13/03/2026
ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT SỬA ĐỔI BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ – CÓ HIỆU LỰC TỪ 01/7/2025
📌 1. Quy định mới về cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng
🔹 Bổ sung định nghĩa về Viện kiểm sát có thẩm quyền
Luật số 99 đã quy định rõ Viện kiểm sát có thẩm quyền là cơ quan có trách nhiệm thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án hình sự.
Quy định này giúp xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan kiểm sát, đồng thời cho phép Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phân cấp thẩm quyền trong hệ thống kiểm sát khi thực hiện hoạt động tố tụng.
🔹 Quy định cụ thể người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Luật sửa đổi đã làm rõ các chủ thể có thẩm quyền trong cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, phù hợp với việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy.
🔹 Tăng thẩm quyền cho Điều tra viên là lãnh đạo Công an cấp xã
Luật bổ sung quy định: Điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã có thể trực tiếp tổ chức, chỉ đạo giải quyết nguồn tin về tội phạm nếu được Thủ trưởng Cơ quan điều tra cấp tỉnh phân công hoặc ủy quyền.
Trong trường hợp này, các Điều tra viên này có thể ký các quyết định quan trọng trong giai đoạn điều tra như:
• Quyết định khởi tố vụ án
• Quyết định khởi tố bị can
• Áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế
• Kết luận điều tra vụ án
🔹 Quy định về thẩm quyền của lãnh đạo cơ quan công tố và tòa phúc thẩm
Luật cũng cho phép:
• Kiểm sát viên giữ chức vụ Viện trưởng hoặc Phó Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm được thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao khi được ủy quyền.
• Thẩm phán giữ chức vụ Chánh tòa, Phó Chánh tòa Tòa Phúc thẩm được thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao khi được ủy quyền trong quá trình giải quyết vụ án phúc thẩm.
📌 2. Điểm mới trong hoạt động tố tụng hình sự
🔹 Công nhận giá trị pháp lý của tài liệu, chứng cứ điện tử
Luật số 99 cho phép hồ sơ vụ án hình sự có thể được lập bằng văn bản giấy hoặc được số hóa theo quy định.
Ngoài ra, chữ ký trong văn bản tố tụng có thể là chữ ký trực tiếp hoặc chữ ký số.
Việc tống đạt văn bản tố tụng cũng có thể thực hiện thông qua nền tảng số hoặc phần mềm ứng dụng dùng chung của Trung tâm dữ liệu quốc gia.
🔹 Cho phép giải quyết vụ án khi người bị buộc tội vắng mặt
Luật bổ sung quy định cho phép tiếp tục tiến hành tố tụng trong một số trường hợp người bị buộc tội vắng mặt, cụ thể:
• Người bị buộc tội bỏ trốn hoặc không xác định được nơi cư trú, việc truy nã không có kết quả
• Người bị buộc tội đang ở nước ngoài và không thể triệu tập về tham gia tố tụng
Trong các trường hợp này, cơ quan điều tra vẫn kết luận điều tra, Viện kiểm sát vẫn truy tố và Tòa án vẫn tiến hành xét xử.
Các văn bản tố tụng sẽ được niêm yết theo quy định pháp luật.
🔹 Mở rộng thẩm quyền xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực
Luật sửa đổi quy định Tòa án nhân dân khu vực được xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự có khung hình phạt cao nhất đến 20 năm tù.
So với trước đây, thẩm quyền của tòa án cấp này đã được mở rộng đáng kể về:
• Loại tội danh
• Mức hình phạt
• Chủ thể bị buộc tội
Trong khi đó, Tòa án nhân dân cấp tỉnh sẽ tập trung giải quyết các vụ án:
• Có mức hình phạt tù chung thân hoặc tử hình
• Có tình tiết phức tạp, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành
• Dư luận xã hội đặc biệt quan tâm
• Vụ án có yếu tố chính trị hoặc đối ngoại
• Người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên, chức sắc tôn giáo hoặc người có uy tín cao trong cộng đồng dân tộc thiểu số