28/02/2026
5 xu hướng thiết kế giảng dạy cho năm 2026: Xây dựng năng lực trở thành trọng tâm
-------------
Trong nhiều năm, ngành đào tạo và phát triển (L&D) đã quen với vai trò là người “thực hiện đơn đặt hàng”. Thành công được đo lường bằng hai chỉ số: Họ có hoàn thành module không? Họ có vượt qua bài kiểm tra không? Nhưng khi đứng ở giao điểm của chiến lược kinh doanh và đổi mới đào tạo tại Liberate Learning, tôi đã chứng kiến một thực tế phũ phàng tác động đến ban lãnh đạo cấp cao. Các “chỉ số hào nhoáng” của quá khứ đang thất bại trong năm 2026 vì tuổi thọ của một kỹ năng đã giảm xuống mức thấp nhất mọi thời đại.
Từ những gì tôi tìm hiểu được khi làm việc với nhóm chuyên gia L&D toàn cầu và chứng kiến trực tiếp những thách thức mà các đối tác khách hàng của chúng tôi phải đối mặt, chúng ta không còn chỉ đơn thuần là “cung cấp đào tạo”. Chúng ta đang quản lý một cuộc khủng hoảng năng lực với rủi ro cao, nơi công việc đang thay đổi nhanh hơn so với khả năng theo kịp của các chu kỳ đào tạo truyền thống.
Năm 2026, lộ trình đã thay đổi. Thiết kế chương trình giảng dạy không còn là một chức năng sản xuất; nó là một yếu tố khác biệt chiến lược. Giờ đây, chúng ta chịu trách nhiệm điều phối các hệ thống năng lực được kết nối, chứ không chỉ đơn thuần là sản xuất các khóa học.
⭐1. Quản trị AI trong Giáo dục: Thiết kế để sử dụng có trách nhiệm và hiệu quả
Kỷ nguyên thử nghiệm trí tuệ nhân tạo (AI) thoải mái đã kết thúc. Theo quan sát của tôi, khoảng 10-20% các tổ chức đã đạt đến mức độ trưởng thành cần thiết để thấy được hiệu suất vượt trội từ các khoản đầu tư vào AI của họ. Tôi đã chứng kiến khách hàng chuyển từ việc bị cuốn hút bởi những gì AI có thể làm sang việc chịu trách nhiệm về những gì AI nên làm.
Đó là sự chuyển dịch hướng tới phán đoán của con người. Chúng ta đã thấy tận mắt rằng mặc dù AI rất nhanh, nhưng nó có thể “tự tin sai lầm”, thường củng cố các định kiến hoặc đơn giản hóa quá mức các sắc thái phức tạp tại nơi làm việc và kiến thức ngầm của doanh nghiệp. Vai trò của các nhà thiết kế — những người hiểu khái niệm “con người tham gia vào quy trình” — đã trở thành vai trò quản lý. Họ giúp nhân viên đặt câu hỏi về kết quả đầu ra và áp dụng ngữ cảnh, biến AI từ một nguồn gây nhiễu thành một nguồn đáng tin cậy.
⭐2. Học tập dựa trên kỹ năng làm nền tảng cho việc xây dựng năng lực
Chức danh công việc không thay đổi nhanh bằng chính công việc. Đó là lý do tại sao chúng ta đang chứng kiến một sự chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới việc xây dựng năng lực dựa trên kỹ năng.
Tương tự như sự tập trung vào các chứng chỉ vi mô vào đầu những năm 2020, thiết kế chương trình giảng dạy đang đáp ứng bằng cách xây dựng các lộ trình học tập theo module thay vì các khóa học đơn lẻ, biệt lập. Trong mô hình này, nội dung được thiết kế như những “thành phần” có thể được tái sử dụng trong các vai trò và bối cảnh khác nhau. Việc đánh giá cuối cùng đã chuyển từ “nhấn nút tiếp theo” sang bằng chứng thực tế về năng lực trong các tình huống thực tế, an toàn về mặt tâm lý để có thể thất bại.
⭐3. Học tập trong quá trình làm việc: Hỗ trợ hiệu suất ngay khi cần thiết
Người học hiện đại đang phải đối mặt với áp lực nhận thức lớn hơn bao giờ hết. Họ không muốn mở thêm tab; họ muốn tìm câu trả lời ngay tại nơi họ đang làm việc. Đó là lý do tại sao chúng ta thấy các công cụ hỗ trợ hiệu suất được thiết kế riêng trở thành kỳ vọng mặc định.
Bằng cách tích hợp các công cụ chẩn đoán tương tác, kiến thức có thể tìm kiếm trực tuyến và các video/bot hướng dẫn ngắn trực tiếp vào quy trình làm việc, chúng ta giảm thiểu sự cản trở giữa học và thực hành. Đây là điều cần thiết. Nghiên cứu của McKinsey & Company Inc (2023) xác nhận rằng khi đào tạo bị tách rời khỏi ứng dụng thực tế, khả năng ghi nhớ giảm mạnh tới 60%.
⭐4. Thiết kế học tập lấy thực hành làm trọng tâm thông qua trải nghiệm nhập vai và dựa trên kịch bản
Nơi làm việc hiện đại không chấp nhận đào tạo “học sau”. Khả năng cần được thể hiện ngay trong cuộc trò chuyện đầu tiên với khách hàng hoặc quyết định tuân thủ quan trọng đầu tiên.
Đó là lý do tại sao các nhà thiết kế đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi các module nặng về nội dung thành các kịch bản thực tế và nhập vai cũng như các trải nghiệm đích thực. Mục tiêu là giảm bớt nội dung, tăng cường sự lặp lại không gian dựa trên gợi ý và cải thiện phản hồi. Khi chúng ta sử dụng trải nghiệm nhập vai một cách có chủ đích, điều đó cho phép người học thực sự trải nghiệm tình huống thay vì chỉ học về nó một cách khái niệm.
⭐5. Đo lường Tác động của Học tập thông qua Hiệu suất và Kết quả Kinh doanh
Hội đồng quản trị và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đang đặt ra những câu hỏi quan trọng nhất: Học tập có làm thay đổi hiệu suất không và hiệu suất đó được đo lường như thế nào? Điều này thúc đẩy chúng ta hướng tới các kết quả rõ ràng hơn và việc sử dụng dữ liệu và phân tích học tập một cách thông minh hơn.
Hiện nay, chúng ta đang xác định ba lớp cho mỗi chương trình:
🍀🍀Học tập: Kiến thức và kỹ năng được tiếp thu theo ngữ cảnh và mang tính xác thực
🍀🍀Hành vi: Những gì mọi người thực sự làm khác đi trong quá trình làm việc
🍀🍀Kinh doanh: Chỉ số kinh doanh thực sự đo lường thành tựu hữu hình của các kết quả
Những người chiến thắng năm 2026 sẽ không sở hữu thư viện khóa học có sẵn lớn nhất hoặc quyền truy cập vào bất kỳ nền tảng nào quảng bá "Netflix của học tập" như xu hướng những năm gần đây. Họ sẽ là những người làm cho việc học trở nên hữu ích, dễ tìm kiếm, giàu thực hành, có thể đo lường và mang tính nhân văn, ngay tại thời điểm cần thiết.
Dịch từ 5 Instructional Design Trends for 2026: Capability Building Takes Center Stage