12/08/2025
THỰC TRẠNG ĐẤU TRANH CHỐNG HÀNG GIẢ
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức, với thông điệp "toàn dân làm giàu, đóng góp, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" được Thủ tướng Phạm Minh Chính đưa ra tại Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị được tổ chức ngày 18/5/2025. Trong 5 tháng đầu năm 2025, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc và các hành vi gian lận thương mại vẫn tiếp tục diễn ra phức tạp trên cả thị trường truyền thống và mạng xã hội.
Để giải quyết vấn đề này, các cơ quan chức năng đã vào cuộc quyết liệt, xử lý hơn 34.000 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 4.897 tỷ đồng, và khởi tố hình sự gần 1.400 vụ với hơn 2.100 đối tượng. Điều này cho thấy sự quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc kiểm soát và lành mạnh hóa thị trường, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển kinh tế bền vững.
Các khung pháp lý mới được ban hành:
☑️Ngày 24-6-2024, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (“TAND”) (sửa đổi), chính thức đưa ra quy định thành lập TAND sơ thẩm chuyên biệt sở hữu trí tuệ. Đây là quy định “khai sinh” ra tòa sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Tòa án sở hữu trí tuệ là tòa án chuyên trách thuộc hệ thống Tòa án nhân dân, có chức năng giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ. Trên thực tế, trước năm 2024 việc giải quyết các vụ việc liên quan đến sở hữu trí tuệ gặp rất nhiều khó khăn, vì thiếu nhân sự có đủ chuyên môn để giải quyết các vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ và việc xác định thiệt hại để bồi thường tổn thất gây ra nhiều khó khăn trong việc giải quyết. Sự ra đời của tòa án này là một bước tiến quan trọng trong cải cách tư pháp, nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy sáng tạo và phát triển kinh tế.
☑️ Ngoài ra Quốc hội đã ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực vào ngày 01/01/2026 quy định chi tiết về các sản phẩm công nghệ cao như sản phẩm bán dẫn được quy định tại khoản 8 điều 3 Luật Công nghiệp công nghệ số “Sản phẩm bán dẫn bao gồm vật liệu bán dẫn, thiết bị hoặc linh kiện điện tử được chế tạo từ vật liệu bán dẫn; là một trong những đầu vào quan trọng để tạo ra sản phẩm công nghệ số.”, doanh nghiệp công nghệ số, thiết bị công nghệ số,…. Bên cạnh đó Luật này cũng quy định ngành công nghiệp bán dẫn, doanh nghiệp công nghệ số v.v... Trong năm 2025 cũng là thời điểm có hiệu lực của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, luật này quy định chi tiết về dịch vụ khoa học công nghệ, trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo,…
☑️ Các biện pháp thực thi quyền sở hữu trí tuệ
Thực thi quyền sở hữu trí tuệ là việc thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ các quyền của chủ sở hữu đối với các quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ theo luật định và ngăn chặn, xử lý các hành vi của bên thứ 3 sử dụng, khai thác trái phép các quyền sở hữu trí tuệ đó.
1. Biện pháp hành chính
Biện pháp hành chính trong xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là biện pháp mà dù chủ thể quyền yêu cầu hoặc không yêu cầu, cơ quan chức năng vẫn có thẩm quyền áp dụng đối với cá nhân, tổ chức có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khi rơi vào các trường hợp được quy định tại Điều 211 của Luật Sở hữu trí tuệ (“SHTT”) nhằm thể hiện ý nghĩa trừng phạt, răn đe đối với hành vi vi phạm.
Theo quy định của pháp luật, các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ bao gồm:
- Hình thức phạt chính: phạt cảnh cáo; hoặc phạt tiền.
- Hình thức phạt bổ sung
+ Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, hàng hoá giả mạo; Tịch thu văn bằng bảo hộ, giấy tờ tài liệu bị sửa chữa, tẩy xoá hoặc giả mạo;
+Tước quyền sử dụng giấy phép (đại diện sở hữu trí tuệ, thẻ giám định viên); Đình chỉ có thời hạn hoạt động kinh doanh sản phẩm, dịch vụ vi phạm;
- Biện pháp khắc phục hậu quả;
- Một số biện pháp khác.
Biện pháp hành chính được áp dụng phổ biến ở Việt Nam do tính hiệu quả về chi phí, tốc độ và khả năng thực thi quyền sở hữu trí tuệ tốt hơn so với các phương pháp khác.
2. Biện pháp dân sự
Biện pháp dân sự trong xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là biện pháp được thực hiện trong trường hợp có yêu cầu của chủ thể quyền, được tòa án chấp nhận giải quyết những tranh chấp về quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong quan hệ pháp luật về sở hữu trí tuệ. Hầu hết các tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ có bản chất là tranh chấp dân sự, vậy nên biện pháp dân sự được coi là biện pháp phù hợp nhất để giải quyết các tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, việc giải quyết tranh chấp tại tòa án giúp chủ thể quyền có thể yêu cầu cầu tòa áp dụng các biện pháp ngăn chặn vi phạm, và yêu cầu bồi thường thiệt do bên vi phạm gây ra.
Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, toà án có thẩm quyền áp dụng các biện pháp dân sự sau đây để xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ:
- Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm; Buộc xin lỗi, cải chính công khai;
- Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự; Buộc bồi thường thiệt hại vật chất/tinh thần;
- Buộc tiêu huỷ hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại; Áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời: Thu giữ, kê biên, niêm phong...
Trong trường hợp nguyên đơn chứng minh được hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã gây thiệt hại về vật chất cho mình thì có quyền yêu cầu Toà án quyết định mức bồi thường theo mức bồi thường thiệt hại do xâm phạm quyền SHTT (Điều 205, Luật Sở hữu trí tuệ) được xác định theo luật định.
Ngoài khoản bồi thường thiệt hại quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có quyền yêu cầu Toà án buộc tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ phải thanh toán chi phí hợp lý để thuê luật sư.
3. Biện pháp hình sự
Khi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra tác hại nghiêm trọng cho xã hội, các biện pháp hành chính đơn thuần sẽ không đủ sức trừng phạt và răn đe. Trong những trường hợp này, chế tài hình sự trở thành biện pháp cần thiết và mạnh mẽ hơn để xử lý vi phạm. Việc áp dụng chế tài hình sự được cân nhắc khi các hành vi xâm phạm đã bị xử lý hành chính nhưng vẫn tiếp tục tái phạm, hoặc khi chúng gây ra hậu quả nghiêm trọng đến mức cấu thành tội phạm.
- Trong Bộ luật hình sự hiện hành (“BLHS”) quy định, tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến dưới 500 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm cho hành vi cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý được bảo hộ tại Việt Nam.
- Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có 2 khung hình phạt chính áp dụng cho cá nhân phạm tội và pháp nhân thương mại. Cá nhân phạm tội theo khung 1 sẽ bị phạt tiền từ 50 triệu đến 300 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm.
➡️ Kết Luận
Năm 2025 đánh dấu những thay đổi tích cực và mang tính bước ngoặt trong bức tranh pháp lý về Sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Với tinh thần đấu tranh chống hành vi xâm phạm SHTT, đặc biệt thể hiện qua sự ra đời của Tòa án SHTT chuyên biệt, cùng các luật quan trọng như Luật Công nghiệp công nghệ số và Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, một hành lang pháp lý vững chắc đang dần được hình thành cho các tài sản trí tuệ. Những chuyển biến này mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hướng tới phát triển nền kinh tế tri thức.
♥️ Để tận dụng hiệu quả các cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược bảo hộ SHTT toàn diện. Việc đăng ký sớm các tài sản vô hình như nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và quyền tác giả là rất quan trọng. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp nắm giữ lợi thế cạnh tranh bền vững mà còn giảm thiểu rủi ro bị chiếm đoạt hay sử dụng trái phép. Mặc dù tình trạng xâm phạm SHTT vẫn còn nhưng sự quan tâm ngày càng cao của Chính phủ Việt Nam đối với giá trị của các tài sản này đang tạo ra một môi trường kinh doanh năng động và công bằng hơn.
Nguồn: Báo điện tử chính phủ - Xây Dựng chính sách Chính Phủ
Luận soạn: VEL LLC
----------
⚖️ Công ty Luật TNHH Vietnam Equality Legal (VEL Law Firm)
Để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ pháp lý kịp thời, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:
📞 090.274.0077
📧 [email protected]
📍 EX World - Business Center, 5A/2 Trần Phú, P. Chợ Quán, HCM.
