên đưa ý kiến.
Người Việt Nam quả thực nghiện chửi.
Chửi cho thỏa mãn cơn giận tức thời.
Chửi cho hả hê sướng miệng.
Đôi khi chửi cho thể hiện nhân cách của mình thanh cao hơn người lầm lỗi.
Nhưng thực chất chửi xong, chất lượng cuộc sống của người chửi chẳng tăng lên chút nào.
Mà thậm chí còn giảm, vì bạn đang tạo nên những năng lượng tiêu cực trong lòng bạn + người xung quanh)
Nhiều người sẽ nói: "Nhung làm sai, cô ta đáng bị lên án"
Nhưng lên án ai, để đạt được kết quả gì, có mấy người đủ sâu xa để nghĩ tới? Thì câu chuyện ở đây có 3 vấn đề:
1. Vấn đề Hình Phạt không tương xứng với Sai Phạm.
Không phải Nhung không sai.
Nhưng cái sai của cô ta nằm ở việc quá tự tin về % xác suất mình âm tính. Cũng như không nhận thức được tầm ảnh hưởng của mình, nếu lỡ mang bệnh về Việt Nam.
Cô ta có "hãm hại đồng bào, và sỉ nhục tổ quốc" không? Nah.
Nhân cách của cô ta có "đáng khinh bỉ" không? Như tôi đã nói, cô ta sai, nhưng bởi hoàn cảnh của cô ta (đúng người, đúng thời điểm) khiến ảnh hưởng của sai lầm đó trầm trọng hơn. Vấn đề cũng chỉ nằm ở mặt nhận thức.
Nên một mức độ lên án Nhung nhận được (Lăng trì dư luận) vượt quá mức sai lầm gây ra (Sai lầm mặt nhận thức), thực tế việc cô ta cảm thấy uất ức và muốn minh oan (Bằng kể chuyện với New Yorker) là điều HOÀN TOÀN BÌNH THƯỜNG nếu nhìn nhận theo góc độ tâm lý.
Cô ta không cảm thấy như thế, tôi thấy mới là lạ.
Thêm 1 lần lăng trì dư luận nữa, sự phản ứng gay gắt của cộng đồng mạng sẽ chỉ một lần nữa khẳng định trong đầu cô ta: Việc uất ức của mình lần đầu là ĐÚNG.
Cũng như hồi nhỏ nếu bạn có lỡ nói dối bố đi chơi, rồi bị cầm roi đánh cho liệt giường.
Thì dù hiểu được nói dối là điều không nên, nhưng cảm xúc duy nhất của bạn sẽ là: KHÔNG PHỤC.
Không phải vì bạn không làm sai.
Mà vì Hình Phạt quá đáng so với Sai Phạm.
Trở lại vấn đề của Nhung, đọc đến đây chắc hẳn sẽ có những người khăng khăng rằng: "Nhưng sai phạm này lớn, ảnh hưởng đến sức khỏe an ninh của một quốc gia"
Thì không phải chỉ có Nhung đâu, nhưng bệnh nhân tiếp theo 18, 19, 20, cũng đồng loạt gây ra hiệu ứng đấy.
Nhưng tất nhiên chọn chĩa mũi dìu dư luận vào MỘT NGƯỜI, với đời sống cá nhân high-profile để cư dân mạng có nhiều CONTENT hơn để bới móc, chắc chắc sẽ thú vị hơn lên án Bà Nhung, 53 tuổi, đi xuất khẩu lao động Hàn Quốc trốn về thăm quê phải không nào?
2. Quan niệm TRỪNG PHẠT vs CẢI TẠO ở các nước văn minh
Ở Mỹ từ lâu đã có một dòng tranh luận nẩy lửa về quan điểm về luật pháp: Cho phạm nhân đi tù với mục đích TRỪNG PHẠT để răn đe hay CẢI TẠO để họ trở thành những công dân tốt hơn khi ra tù?
Nếu nhìn vào số liệu, thì thí điểm Operation Checkpoint ở Mỹ cho thấy hình thức "cải tạo" trong luật pháp giảm thiểu mức độ tái phạm 15% sau 1 năm ra tù.
Cũng như ở Norway cách đây 20 năm kể từ khi chuyển đổi hình thức hành án từ TRỪNG PHẠT sang CẢI TẠO giúp mức độ tái phạm của Norway giảm xuống còn 25% sau 5 năm (So sánh với 50% của UK)
Những nước văn minh đang đi theo hướng CẢI TẠO. Còn nếu cứ giữ tư tưởng RĂN ĐE, TRỪNG PHẠT, bạn mãi vẫn không thể văn minh.
Nếu bạn đang tự hỏi vì sao Wingman đem chuyện này ra để nói. Thì bởi trong post này tôi không muốn mổ xẻ chuyện em Nhung, và chỉ muốn mượn chuyện em Nhưng nói về văn hóa của chúng ta.
Người Việt Nam từ lâu đã ăn sâu vào đầu cái tư duy mắng nhiếc và đổ trách nhiệm (TRỪNG PHẠT).
Nhân viên sai: Mắng nhân viên thay vì chỉ cho đúng
Con hư: Mắng con thay vì dạy cho đúng
Khi chúng ta chỉ dằn vặt về lỗi sai (TRỪNG PHẠT) thay vì tập trung khắc phục vấn đề (CẢI TẠO), chúng ta chỉ tạo nên một xã hội đầy rẫy sự kìm nén, nổi loạn, và bất tuân.
Nên nhớ rằng chỉ ra vấn đề rất dễ. Nhưng để khắc phục vấn đề đòi hỏi trí tuệ, công sức, và sự quyết tâm, 3 điều phần lớn mọi người không hề có.
3. Vấn đề chọn nguồn tiếp cận thông tin và bị truyền thông dắt mũi.
Phần lớn những người nổi điên lên về phát ngôn của Nhung, tôi tin chắc thậm chí còn không đủ khả năng tiếng Anh để hiểu được phát biểu của cô ta trên New Yorker.
https://www.newyorker.com/.../28/the-public-shaming-pandemic
Nếu đã đọc article, bạn sẽ hiểu rằng người đưa ra những phát biểu các bạn đang lên án là Nga, nhưng các bạn quay sang chửi Nhung.
Nếu đã đọc article, bạn sẽ nhận ra câu chuyện về 2 chị em chỉ là 1 câu chuyện chiếm 1194 từ, trong một bài báo về 8 case studies dài 5169 từ, nên lời tố cáo "Bỏ tiền ra mua báo" chưa biết thực hay hư nhưng cứ nói như đúng rồi.
Nếu đã đọc article, các bạn sẽ hiểu rằng Nga đang đem Paris Hilton ra so sánh để phân trần việc phân biệt chủng tộc 2 chị em nhận được ở "Elsewhere - Những nước khác", chứ không phải ở Việt Nam như cách báo mạng bẻ lái.
Còn vấn đề "Phân biệt giai cấp", cá nhân tôi thấy không phải hoàn toàn không hợp lý. Niềm ghen tị là một trong những khoảng tối trong lòng mỗi con người, luôn sẵn sàng bộc phát, bằng những vỏ bọc khác con người không thể tự nhận ra trừ khi am hiểu về tâm lý.
Đọc đến đây, nhưng người open-minded sẽ cho phép mình thay đổi ý kiến, khi học thêm dữ kiện mới về sự việc.
Nhưng có những người đã "đâm lao thì phải theo leo", không cần biết Nga nói hay Nhung nói, ví dụ Paris Hilton ám chỉ Việt Nam hay nước ngoài, tao ghét thì tao chửi, thì là một ví dụ điển hình của Cognitive Dissonance đang hoạt động.
Nhưng sự thật, số liệu, hay mục đích có ảnh hưởng gì đâu chứ. Trong thời buổi cảm xúc quan trọng hơn đúng/sai này.
Báo viết gì thì mình nghe nấy. Mình thích thì mình chửi thôi.
Quan trọng chúng ta được chửi, chửi cho sướng miệng, được dằn vặt những người lạ mình chưa gặp bao giờ, mặc dù chuyện đấy chẳng giúp ích gì cho cuộc sống của bạn, cũng chẳng tốt gì cho xã hội hơn khi chuyện đã qua rồi.
Bài viết trên New Yorker được viết ra để nêu lên vấn đề Public-Shaming mùa Covid, và thật đáng mỉa mai sao về Việt Nam nó lại gợi nên một làn sóng Public-Shaming.
Hàng ngày trong công việc tư vấn của mình, khách hàng thường hỏi tôi:
- Làm sao để em nghĩ tích cực hơn như vậy?
- Làm sao để kiểm soát được cảm xúc của mình?
- Làm sao để đưa ra quyết định đúng hơn trong công việc, và chuyện tình cảm cá nhân?
Nhưng có phải chúng ta không đủ khả năng đâu. Chúng ta chọn ô nhiễm tâm hồn mình bằng đủ thứ tiêu cực, bực dọc, thù hằn, dành cho những người lạ mặt đấy chứ.
Tôi không viết post này để bênh Nhung. Với tư cách người làm tâm lý, tôi luôn quan sát, đánh giá, và đưa ra góc nhìn trái ngược để người đọc bổ sung thêm kiến thức và tự điều chỉnh thế giới quan của mình.
Nhưng để nói về quan điểm cá nhân trong vụ việc này, tôi vỏn vẹn chỉ có những ý kiến như sau:
1. Em Nhung không khai báo kỹ khi về Việt Nam sai thật, nhưng vấn đề thiếu nhận thức thôi.
2. Các bạn làm nặng vấn đề quá, tiêu cực ít thôi cho đỡ stress
3. Người ta phải phân trần trên New Yorker, tức là mất hết niềm tin vào báo chí + nhận thức người Việt Nam rồi
4. Viết xong post dài này đói quá
P/S: Ảnh post lấy từ article New Yorker, đừng ghép ảnh người ta lôi lên mạng câu view nhé, không hề văn minh đâu.