05/07/2025
LIỆU ĐÂY LÀ TẨY XANH NGÀNH THÉP HAY CHỈ LÀ THÔNG TIN CHƯA ĐỦ MINH BẠCH?
Đ𝑖 𝑠𝑎̂𝑢 𝑣𝑎̀𝑜 đ𝑒̂̉ 𝑝ℎ𝑎̂𝑛 𝑡𝑖́𝑐ℎ 𝑘𝑦̃ ℎ𝑜̛𝑛,
Trong những năm gần đây, thông điệp “thép xanh”, “phát triển bền vững”, “chứng nhận xanh” ngày càng xuất hiện dày đặc trong truyền thông ngành thép. Đây là dấu hiệu tích cực, cho thấy ý thức về trách nhiệm môi trường đã bắt đầu lan tỏa trong thị trường.
Nhưng cũng chính trong dòng thông tin ấy, có một câu hỏi đáng để cộng đồng, nhà đầu tư, người tiêu dùng cùng soi chiếu:
- Liệu mọi tuyên bố xanh mà chúng ta nghe, thấy hàng ngày có thực sự phản ánh hành động xanh thực sự, hay đó chỉ là thông tin chưa đủ minh bạch, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ tẩy xanh (greenwashing)?
𝐌𝐨̣̂𝐭 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛̀𝐧𝐠 𝐡𝐨̛̣𝐩 𝐜𝐮̣ 𝐭𝐡𝐞̂̉: 𝐕𝐀𝐒 𝐯𝐚̀ 𝐄𝐏𝐃,
Gần đây, Tập đoàn Thép VAS đã quảng bá mạnh mẽ về việc đạt “chứng nhận EPD” cho sản phẩm thép. Trên nhiều bài báo PR, tài liệu quảng cáo, VAS nhấn mạnh rằng điều này:
• Thể hiện cam kết sản xuất thép xanh
• Đảm bảo sản phẩm thân thiện môi trường
• Đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế
Điều này khiến tôi – với vai trò một người làm nghề truyền thông giá trị thực – không khỏi băn khoăn và quyết định đi sâu tìm hiểu:
𝐄𝐏𝐃 𝐭𝐡𝐮̛̣𝐜 𝐜𝐡𝐚̂́𝐭 𝐥𝐚̀ 𝐠𝐢̀?
Liệu EPD có đúng là chứng chỉ xanh như thông điệp quảng bá đã gắn cho nó?
Hiểu đúng về EPD
- EPD (Environmental Product Declaration) là tài liệu công bố dữ liệu môi trường của sản phẩm (lượng phát thải CO₂, tiêu hao năng lượng, tác động vòng đời...)
- Dựa trên phương pháp LCA (Life Cycle Assessment – Đánh giá vòng đời sản phẩm).
- EPD không phải là chứng chỉ xanh. Nó không xác minh sản phẩm đã thân thiện môi trường. Nó không bắt buộc doanh nghiệp giảm phát thải. Nó không đồng nghĩa với việc đạt chuẩn xanh quốc tế như LEED, BREEAM, ISO 14067 hay PAS 2060.
**Nói cách khác:
EPD chỉ cho biết sản phẩm phát thải bao nhiêu, dùng bao nhiêu năng lượng, tác động ra sao — chứ không chứng minh sản phẩm đó tốt hay xấu cho môi trường.
Nguy cơ tẩy xanh nằm ở đâu trong nội dung truyền thông bên dưới được các giới báo đăng tải?
Khi VAS – hay bất kỳ doanh nghiệp nào – gọi EPD là “chứng nhận” và gắn nó với tuyên bố sản xuất thép xanh, thân thiện môi trường:
- Thông điệp đã vượt quá giá trị thực của EPD.
- Người tiêu dùng, nhà đầu tư, chính quyền dễ hiểu nhầm sản phẩm đã đạt chứng chỉ xanh thực sự.
Khi tôi thử tìm kiếm thông tin về “thép xanh VAS” trên Google, đa phần kết quả là bài PR, quảng cáo, không có thêm tài liệu chứng minh hành động giảm phát thải thực. Điều này khiến tôi càng băn khoăn:
𝑳𝒊𝒆̣̂𝒖 đ𝒂̂𝒚 𝒄𝒉𝒊̉ 𝒍𝒂̀ 𝒕𝒉𝒐̂𝒏𝒈 𝒕𝒊𝒏 𝒄𝒉𝒖̛𝒂 đ𝒖̉ 𝒎𝒊𝒏𝒉 𝒃𝒂̣𝒄𝒉, 𝒉𝒂𝒚 𝒍𝒂̀ 𝒃𝒊𝒆̂̉𝒖 𝒉𝒊𝒆̣̂𝒏 𝒄𝒖̉𝒂 𝒕𝒂̂̉𝒚 𝒙𝒂𝒏𝒉?
Trách nhiệm không chỉ của doanh nghiệp
- Doanh nghiệp: Cần truyền thông đúng bản chất công cụ, không “gắn mác” EPD như chứng chỉ xanh khi bản chất nó không phải vậy.
- EPD / tổ chức vận hành EPD: Cũng cần có trách nhiệm:
• Đưa ra hướng dẫn rõ ràng cho doanh nghiệp khi sử dụng EPD trong truyền thông.
• Có cơ chế kiểm soát để tránh EPD bị biến thành công cụ tẩy xanh.
- Cộng đồng: Người tiêu dùng, nhà đầu tư, chính quyền cần đọc kỹ, hỏi sâu, yêu cầu minh bạch hơn về thông tin môi trường.
𝐂𝐡𝐮́𝐧𝐠 𝐭𝐚 𝐜𝐚̂̀𝐧 𝐠𝐢̀ 𝐭𝐮̛̀ 𝐬𝐨́𝐧𝐠 𝐦𝐢𝐧𝐡 𝐛𝐚̣𝐜𝐡 𝐧𝐚̀𝐲?
- Để phát triển bền vững không chỉ dừng ở khẩu hiệu.
- Để những doanh nghiệp thực sự nỗ lực giảm phát thải được trân trọng đúng giá trị.
- Để người tiêu dùng, nhà đầu tư không bị cuốn vào những lời nói xanh mà chưa đủ chứng minh.
Lời mời cộng đồng cùng quan sát: Là một agency truyền thông đặt mục tiêu tăng trưởng các giá trị về môi trường và con người. Cũng như mong muốn hỗ trợ doanh nghiệp minh bạch hơn trong ngôn từ truyền thông, tôi mở lời mời để cộng đồng cùng soi xét:
- 𝐿𝑖𝑒̣̂𝑢 đ𝑎̂𝑦 𝑙𝑎̀ 𝑡𝑎̂̉𝑦 𝑥𝑎𝑛ℎ, ℎ𝑎𝑦 𝑐ℎ𝑖̉ 𝑙𝑎̀ 𝑡ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑡𝑖𝑛 𝑐ℎ𝑢̛𝑎 đ𝑢̉ 𝑚𝑖𝑛ℎ 𝑏𝑎̣𝑐ℎ?
- 𝐿𝑎̀𝑚 𝑠𝑎𝑜 đ𝑒̂̉ 𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎 𝑐𝑢̀𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑎𝑢 𝑥𝑎̂𝑦 𝑑𝑢̛̣𝑛𝑔 𝑚𝑜̣̂𝑡 ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑙𝑎𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑢𝑦𝑒̂̀𝑛 𝑡ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑥𝑎𝑛ℎ đ𝑢́𝑛𝑔 𝑛𝑔ℎ𝑖̃𝑎 – 𝑣𝑖̀ 𝑔𝑖𝑎́ 𝑡𝑟𝑖̣ 𝑡ℎ𝑢̛̣𝑐, 𝑣𝑖̀ 𝑝ℎ𝑎́𝑡 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̉𝑛 𝑏𝑒̂̀𝑛 𝑣𝑢̛̃𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑢̛̣𝑐 𝑠𝑢̛̣?
***Disclaimer (Cam kết khách quan)
- Bài viết này được thực hiện với mục tiêu mời cộng đồng cùng soi chiếu hiện tượng truyền thông trong ngành thép, nhằm thúc đẩy minh bạch, phát triển bền vững.
- Tác giả và agency không đại diện, không công kích, không bênh vực bất kỳ tổ chức/doanh nghiệp nào, bao gồm VAS hay tổ chức EPD.
- Mọi thông tin dựa trên dữ liệu công khai và phân tích kỹ thuật, không nhằm xúc phạm hay gây thiệt hại cho bất kỳ bên nào.
