24/03/2026
VÌ SAO CHÚNG TÔI THEO ĐUỔI CHỦ ĐỀ TÀI XẾ XE CÔNG NGHỆ
(hay rộng ra hơn là lao động nền tảng số)
Vì đây là lần đầu tiên chúng ta được chứng kiến, ngay lập tức, cách thuật toán tác động lên một nhóm đông đảo trong xã hội. Thuật toán chỉ "nhìn" con người như tài nguyên khai thác, chỉ có biến số “vị trí”, khoảng cách “xa” hay “gần", tài "chăm chỉ” hay “lười biếng", không có mưa nắng mệt nhọc..
Con người chỉ như cỗ máy trong vòng lặp vô tận của năng suất làm nhiều - điểm càng cao - điểm cao thì càng được chia việc nhiều - lại càng cày năng suất hơn…
Vì đây là một nhóm lao động trong trạng thái chơi vơi về pháp lý mặc dù quy mô nhóm này tăng rất nhanh, vài năm sau đại dịch đã ngang với một nửa ngành lao động truyền thống cần hai chục năm mới có quy mô tương đương, như da giày. Mặc dù nhóm này cũng đối diện với nguy cơ bị phân biệt đối xử, xung đột, bị bạo lực khi làm việc… và cũng cần được bảo vệ phẩm giá lao động, an toàn thân thể.
Vì câu chuyện của tài xế xe ôm công nghệ hôm nay không phải là ngoại lệ mà là tiền lệ, nhất là khi ngày càng nhiều người bị đào thải khỏi công ty, công sở tìm đến công việc này, cho đến cả người trẻ chưa thể tìm việc.
Vì chúng ta đang sống trong thời đại mà công ty truyền thông lớn nhất không trực tiếp viết nội dung, công ty xe công nghệ lớn nhất không sở hữu chiếc xe nào, nền tảng bán lẻ lớn nhất không cần cửa hàng. Đó là thời đại của các nền tảng số, những cấu trúc nắm giữ ưu thế về kinh tế, về kết nối mạng lưới, dữ liệu hành vi từng người hằng giờ hằng ngày…
Chúng ta đang thấy những thế giới song song. Song song giữa thuật toán và con người; giữa các ông chủ nền tảng số và đông đảo người lao động; và song song giữa luật cũ và luật mới, nhưng lại chưa thể gặp nhau để giải quyết những xung đột mới phát sinh trong một môi trường lao động.
Chúng ta đang chứng kiến thác lũ công nghệ, AI và tự động hóa nhanh chóng thay thế con người, từ văn phòng đến nhà máy, vẫn còn chưa biết chuyện gì đang chờ đợi trong thị trường lao động phía trước.
