15/08/2026
ÁN HÔN NHÂN GIA ĐÌNH CHIẾM GẦN MỘT NỮA TRONG 2.101.658 BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH ĐƯỢC CÔNG BỐ
Theo số liệu được công bố trên Cổng thông tin của Tòa án nhân dân tối cao mà tôi tiếp cận, đã có 2.101.658 bản án, quyết định được đưa ra ánh sáng công lý.
Trong đó:
Hình sự: 413.578
Dân sự: 444.810
Hôn nhân và gia đình: 1.024.679
Kinh doanh, thương mại: 38.082
Hành chính: 26.366
Lao động: 10.518
Quyết định tuyên bố phá sản: 222
Quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính: 143.403
Và có một con số đặc biệt khiến tôi phải dừng lại rất lâu để suy ngẫm: 1.024.679 bản án, quyết định thuộc lĩnh vực Hôn nhân và gia đình.
Tức là chiếm khoảng 48,7% tổng số bản án, quyết định được công bố trong tập dữ liệu này.
Gần một nửa.
Nhưng tôi không muốn vội vã kết luận rằng đó là “1 triệu vụ ly hôn”. Bởi hôn nhân và gia đình là một phạm vi rộng hơn rất nhiều so với riêng việc ly hôn.
Và chính sự thận trọng ấy lại khiến con số này trở nên đáng suy ngẫm hơn. Bởi phía sau những trang hồ sơ ấy có thể là một cuộc hôn nhân đã thực sự không thể cứu vãn. Có thể là một đứa trẻ đang đứng chênh vênh giữa hai người mà nó yêu thương nhất. Có thể là một căn nhà được tạo dựng sau hàng chục năm chung sống. Hoặc có thể là một doanh nghiệp, một khoản nợ, một khối tài sản lớn mà trước đây hai người từng nghĩ rằng “của chúng ta” – nhưng đến khi đứng trước pháp luật lại phải rạch ròi xác định: Của aivà được chia như thế nào?
Đằng sau một cuộc hôn nhân tan vỡ không chỉ có hai người rời khỏi nhau
Trong quá trình hành nghề, tôi nhận ra một quy luật thực tế: Ly hôn thường không phải là dấu chấm hết, mà là điểm bắt đầu của hàng loạt vấn đề pháp lý phức tạp khác.
Ai sẽ là người trực tiếp nuôi con?
Người còn lại sẽ thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng ra sao?
Nếu sau vài năm, điều kiện của người trực tiếp nuôi con thay đổi thì thủ tục giải quyết thế nào?
Căn nhà mua trong thời kỳ hôn nhân nhưng chỉ đứng tên một người thì xử lý ra sao?
Cổ phần trong doanh nghiệp được hình thành trong thời kỳ hôn nhân sẽ được định giá và phân chia thế nào?
Khoản tiền vay mà một người cho rằng đó là “nợ riêng”, nhưng người kia lại khẳng định là “nợ chung”, cuối cùng ai phải gánh chịu?
Và điều đau lòng nhất...
Có những đứa trẻ hoàn toàn vô lỗi trong cuộc hôn nhân của cha mẹ, nhưng lại phải gánh chịu những tổn thương sâu sắc từ một cuộc chia tay mà chúng không hề lựa chọn.
Tôi không nghĩ chúng ta nên nhìn những con số này chỉ bằng sự bi quan
Ly hôn không phải lúc nào cũng là một thất bại.
Có những cuộc hôn nhân cần và đáng để nỗ lực cứu vãn. Nhưng cũng có những cuộc hôn nhân mà việc tiếp tục duy trì chỉ làm bào mòn sức sống, đẩy cả người lớn lẫn trẻ em vào những nỗi đau tinh thần kéo dài.
Như câu chuyện khách hàng của tôi đang bụng mang dạ chửa nhưng bị chồng dồn vào góc tường đánh chảy cả vệt máu loang, hay người chồng tính tiền đưa vợ cho từng bữa chợ, hay người vợ ngoại tình sau những tin nhắn ẩn trong zalo… nói chung rất nhiều nguyên nhân.
Pháp luật không sinh ra để ép con người phải sống trong một “gông cùm” của hôn nhân khi không còn khả năng tiếp tục tồn tại. Pháp luật giúp con người kết thúc một quan hệ pháp lý một cách văn minh, đồng thời bảo vệ những quyền và lợi ích chính đáng còn lại sau sự đổ vỡ.
Vấn đề nằm ở chỗ...
Khi quyết định bước ra khỏi một cuộc hôn nhân, đừng bao giờ chỉ nghĩ đến việc "làm sao để ly hôn cho xong" mà quên mất ngày mai.
Hãy nghĩ đến con. Nghĩ đến tài sản. Nghĩ đến nghĩa vụ tài chính. Nghĩ đến những quyền lợi hợp pháp mà mình có thể vô tình từ bỏ chỉ vì một quyết định nóng vội trong lúc cảm xúc đang ở đỉnh điểm của sự tổn thương.
Một lời nhắn chân thành từ những trải nghiệm qua quá trình hành nghề suốt 15 năm qua.
Tôi vẫn thường nói với các khách hàng của mình rằng:
Trong hôn nhân, điều đáng tiếc nhất là một tình yêu đẹp đẽ đi đến hồi kết. Nhưng trong một vụ án hôn nhân, điều đáng tiếc hơn cả là để cảm xúc chi phối, khiến bản thân đánh mất những quyền lợi mà pháp luật đáng lẽ phải bảo vệ như (tiền cấp dưỡng nuôi con hay tài sản chung, nợ chung)
Đừng đợi đến khi đứng trước Tòa mới bắt đầu bàng hoàng tìm hiểu quyền của mình. Đừng vội ký kết bất kỳ thỏa thuận nào về con cái hay tài sản chỉ vì muốn mọi chuyện chấm dứt thật nhanh chóng. Và cũng đừng biến một cuộc chia tay thành một cuộc chiến cay nghiệt mà người gánh chịu hậu quả nặng nề nhất lại là những đứa con thơ.
Một cuộc hôn nhân có thể kết thúc, nhưng trách nhiệm làm cha, làm mẹ thì không.
Một mối quan hệ vợ chồng có thể chấm dứt, nhưng hệ quả pháp lý của nó có thể kéo dài suốt phần đời còn lại.
Nhìn vào 1.024.679 bản án, quyết định về Hôn nhân và gia đình, tôi không chỉ nhìn thấy những con số. Tôi nhìn thấy một lời nhắc nhở sâu sắc:
“Hạnh phúc cần được gìn giữ bằng tình yêu và sự thấu cảm. Nhưng khi hôn nhân đứng trước bờ vực đổ vỡ, quyền lợi và tương lai của chính bạn cần được bảo vệ bằng sự tỉnh táo và hiểu biết pháp luật.”
Luật sư NGÔ VIỆT BẮC
(Trưởng Văn phòng Luật sư Sài Gòn Tây Nguyên - Đoàn Luật sư TP.HCM)