17/11/2018
Giải pháp nào cho an toàn tín dụng tiêu dùng?
Cần minh bạch trong công bố lãi suất
Tuy nhiên, tín dụng tiêu dùng cũng có thể mang lại rủi ro cho các đơn vị cho vay, bởi đây là hình thức vay không có tài sản bảo đảm. Vì vậy, lãi suất cho vay tín dụng tiêu dùng thường cao hơn so với cho vay thông thường. Đối với các công ty tài chính, vì thủ tục đơn giản, thời gian cho vay rút ngắn tối đa, nên lãi suất cho vay cao hơn nhiều so với các tổ chức tín dụng.
Theo Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công Thương), lãi suất mua hàng trả góp (một trong những hình thức cho vay tiêu dùng) được các ngân hàng thương mại áp dụng 10-25%/năm, trong khi công ty tài chính có thể lên đến 55-84%/năm...
Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu cho biết, trong hoạt động tín dụng, lãi suất thường tỷ lệ thuận với rủi ro, tức là khi rủi ro cao, lãi suất cao và ngược lại. Các ngân hàng hay công ty tài chính tính lãi suất trên cơ sở bù đắp cho thiệt hại phát sinh từ rủi ro mất vốn. Chẳng hạn như, khi một ngân hàng cho vay một món vay với chênh lệch lãi suất huy động (đầu vào) và lãi suất cho vay (đầu ra) là 3%, tức là ngân hàng đó dự toán rằng, nếu một món vay có khả năng mất vốn, ngân hàng đó sẽ lấy lại được số tiền đã mất qua việc cho vay khoảng 33 món vay mới (3% x 33 = 99%).
Tương tự, công ty tài chính cho vay một món vay rất rủi ro (có khả năng mất vốn cao) và do đó chỉ cần cho vay khoảng 5 món vay mới để bù lỗ, chênh lệch lãi suất phải ở khoảng 20% (20% x 5 = 100%). Theo cách tính này, nếu ngân hàng huy động vốn với lãi suất 9% thì có thể cho vay với lãi suất 12% (9% + 3% = 12%), còn công ty tài chính nếu huy động vốn với lãi suất 9% thì sẽ cho vay với lãi suất 29% (9% + 20% = 29%).
Các cơ quan quản lý cũng nhận thức rõ điều này nên cho phép các công ty tài chính được áp dụng lãi suất cao gấp nhiều lần so với lãi suất ngân hàng. Tuy nhiên, lãi suất cho vay cao tới mức nào là hợp lý và không thuộc loại “cắt cổ”, hay thuộc loại cho vay nặng lãi tức là vi phạm pháp luật hiện vẫn là câu hỏi để ngỏ.
Hiện nay, việc xác định khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân còn thiếu và yếu. Nếu đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng, trong khi cơ sở để xác định được khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân chưa đầy đủ sẽ khiến rủi ro lớn hơn. Giải pháp cho an toàn tín dụng tiêu dùng được cho là cần có hệ thống tính điểm quốc gia để có thang chấm điểm cho từng cá nhân, từ đó xác định khả năng trả nợ cho khách hàng. Đặc biệt, cần có quy định bắt buộc các ngân hàng, công ty tài chính công bố lãi suất một cách minh bạch cho tất cả các loại tín dụng cá nhân.
Và để "căn cơ" hơn, nhiều chuyên gia hiến kế, Quốc hội nên xem xét ban hành một bộ luật về phá sản cá nhân để cá nhân có lịch sử phá sản sẽ khó có thể vay. Việc này sẽ giúp môi trường tài chính cá nhân minh bạch hơn.
