17/04/2022
BIẾT THẤU TÌNH NGƯỜI
Mùa đông năm ấy, Quản Trọng đau nặng. Tề Hoàn Công đến hỏi thăm, trông thấy Quản Trọng gầy lắm, mới cầm tay mà bảo rằng:
- Trọng phụ đau nặng lắm, bất hạnh mà có thế nào thì tôi biết giao quyền chính cho ai được?
Bấy giờ Ninh Thích và Tâm Tu Vô cũng đều mất cả rồi, Quản Trọng thở dài mà than rằng:
_ Tiếc thay cho Ninh Thích!
Tề Hoàn Công nói:
_ Trừ Ninh Thích ra, không còn ai nữa hay sao? Ta muốn giao quyền cho Bảo Thúc Nha, Trọng phụ nghĩ thế nào?
Quản Trọng nói:
_ Bảo Thúc Nha là người Quân tử, nhưng không có tài chính trị, hay phân biệt thiện ác quá; yêu điều thiện thì phải, chứ ghét điều ác quá thì không được! Bảo Thúc Nha thấy ai có điều ác gì thì suốt đời không quên, đó cũng là một điều dở.
Hoàn Công nói:
_ Thấp Bằng thế nào?
Quản Trọng nói:
_ Thấp Bằng là người không lấy điều hỏi kẻ dưới làm xấu hổ, lúc nào cũng lo nghĩ đến việc nước, có thể dùng được.
Nói xong, lại thở dài than rằng:
_ Trời sinh Thấp Bằng, khác nào như cái lưỡi của tôi, nay tôi đã chết thì cái lưỡi cũng không sống được. Tôi e rằng chúa công dùng Thấp Bằng cũng chẳng được bao lâu!
Hoàn Công nói:
_ Thế thì Dịch Nha thế nào?
Quản Trọng nói:
_ Chúa công không hỏi, tôi cũng sắp nói đến. Dịch Nha, Thụ Điêu và Khai Phương, ba người ấy quyết không nên gần.
Hoàn Công nói:
_ Dịch Nha làm thịt con cho ta ăn, thế là yêu ta hơn yêu con, còn nghĩ gì nữa?
Quản Trọng nói:
_ Tình người ta không gì yêu hơn con. Con mình mà nỡ thế thì còn nghĩ gì đến vua!
Hoàn Công nói:
_ Thụ Điêu tự hoạn mình đi để xin vào hầu ta, thế là yêu ta hơn yêu thân mình, mình nghi gì nữa?
Quản Trọng nói:
_ Tình người ta, không gì yêu hơn thân, thân mình mà nỡ như thế, thì còn nghĩ gì đến vua!
Hoàn Công nói:
_ Khai Phương là Công tử tước nước Vệ, bỏ ngôi thế tử mà theo ta, khi cha mẹ chết, cũng chẳng thiết về, thế nào là yêu ta hơn yêu cha mẹ, còn nghi ngờ gì nữa?
Quản Trọng nói:
_ Tình người không gì than hơn cha mẹ. Cha mẹ mình mà nỡ như thế thì còn nghĩ gì đến vua! Vả lại được phong làm thế tử ai mà không muốn. Nay Khai Phương bỏ ngôi thế tử mà theo chúa công thì tất còn muốn được hơn ngôi Thế tử nữa. Chúa Công chớ nên gần; gần thì tất có ngày sinh hoạn.
Hoàn Công nói:
_ Ba người ấy theo hầu ta đã lâu lăm, sao ta không thấy Trọng Phụ nói bao giở?
Quản Trọng nói:
_ Tôi không nói ra là muốn chiều ý chúa công. Ví như nước tràn bờ có tôi đứng ra làm bờ đê, thì nước không tràn được, nay bờ đê đã bỏ đi rồi thì khó lòng mà ngăn cho nước khỏi tràn, xin chúa công chớ nên gần bọn ấy.
Tề Hoàn Công nín lặng, rồi cáo từ lui về.
